Türkiye’nin hayvansal protein ihtiyacının en önemli kaynaklarından biri olan beyaz et sektörü, Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülen soruşturmalar ve büyük cezalarla gündemden düşmüyor. Sektörde 12 Haziran 2026'da 13 şirket hakkında kayyum kararı verildi. Yapılan itirazlar sonucunda bugün İstanbul 5. Sulh Ceza Hakimliği şirketlerin tamamı üzerindeki kayyum kararını kaldırdı.
Banvit Bandırma Vitaminli Yem Sanayi A.Ş., Şenpiliç Gıda Sanayi A.Ş., Ay-Pi Tavukçuluk Gıda Hayvancılık Sanayi ve Ticaret A.Ş., As Ofis Damızlık Yumurta Yem Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş., Abalıoğlu Lezita Gıda Sanayi Anonim Şirketi, Ak Piliç Ticaret Limited Şirketi, Bupiliç Entegre Gıda Sanayi Ticaret Anonim Şirketi, Gedik Tavukçuluk ve Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret AŞ, Er Piliç Entegre Tavukçuluk Üretim Pazarlama ve Ticaret Anonim Şirketi, Keskinoğlu Tavukçuluk ve Damızlık İşletmeleri Sanayi Ticaret A.Ş. hakkındaki denettim kayyımı tedbir kararları kaldırıldı.
SEKTÖRÜ BİLENLER ANLATTI
Ziraat Mühendisi Prof. Dr. Cengiz Çakır, kırmızı et ile beyaz etin fiyat açısından birbirine rakip olduğunu belirterek, tavuk fiyatları düştüğünde et fiyatlarının otomatik olarak indirildiğine dikkat çekti. Türkiye Kasaplar Federasyonu Başkanı Osman Yardımcı'ysa beyaz etin parçalanmasının kasaplara bırakılması gerektiğini söyledi.,
"KIRMIZI ETİN FİYATINI BEYAZ ET DENGELİYOR"
Kırmızı et ile beyaz et arasındaki "çapraz esneklik" ilişkisine dikkat çeken Ziraat Mühendisi Prof. Dr. Cengiz Çakır, "Kırmızı et ile beyaz et bir birine rakiptir. Kırmızı et pahalandığında tavuk etinin de onu izlemesi doğaldır. Tavuk eti fiyatları baskılanırsa kırmızı et fiyatları da frenlenmiş olur. Tavuk eti üretimini artırmak daha kolaydır" dedi.
Prof. Dr. Çakır, 13 firmanın yumurta üretiminde de söz sahibi olduğuna dikkat çekerek "Bunların piyasadan çekilmesi halk sağlığı açısından tehlikeli sonuçlar yaratabilir" uyarısında bulundu.
TÜM SÜRECİ 13 FİRMA YÖNETİYOR
Sektörün ekonomi literatüründe "dikey bütünleşme" modelinin en belirgin örneği olduğunu vurgulayan Çakır, damızlık materyalden yem üretimine, kesimhaneden pazarlamaya kadar tüm sürecin 13 büyük firma tarafından kontrol edildiğini belirtti.
Yetiştiricilerin bu firmalarla sözleşmeli çalışmaya mecbur kaldığını dile getiren Çakır, durumu şu sözlerle özetledi: "Civcivi, yemi ve ilacı firma veriyor; süreci denetleyip, kesimi planlayıp canlı materyali tartıyor. Verilen yeme göre performans hesabı yapılıyor; randıman iyiyse prim, kötüyse ceza uygulanıyor."
İTHALATA BAĞIMLI BİR SEKTÖR
Sektörün baştan sona dışa bağımlı olduğunu kaydeden Çakır, maliyetlerdeki en büyük kalem olan yemdeki durumu şöyle açıkladı: "Yem maliyetleri içindeki pay %68 civarında. Mısırın büyük çoğunluğu, soya küspesinin ise neredeyse tamamı ithal ediliyor. Döviz kurundaki dalgalanmalar doğrudan maliyeti artırıyor, firmalar da hayatta kalmak için zam yapıyor." Çakır ayrıca sektörde GDO’lu ürün kullanımının serbest olduğunu ve aşıdan veteriner ilaçlarına kadar her şeyin ithalatla sağlandığını hatırlattı.
"CEZALAR FİYATLARA YANSIYOR"
Prof. Dr. Çakır, çözüm önerisi olarak şu ifadeleri kullandı: "Bu tesisler kolay kurulmuyor, ekmek teknesini korumak lazım. Yönetsel cezalarla net bir sonuç alınması beklenmemeli. Cezaları da fiyatlara yansıtıp devam ederler. Devletin elinde bu işe yön verecek bir kurum yok."
Sezim Sungur
Odatv.com
