Fransa ve Almanya, ortak askeri iş birliği projesinde yer alan şirketler arasındaki anlaşmazlıklar nedeniyle ortak savaş uçağı programından vazgeçme konusunda anlaştıklarını açıkladı. Pazartesi günü alınan bu karar, Avrupa’nın savunma iş birliğini artırma çabalarına bir darbe olarak değerlendirildi.
Geleceğin Muharebe Hava Sistemi (FCAS) programı, Fransa’nın Rafale jetleri ile Almanya ve İspanya’nın kullandığı Eurofighter uçaklarının yerini alması amacıyla 2017’de başlatılmıştı.
Programın, ağ merkezli bir muharebe sahasında birlikte çalışacak şekilde tasarlanan insansız hava araçları, sensörler ve dijital iletişim sistemleriyle desteklenmesi planlanıyordu.
Proje, Avrupa ülkelerinin Rusya’nın düşmanca tutumu karşısında daha yakın savunma iş birliği geliştirme ve ABD ile ilişkilerin bozulduğu bir dönemde ortak bir cephe sunma çabaları açısından önemli bir sınav olarak görülüyordu.
Ancak milyarlarca dolarlık program, projede yer alan şirketler arasında yaşanan anlaşmazlıklarla boğuştu. Bunlar arasında Fransa’nın Dassault Aviation şirketi ile Almanya ve İspanya’yı temsil eden Airbus yer alıyordu.
Proje uzun süre Avrupa’nın en önemli sanayi ve güvenlik politikası girişimlerinden biri olarak görülmüştü. Ancak yıllar boyunca şirketler arasındaki anlaşmazlıklar nedeniyle yavaşladı.
Liderlik, iş paylaşımı ve fikri mülkiyet hakları konusundaki ihtilaflar nihayetinde çözülemez hale geldi. Dassault savaş uçağında liderliği üstlenmekte ısrar ederken Airbus, daha tali bir ortak rolünü kabul etmeyi reddetti.
Farklı askeri gereksinimler de süreci daha karmaşık hale getirdi. Fransa, silahlı kuvvetleri için uçak gemisine iniş kalkış yapabilen ve nükleer silah taşıyabilen bir uçakta ısrar ederken Almanya buna ihtiyaç duymadı. Program kapsamında iki farklı uçak varyantı geliştirilmesine yönelik öneriler de ortak onay alamadı.
Açıklama, jeopolitik çalkantılar derinleşirken Avrupa’ya parçalı askeri yapısını daha fazla entegre etme çağrılarının yapıldığı bir dönemde geldi.
Rusya’nın Ukrayna’ya karşı savaşı beşinci yılına girerken, Avrupa ülkeleri Başkan Donald Trump yönetiminde ABD’nin kıtanın güvenliğine yönelik taahhütleri konusunda giderek daha fazla endişe duyuyor.
Combat Cloud üzerindeki çalışmalar sürecek
Ortak savaş uçağı rafa kaldırılmış olsa da FCAS projesi tamamen sona ermiyor. Hükümet kaynaklarına göre, Combat Cloud (Savaş Bulutu) olarak adlandırılan sistemin geliştirilmesine devam edilecek.
Bu sistem, uçakları, insansız hava araçlarını ve diğer silah sistemlerini birbirine bağlamayı amaçlayan dijital bir ağ olarak tasarlanıyor.
Yetkili, Fransa ve Almanya savunma bakanlıklarının yakında yapılacak bir toplantıda "birkaç gerçekçi ve ilgili projeye" odaklanan bir savunma iş birliği planı hazırlayacağını da belirtti.
Airbus açısından karar, yeni ortak arayışının önünü açıyor. Sektör kaynakları, olası iş birliği seçenekleri arasında İsveçli savunma grubu Saab ile İngiltere-Japonya-İtalya ortak savaş uçağı programını gösteriyor.
Dassault’nun ise yeni nesil Rafale’yi kendi başına geliştirmeye devam etmesi bekleniyor.
Ortak savaş uçağı projesinin başarısız olmasıyla, son yılların en iddialı Avrupa savunma sanayi girişimlerinden biri sona ermiş oldu.
Aynı zamanda bu karar, bir rota değişikliğine de işaret ediyor: Berlin ve Paris, tek bir ortak uçak yerine artık ortak bir teknolojik çatı altında ayrı ulusal tasarımlar geliştirmeye yönelecek gibi görünüyor.
Merz, bu yılın başlarında "ortak Avrupa projelerini ve her şeyden önce Alman-Fransız projelerini hayata geçirmek için elimden gelen her şeyi yapacağım ve son ana kadar mücadele edeceğim," demişti.
Macron ise nisan ayında Merz ile yaptığı görüşmenin ardından projenin öldüğü yönündeki değerlendirmeleri reddetmişti.
Fransız lider, "İlerlemeye devam ediyoruz. Avrupa’nın birliğe, daha fazla bağımsızlığa ve daha fazla egemenliğe hiç olmadığı kadar ihtiyacı var," demişti.
