The New York Times’ın haberine göre Çin, İran savaşının başlamasından yaklaşık üç ay sonra petrol ithalatını önemli ölçüde azaltarak küresel petrol piyasasında fiyat hareketlerini doğrudan etkileyen ülkelerden biri haline geldi. Savaş öncesinde günlük ortalama 11,6 milyon varil petrol ithal eden Çin’in dış alımları mayıs ayında günlük 8 milyon varilin altına gerileyerek son sekiz yılın en düşük seviyesini gördü.
ABD ile İran arasında çerçeve anlaşmasına varılmasının ardından petrol fiyatlarında geri çekilme yaşanırken, analistler Çin’in küresel petrol piyasasındaki belirleyici rolünü koruduğunu değerlendiriyor.
ABD’nin petrol üretimi rekor seviyelere çıktı
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri operasyonları sonrasında küresel petrol arzı günlük 14 milyon varilden fazla azalırken, kriz döneminde birçok ülkede yakıt tüketiminde düşüş yaşandı.
Bazı bölgelerde elektrik kesintileri uygulanırken, havayolu şirketleri jet yakıtı tasarrufu amacıyla uçuş sayılarını azaltma yoluna gitti. Aynı dönemde ABD petrol üretimini rekor seviyelere taşırken, sevkiyatların bir kısmı kara boru hatları ve alternatif güzergâhlarla sürdürüldü.
Çin ise enerji stratejisinde mevcut rezervlerini kullanarak rafineri üretimini yavaşlatırken enerji ihtiyacında kömür kullanımını artırdı. Ülkenin yüksek petrol stokları, uluslararası piyasalardan yüksek fiyatla yeni alım yapmak yerine rezervlerden karşılamasına imkân sağladı. Analistler, Çin’in mevcut ticari stoklarından önümüzdeki iki ay boyunca günlük yaklaşık 1 milyon varil kullanabileceğini öngörürken, resmi stratejik petrol rezervinin ise yaklaşık 1,23 milyar varil seviyesinde olduğu belirtiliyor.
Temiz enerji, petrol talebini düşürdü
Öte yandan Çin’in son yıllarda hız verdiği temiz enerji yatırımları da petrol talebindeki gerilemede etkili oldu. Ülke, dünyanın geri kalanının toplamından yaklaşık iki kat fazla rüzgâr ve güneş enerjisi kapasitesi işletirken, elektrikli araç kullanımındaki artış benzin tüketimini önemli ölçüde düşürdü. Yüksek hızlı tren ağının genişlemesi de ulaşım kaynaklı petrol tüketiminde azalmaya katkı sağladı.
Uzmanlar, Çin’in mevcut rezervlerinin uzun vadede yeterli olmayacağını, Hürmüz Boğazı’nda olası uzun süreli bir aksama yaşanması halinde petrol ithalatını yeniden artırmak zorunda kalabileceğini belirtiyor. Çin’in yeniden yüksek hacimli petrol alımlarına başlamasının ise küresel petrol fiyatlarında yeni bir yükseliş dalgasını tetikleyebileceği ifade ediliyor.
