Çin ekonomisi, hükümetin Çarşamba günü açıkladığı verilere göre, nisan-haziran döneminde yıllık bazda yüzde 4,3 büyüyerek belirgin biçimde yavaşladı. Bu, son üç yıldan uzun süredir görülen en zayıf tempo oldu.
Resmi veriler beklentilerin altında kaldı ve kısmen yapay zekâ patlaması ile Çin yapımı elektrikli araçlara yönelik güçlü küresel talebin körüklediği ihracattaki sıçramaya rağmen, ekonominin ocak-mart dönemindeki yüzde 5’lik güçlü büyüme hızının oldukça altında gerçekleşti.
ING Bank'ın Büyük Çin bölgesi başekonomisti Lynn Song, notunda "Bu, karantina önlemlerinin damga vurduğu 2022’nin dördüncü çeyreğinden bu yana herhangi bir çeyrekte kaydedilen en yavaş büyüme" dedi.
Enerji fiyatlarındaki artış küresel enflasyonu yukarı çekerken, Çin İran’daki savaşın daha geniş ekonomik etkilerinden büyük ölçüde sıyrılmayı başardı. Gümrük verilerine göre, ihracat yılın ilk yarısında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 17,6, haziran ayında ise yüzde 27 arttı.
Ekonomideki genel yavaşlamaya rağmen, tüketici harcamalarında bir miktar direnç işaretleri görüldü. Çin Ulusal İstatistik Bürosu'na göre perakende satışlar, mayıstaki düşüşten toparlanarak ve beklentileri aşarak, haziranda geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 1,0 arttı. İletişim ekipmanları ve kozmetik ürünlerinin satışları özellikle güçlü seyrederken, otomobil ve diğer yüksek fiyatlı ürün alımları zayıf kaldı.
Sanayi üretimi de beklentileri aştı; haziranda yıllık bazda yüzde 5,3 artarak mayısa göre hız kazandı. Bu artışta imalat sanayisindeki güçlü üretim etkili oldu.
Çin ekonomisi neden yavaşlıyor?
Bazı ekonomistler, yapay zekâ, bilgisayar çipleri ve robotik gibi öncü teknolojilere yoğun devlet desteği ve özel yatırımlar akarken, daha düşük katma değerli imalat ile istihdam yaratan hizmet sektörlerinin geride kalması nedeniyle Çin ekonomisinin giderek daha dengesiz hale geldiğini söylüyor.
Çinli liderlerin ileri teknolojilerin geliştirilmesini en üst öncelik haline getirmesinin ardından sağlanan yüksek tutarlı devlet destekleri sayesinde, elektrikli araçlar, bilgisayar çipleri ve diğer elektronik ekipman gibi yüksek teknoloji ürünlerinin ihracatı keskin biçimde arttı.
İhracat büyümeyi sürüklemeye devam edebilir mi?
Çin, geçen yıl 1,2 trilyon dolar (1,05 trilyon avro) ile rekor düzeyde küresel ticaret fazlası verdi; bu durum, dünyanın ikinci büyük ekonomisiyle ticaret dengesizliklerinden şikayetçi diğer ülkelerdeki politika yapıcıların tepkisini çekti. Birçok yetkili, yurt dışına ihraç edilen sanayi ürünlerinde arz fazlasına yol açtığını savundukları bu yüksek devlet sübvansiyonlarını işaret ediyor.
Birçok ülkede olduğu gibi, yapay zekâ ve robotik alanındaki genişleme, şirketlerin uzun vadede büyümeyi sürdürecek ölçüde istihdam yaratıp yaratamayacağına ilişkin ülkede de kaygıları artırdı.
Cornell Üniversitesi'nde ekonomi ve ticaret politikası profesörü olan Eswar Prasad, Çin genel büyümeyi sürdürmek için hâlâ ihracata bağımlı kalırken, "Çin'in büyüme modeli giderek daha dengesiz hale geldi" dedi. Güvenin zayıf seyretmesi nedeniyle iç talebi kayda değer ölçüde artırmanın zor olacağını da sözlerine ekledi.
Çin Ulusal İstatistik Bürosu başkan yardımcısı Mao Shengyong, giderek daha istikrarsız ve belirsiz hale gelen küresel ortam dikkate alındığında, güçlü arz ile zayıf talep arasındaki dengesizliğin ülke içinde "hala çok keskin" olduğunu gazetecilere söyledi.
Çin'in yüksek teknolojiye dayalı imalata odaklanıp "daha yüksek kaliteli bir ekonomik büyüme" peşinde koşarken, güçlü bir iç pazar inşa etmek ve istihdamı istikrarlı tutmak için destekler sağlayacağını belirtti.
BNP Paribas Securities (China) Çoklu Varlık Yatırımları Başkanı Wei Li, Çin ekonomisinin "önemli bir dönüşüm sürecinden" geçtiğini söyledi.
Çinli liderler, 2026 yılının tamamı için büyüme hedefini yüzde 4,5 ile 5 arasında belirledi; bu, geçen yılki yüzde 5'in altında. Çarşamba günü açıklanan verilere göre, yılın ilk yarısında genel ekonomik büyüme yüzde 4,7 oldu.
Uluslararası Para Fonu, Çin'in yıllık büyümesine ilişkin tahminini kısa süre önce 0,2 puan artırarak yüzde 4,6'ya yükseltti. Kurum, Çin ekonomisinin 2027'de yalnızca yüzde 4,1 büyümesini bekliyor.
