Çin lideri Şi, Kuzey Kore'yi ziyaret ediyor

Kuzey Kore'ye son ziyaretini Kovid-19 salgını öncesinde 2019'da yapan Şi, 7 yıl aradan sonra resmi temaslarda bulunmak üzere bu sabah ülkenin başkenti Pyongyang'a ulaştı. Şi'nin, 2 günlük ziyaretinde Kuzey Kore lideri Kim Jong-un ile baş başa ve heyetler arası görüşmeler yapması bekleniyor. Çin liderinin bu yıl ilk yurt dışı ziyaretini Kuzey Kore'ye yapması, Çin'in son dönemde Kuzey Kore ile ilişkilerini istikrarlı şekilde sürdürmeye, bir yandan Pyongyang rejimini saflarında tutarken diğer yandan onun nükleer silahlanma çabalarının bölgede yaratabileceği istikrarsızlığı kontrol altında tutmaya verdiği artan öneme işaret ediyor. Öte yandan Kuzey Kore'nin Ukrayna'daki savaşın yarattığı koşullarda Rusya ile askeri ittifak ilişkisini konsolide etmesi, bu iki ülkeyle stratejik birlikteliğini sürdürürken bölgesel ve küresel istikrarsızlığa yol açacak cepheleşmeden kaçınmak isteyen Pekin yönetimini hassas denge arayışıyla karşı karşıya bırakıyor. "MİLİTARİZMİ CANLANDIRACAK HER TÜRLÜ EYLEME KARŞI ÇIKMA" ÇAĞRISI Çin Devlet Başkanı Şi, ziyareti öncesinde Kuzey Kore'nin resmi yayın organı "Rodong Sinmun"da yayımlanan makalesinde, "iki ülke ilişkilerinin, yeni kalkınma fırsatları ve zamanın gerektirdiği yeni misyonlarla karşı karşıya olduğu yeni tarihi başlangıç noktasında olduğu" değerlendirmesini yaptı. Çin-Kuzey Kore ilişkilerini sürdürmenin, güçlendirmenin ve geliştirmenin Çin Komünist Partisinin (ÇKP) ve Çin hükümetinin kararlı politikası olduğunu vurgulayan Şi, ilişkileri stratejik perspektiften yürütmek ve ilişkilerin zamana ayak uydurarak daha fazla gelişmesini sağlamak için Pyongyang yönetimi ile çalışmaya hazır oldukları mesajını verdi. Şi, ilişkileri doğru yönde sürdürmek üzere parti, hükümet ile askeri kurumlar arasında stratejik iletişim ile eş güdümü derinleştirerek hegemonya ve güç siyasetine ve militarizmi canlandıracak, bölgesel güvenlik ile istikrarın altını oyacak her türlü plan ve eyleme birlikte karşı çıkma çağrısında bulundu. Şi'nin, Çin'in diplomatik söyleminde ABD'nin ekonomik yaptırım ve askeri müdahalelerine gönderme olan "hegemonya ve güç siyaseti" ifadesinin yanı sıra "militarizmi canlandıracak ve bölgesel güvenlik ile istikrarın altını oyacak her türlü plan ve eyleme" ifadelerini de kullanması dikkati çekti. ÇİN-KUZEY KORE-RUSYA DENKLEMİ Çin ile Kuzey Kore arasında Dostluk, İşbirliği ve Karşılıklı Yardım Antlaşması'nın imzalanmasının 65. yılına denk gelen ziyaret, aynı zamanda sembolik anlam da taşıyor. Çin'in bugüne dek imzaladığı tek savunma paktı olma özelliği taşıyan antlaşma, Sovyet Rusya'nın Kuzey Kore ile imzaladığı benzer içerikteki antlaşmayla birlikte Soğuk Savaş kamplaşmasının bölgedeki sacayağını oluşturmuştu. Rusya'nın yaptığı anlaşma, Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından hükümsüz kalsa da Moskova, Ukrayna'daki savaşın ortaya çıkardığı yeni koşullarda, 2024'te Kuzey Kore ile taraflardan birinin saldırıya uğraması halinde diğerinin askeri yardımda bulunmasını taahhüt eden savunma paktı niteliğinde yeni bir anlaşma imzalamıştı. Bugün üç ülke arasındaki güç konumlanması Soğuk Savaş'tan farklı manzara arz ediyor. O zamandan bu yana süper güç statüsü kazanan Çin, Batı'ya karşı Rusya ile yakın ilişkiler kursa da Moskova'nın Kuzey Kore üzerindeki artan etkisine de şüpheyle yaklaşıyor. Pekin yönetimi, Rusya'nın Kuzey Kore'yi ABD ve müttefiklerine karşı kullanarak bölgede istikrarsızlığı teşvik etme ihtimalinden endişe duyuyor. Kuzey Kore lideri Kim, en son İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesinin 80. yıl dönümü dolayısıyla Pekin'de Tienanmın Meydanı'nda düzenlenen askeri geçit törenine katılmak için Eylül 2025'te Çin'i ziyaret etmişti. Törende, aralarında Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in de olduğu liderlerle bir araya gelen Kim, ilk defa çok taraflı buluşmada yer almıştı. Şi'nin törende, en önde Putin ve Kim ile poz vermesi, ABD ve müttefiklerine yönelik meydan okuma olarak yorumlanmıştı. NÜKLEER SİLAHLANMA EN HASSAS GÜNDEM MADDESİ Şi'nin ziyaretinde, Pyongyang rejiminin nükleer silahlanmaya yönelik attığı adımlar en hassas gündem maddesi olacak. Ziyaretin, ABD Başkanı Donald Trump ve Rusya Devlet Başkanı Putin'in geçen ay Çin'e yaptıkları peş peşe ziyaretlerin ardından gelmesi dikkati çekiyor. Trump'ın ziyaretinde, ABD tarafı iki ülke liderlerinin, Kuzey Kore'nin nükleer silahlardan arındırılması hedefinde hemfikir olduklarını açıklamış, Putin'in ziyaretinde ise taraflar, yayımladıkları ortak açıklamada Kuzey Kore'ye yönelik diplomatik izolasyon ve ekonomik yaptırımlara karşı olduklarını vurgulamıştı. Kuzey Kore lideri Kim'in kız kardeşi, aynı zamanda ülkeyi yöneten Kore İşçi Partisinin (WPK) Genel İlişkiler Dairesinin başındaki Kim Yo-jong, Şi'nin ziyaretinden bir gün önce yaptığı açıklamada, ABD ve Çin liderlerinin geçen ayki zirvede, "Kuzey Kore'nin nükleer silahlardan arındırılmasını" ortak amaç olarak belirlediklerine yönelik açıklamaları nedeniyle ABD'li yetkilileri "yanlış bilgi yaymakla" suçladı. Kim Yo-jong, "Kuzey Kore'nin nükleer silahlı devlet statüsü, geri adım atılmayacak bir çizgidir ve bu, birileri kabul etsin ya da etmesin, apaçık bir gerçektir." ifadesiyle, ülkenin nükleer silahlanma adımlarından vazgeçmeyeceği, bunu pazarlık konusu yapmayacağı mesajını verdi. Pekin yönetiminin, Kim Jong-un'un Eylül 2025'teki ziyaretinde Devlet Başkanı Şi ile yaptığı görüşmeye ilişkin yayımladığı açıklamada, daha önceki diplomatik temaslardakinin aksine, Kore Yarımadası'nın nükleer silahlardan arındırılmasının önemine işaret eden ifadelere yer verilmemesi dikkati çekmişti. HASSAS DENGELER Şi'nin ziyareti, iki Kore'yi ayıran sınırın öte tarafında Seul yönetimi tarafından da yakından izlenecek. Güney Kore medyası, Devlet Başkanı Lee Jae Myung'un ocak ayında Pekin'e yaptığı ziyarette Çinli mevkidaşından arabuluculuk için yardım talep ettiği, Şi'nin de bu isteğe olumlu yanıt verdiğini iddia etmişti. Seul yönetiminden adı açıklanmayan bir yetkili, geçen ay Güney Kore haber ajansı Yonhap'a yaptığı açıklamada, Şi'nin Kuzey Kore ile ABD arasında nükleer silahsızlanma görüşmeleri için arabuluculuk önerisinde bulunabileceğini ileri sürmüştü. Çin lideri, ziyarette, bir yandan ABD ve Güney Kore'nin Kuzey Kore'yi nükleer silahlanmadan caydırma konusundaki taleplerine yanıt verme diğer yanda küresel ve bölgesel güç denkleminde Kuzey Kore'yi ve Rusya'yı saflarında tutma ihtiyacına yanıt verecek denge bulma arayışında olacak.