KAAN’ın ilk üretim modellerinde kullanılacak F110-GE-129 motorlarının Türkiye’ye ihracatında Kongre kaynaklı kritik süreç sona erdi. ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, 700 milyon doların üzerindeki motor ve teknik destek paketini 24 Haziran’da Kongre’ye resmen bildirmişti. Bildirimde yalnızca motorların değil; KAAN’a entegrasyon, montaj, dış modifikasyon, test, sertifikasyon ve teknik veri desteğinin de satış paketinde bulunduğu belirtildi.
15 GÜNLÜK SÜRE TAMAMLANDI
ABD Silah İhracatı Kontrol Yasası kapsamında NATO müttefiklerine yönelik bu büyüklükteki savunma satışları için Kongre’ye 15 günlük inceleme süresi tanınıyor.
24 Haziran’daki bildirimin ardından başlayan süre içerisinde Kongre’nin her iki kanadından geçerek yasalaşan bir ortak ret kararı çıkmadı. Böylece 10 Temmuz itibarıyla satışın önündeki Kongre incelemesi aşaması tamamlanmış oldu.
SATIŞI ENGELLEMEK İÇİN TASARI SUNULMUŞTU
Satış süreci itirazsız geçmedi. Demokrat Temsilciler Meclisi üyesi Dina Titus, 2 Temmuz’da Türkiye’ye F110 motoru ve ilgili teknik hizmetlerin satışını engellemek amacıyla H.J.Res. 200 numaralı ortak ret tasarısını sundu.
Tasarının altında Chris Pappas, Brad Schneider, Josh Gottheimer, Mike Quigley, Jim Costa, Jim McGovern, George Latimer ve Brad Sherman’ın da aralarında bulunduğu Demokrat üyelerin imzası yer aldı. Tasarı Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi’ne sevk edildi ancak inceleme süresi içinde Temsilciler Meclisi ve Senatodan geçerek yasalaşmadı.
Titus ve satışa karşı çıkan diğer Kongre üyeleri, Türkiye’nin Rusya’dan aldığı S-400 hava savunma sistemlerini, Doğu Akdeniz’deki gerilimleri ve bölgesel güvenlik kaygılarını gerekçe gösterdi.
SATIŞIN TAMAMLANDIĞI ANLAMINA GELMİYOR
Kongre’deki sürenin dolması, motorların hemen teslim edileceği anlamına gelmiyor. Bu aşamadan sonra ihracat lisansları, sözleşme işlemleri, üretim takvimi, teknik entegrasyon ve teslimat süreçlerinin yürütülmesi gerekiyor.
Ancak satışı durdurabilecek Kongre kaynaklı yasal mekanizmanın süresi içinde sonuç vermemesi, Türkiye açısından önemli bir siyasi ve hukuki eşik olarak değerlendiriliyor.
PAKET 700 MİLYON DOLARIN ÜZERİNDE
ABD yönetiminin Kongre’ye bildirdiği paketin değerinin 700 milyon doların üzerinde olduğu ve onlarca F110 motorunu kapsadığı bildirildi.
Motorların KAAN’ın uçuş testleri, ilk seri üretim aşaması ve hizmete giriş sürecinde kullanılması planlanıyor. Türkiye ise daha sonraki KAAN bloklarında millî olarak geliştirilecek bir motoru kullanmayı hedefliyor.
GE AEROSPACE: KAAN, F110 MOTORUYLA GÜÇLENDİRİLİYOR
GE Aerospace da Türkiye ile yürüttüğü projelere ilişkin açıklamasında KAAN’ın F110 motorlarıyla güçlendirildiğini doğruluyor. Şirket, Türkiye ile yaklaşık 40 yıldır devam eden ortaklığın F-16 filosunda kullanılan F110 motorlarından KAAN programına kadar genişlediğini belirtiyor.
F110-GE-129, yaklaşık 29 bin libre itki sınıfında, art yakıcılı bir turbofan motor olarak F-16 ve bazı F-15 modellerinde de kullanılıyor.
KAAN PROGRAMI İÇİN NEDEN KRİTİK?
KAAN’ın ilk prototipleri ve erken üretim modelleri için motor tedariki, program takviminin en kritik başlıklarından biri olarak görülüyor.
Motorların ihracatında yaşanabilecek uzun süreli bir engel, uçuş testlerinden seri üretime kadar pek çok aşamayı etkileyebilirdi. Kongre inceleme süresinin tamamlanmasıyla birlikte KAAN’ın erken dönem üretim planlamasındaki önemli belirsizliklerden biri aşılmış oldu.
F-35 VE CAATSA DOSYASINDAN AYRI
F110 motorlarının satışındaki ilerleme, Türkiye’nin F-35 programına dönüşü ya da CAATSA yaptırımlarının kaldırıldığı anlamına gelmiyor.
S-400’ler nedeniyle uygulanan yaptırımlar ve F-35 programına ilişkin yasal kısıtlamalar ayrı hukuki süreçlere dayanıyor. Buna karşın F110 satışının ilerlemesi, Ankara ile Washington arasındaki savunma sanayii ilişkilerinde son yılların en önemli olumlu adımlarından biri olarak görülüyor.
