Küresel zeytinyağı piyasasında belirsizlik yerini toparlanmaya bırakırken, Türkiye rekor üretime hazırlanıyor. Ancak sektör, artan rekoltenin doğru yönetilmemesi halinde fiyat baskısı ve ihracat sorunlarının büyüyebileceği uyarısında bulunuyor.
Artan maliyet baskısı, küresel doğa sorunları ve büyüyen rekabetle birlikte gıda piyasalarında oynaklık devam ediyor. Peki, herkesin kullandığı ve sofralarımızdan eksik etmediğimiz zeytinyağında son durum ne?
Dünyanın en büyük zeytinyağı üreticilerinden İspanyol Deoleo, son yıllarda sektörü sarsan belirsizlik döneminin geride kaldığını açıkladı. Şirketin açıklamasına göre tüketici talebi yeniden yükselişe geçti. Bu nedenle sektörde bir toparlanma yaşandığı ve fiyatların daha olumlu seviyelerde seyrettiği ifade edildi.
Şirket, pandemi sonrası 2022-2024 yılları arasında zeytinyağı sektöründe yaşanan sıkıntılı dönemin geride kaldığını belirterek, başlıca zeytinyağı üreticisi ülkelerde etkili olan elverişli hava koşullarının yeni hasat sezonu için umut verdiğini söyledi. Böylelikle küresel arzın güçlenmesiyle birlikte zeytinyağı fiyatlarının da olumlu seyrini sürdürmesi bekleniyor.
Son üç yılda özellikle İspanya başta olmak üzere Güney Avrupa'da etkili olan kuraklık ve aşırı sıcaklar zeytin rekoltesini ciddi şekilde düşürmüş, bu durum zeytinyağı fiyatlarını tarihi seviyelere taşımıştı. Artan maliyetler hem üreticileri hem de tüketicileri zor durumda bıraksa da tablo artık değişiyor.
TÜRKİYE'DE Kİ SON DURUM NEDİR?
Türkiye'de ise durum olumlu yönde. Tarım Dünyası'ndan Ali Ekber Yıldırım'ın haberine göre Türkiye, 2026 yılında tarihinin en yüksek zeytin ve zeytinyağı rekoltelerinden birine hazırlanıyor. Ancak sektör temsilcileri, üretimdeki bu büyük artışın doğru yönetilmemesi halinde fiyatların düşebileceği, üreticinin zarar edebileceği ve ihracatçıların stok sorunu yaşayabileceği uyarısında bulunuyor.
Özellikle dökme zeytinyağı ihracatına getirilen kısıtlamaların Türkiye'nin uluslararası pazarlardaki rekabet gücünü zayıflattığı belirtilirken, ihracatta değer bazında yüzde 62'lik gerilemeye dikkat çekiliyor. Sektör, ihracat kanallarının açık tutulmasını, üretici desteklerinin artırılmasını, finansmana erişimin kolaylaştırılmasını ve AB'nin Türkiye'ye uyguladığı düşük gümrüksüz kota miktarının yükseltilmesini talep ediyor. Uzmanlar, rekor üretimin ekonomik kazanca dönüşebilmesi için veri temelli tarım politikaları, etkin destek mekanizmaları ve güçlü bir ihracat stratejisinin hayata geçirilmesi gerektiğini vurguluyor.
ZEYTİNYAĞI ÖNCÜSÜ İSPANYA'DA FİYAT GERİLİYOR
Avrupa Komisyonu verilerine göre İspanya'da sızma zeytinyağının toptan fiyatı kilogram başına yaklaşık 3,9 euro seviyesine kadar geriledi. Bu rakam, Ocak 2024'te görülen kilogram başına 9,3 euroluk rekor seviyenin oldukça altında bulunuyor.
Dünya genelinde hane halkı talebi artarken, Deoleo fiyatlardaki normalleşmenin tüketicilerin yeniden zeytinyağına yönelmesini sağladığını belirtiyor. Şirkete göre daha istikrarlı fiyatlar, tüketicilerin zeytinyağı alımını daha da artırıyor.
Öte yandan şirketin ABD pazarında yakaladığı büyümenin arkasında beklenmedik bir neden var. Deoleo, satışları artıran en önemli unsurlardan birinin ürünün kendisi değil, ambalaj tasarımındaki yenilik olduğunu açıkladı.
Özellikle sıkılabilir zeytinyağı şişeleri, genç tüketiciler ve pratik kullanım arayan kullanıcılar tarafından yoğun ilgi gördü. Şirket, bu yeni ambalajların ABD'deki kategori büyümesinin yaklaşık yüzde 40'ını tek başına oluşturduğunu belirtiyor.
Değişen dünya koşullarıyla birlikte artık satın alınan yalnızca zeytinyağı olmuyor. İnsanlar reklamlar, ambalaj tasarımları ve pazarlama stratejilerinden de etkilenmeye devam ediyor. Valdes'e göre tüketiciler artık sadece kaliteli zeytinyağı değil, günlük kullanımda kolaylık sağlayan ürünleri de tercih ediyor. Bu nedenle fonksiyonel ambalajlar, özellikle ilk kez zeytinyağı kullanan tüketicilerin ilgisini çekerek satışların artmasına önemli katkı sağlıyor.
Değişen doğa koşullarıyla birlikte zeytinyağı dahil diğer gıda ürünlerinin nasıl şekilleneceği ve nasıl bir tablo ortaya çıkacağı ise merak konusu.
Olumlu tabloya rağmen iklim değişikliği, su kaynaklarındaki azalma ve zararlı hastalıklar zeytin üretimi için risk oluşturmaya devam ediyor. Bu nedenle önümüzdeki yıllarda üretimin hava koşullarına bağlı olarak dalgalanabileceği belirtiliyor.
