MEHMET KAYA / ÇİN-HOTAN
Türkiye’de de hem yer altı sularının aşırı kullanımı, hem de kuraklaşma-çölleşme eğilimi nedeniyle İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu başta olmak üzere tarımsal ve çevresel sorunlar yaşanıyor. Bu enstitü, yeraltı sularının kullanımı yerine korunmasının tarımsal üretime daha fazla katkı yaptığını belirtiyor.
Çin Bilimler Akademisi Cele Çöl Araştırma İstasyonu, Taklamakan Çölünün çok güçlü kum fırtınalarıyla yerleşim yerlerini tehdit etmesi nedeniyle tarihte 3 kez bölgesel göç yaşandığı bir bölgede çalışmalarını sürdürüyor. 1983’ten bu yana faaliyette olan enstitü ve araştırma birimi, bölgede sürdürülebilir bir yaşam için yöntem oluşturmaya çalışıyor. Gazetecilere Araştırma İstasyonu Yardımcı Araştırmacısı Dr. Zhang Ba Heng bilgi verdi. Bölgedeki araştırmanın ve çalışmaların; çok güçlü olan kum fırtınalarının yerleşim yerlerine etkisini önlemek, ekilebilir tarım bölgeleri bulmak-oluşturmak, yetiştirilebilir ürünleri belirlemek, bunları uygulamak ve insanların yaşam koşullarını iyileştirmek olarak tanımladı.
Yaşam alanları çölden korunuyor
Verilen bilgide enstitünün temel yaklaşımının çölü durdurmak ya da geniş bir coğrafyada mücadele etmek değil, yaşam alanlarını çölleşme ve çölün ilerlemesinden koruyarak bu alanlarda sürdürülebilir yaşam koşullarının sağlanması olarak tanımlandı. Bu kapsamda yer altı sularının izlendiği 20 ayrı istasyon yanında, Kunlun Sıradağlarından bölgeye ilerleyen yer altı sularının kontrolü, izlenmesi yapıldı. Bazen 2 bin metrenin üzerinde yer alan alanlarda kurulan deneme noktalarıyla hem çölün etkisinin durdurulması, hem de ürün yetiştirme için toprağın korunması için uygun bitkiler bulundu.
10 metre kök salan bitki dikildi
İstasyondan verilen bilgide, oluşturulan yaklaşımla, yüksek ağaçlarla çölün yerleşim alanına girmesinin engellenmesi yanında, yine Taklamakan Çölü'nün doğal bitkileri ve çalılarının dikildiği bir kuşak oluşturulduğu böylece çölün ilerlemesinin durdurulduğu belirtildi. Yaşanabilir, gelir getirecek düzeyde tarım yapılabilir bir alan oluşturmak için ise yer altı suyunu ve toprağı-toprağın nemini koruyacak bir yöntem geliştirildi. Bunun için kapsamlı bir su yönetimi kuralı konuldu. Yer altı suları tarımsal sulama için ancak izinle ve sınırlı olarak kullanılmasına izin verildi. Kullanım alanlarından biri, yerleşimi koruyan ağaçlara yönelik yapıldı. Bu kullanımda da damlama sulama vb. verimli yöntemler seçildi. Sürekli izlenen yer altı seviyesiyle su yönetimi sağlandı. Tarımsal üretim için karların erimesiyle artan sular depolandı.
Toprağın tarım yapılabilir kılınması için ise neminin korunması öne çıktı. Bu amaçla hangi bitkinin nasıl kök saldığı ve ne kadar nemi tuttuğuna yönelik bir araştırma istasyonu oluşturuldu. Bu istasyonda 10 metreye kadar kök salabilen, bölgeye özgü çalılar dahil bitkiler seçildi. Cele bölgesinde bu yolla kooperatifler ve şirketler dahil, yaş sebze ve meyve üretimi gerçekleştirildiği belirtildi.
Çin'de suyu izinsiz çekenlere karşı çok katı kurallar uygulanıyor
Dr. Zhang Bo Heng EKONOMİ’ye su yönetiminin kritik rolünü vurgulayarak, “Temel olarak, bu bölgedeki toplam yeraltı suyu miktarını bütünsel olarak hesaplıyoruz. Bu toplam miktara dayanarak; bölge nüfusunun ne kadar olması gerektiğini, sanayinin ve tarımın nasıl bir dengede gelişeceğini ve ne kadar suyun ekosistemi korumak için ayrılacağını belirliyoruz. Şu an yeraltı suyunun rastgele veya izinsiz çekilmesini engelleyen çok katı kurallarımız var. Bu sayede yeraltı su seviyesini sabit tutmayı ve bu vahanın varlığının sürdürülmesini hedefliyoruz” dedi.
