İklim değişikliğinin etkisiyle daha sık, uzun ve şiddetli yaşanan sıcak hava dalgaları, İstanbul için giderek büyüyen bir halk sağlığı riskine dönüşüyor. Marmara Üniversitesi, İstanbul Teknik Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa’dan bilim insanlarının hazırladığı yeni araştırma, kentte yaz aylarında yüksek sıcaklıklara bağlı ölüm riskinin önümüzdeki yıllarda nasıl değişebileceğini ortaya koydu. Çalışmada, 2013-2017 yıllarının yaz aylarında İstanbul’da gerçekleşen yaklaşık 4 bin ölümün aşırı sıcaklıklarla ilişkili olabileceği hesaplandı. Araştırmaya göre küresel emisyonların artmaya devam ettiği olumsuz senaryoda, sıcaklık kaynaklı ölümlerin yüzyıl ortasında 25 bini aşması, 2093-2097 döneminde ise yaklaşık 40 bine ulaşması bekleniyor. Araştırma, sıcaklığa bağlı ölüm sayısının yalnızca iklim değişikliğinin hızına değil, İstanbul’un nüfus artışına, yaşlanan nüfus yapısına, yoğun kentleşmeye ve sağlık sisteminin sıcak hava dalgalarına hazırlık düzeyine de bağlı olduğunu gösteriyor.
İKİ AYRI SENARYO İNCELENDİ
Çalışmada İstanbul’un geleceğine ilişkin iki farklı senaryo ele alındı. İlk senaryo, küresel sıcaklık artışının Paris İklim Anlaşması’nda belirlenen 1,5 derece hedefiyle sınırlandırıldığı düşük emisyon seçeneğine dayandırıldı. İkinci senaryoda ise fosil yakıt kullanımının yüksek düzeyde devam ettiği ve sera gazı emisyonlarının azaltılamadığı bir tablo öngörüldü. Her iki senaryoda da İstanbul’da yaz sıcaklıklarının ve sıcaklığa bağlı ölüm sayılarının yüzyıl ortasına kadar artacağı saptandı. Ancak yüzyılın ikinci yarısında iki senaryo arasındaki fark belirgin biçimde açıldı.
ÖLÜMLER ARTACAK
Küresel sıcaklık artışının 1,5 dereceyle sınırlandırıldığı düşük emisyon senaryosunda da yüzyıl ortasına kadar ölüm sayısında artış bekleniyor. Bu senaryoda sıcaklığa bağlı ölüm sayısının 2053-2057 döneminde 15 bin 732’ye ulaşacağı öngörülüyor. Ancak emisyonların düşürülmesi halinde yüzyılın ikinci yarısında sıcaklık kaynaklı ölüm sayısının gerilemeye başlayacağı belirtiliyor. Araştırmaya göre 2093-2097 döneminde bu sayı 9 bin 482’ye kadar düşebilir.
SICAKLIK 34 DERECE OLACAK
Araştırmada İstanbul’daki sıcaklık değişimine ilişkin tahminlere de yer verildi. 1980-2014 döneminde kentte yaz aylarında ölçülen en yüksek günlük sıcaklıkların ortalamasının yaklaşık 32 derece olduğu belirtildi. Her iki senaryoda da bu ortalamanın yüzyıl ortasında yaklaşık 34 dereceye yükselmesi bekleniyor. Düşük emisyon senaryosunda yüzyıl sonundaki sıcaklık artışının ortalama 1,2 dereceyle sınırlı kalacağı tahmin ediliyor. Emisyonların yüksek seyretmesi halinde ise sıcaklık artışının 6,6 dereceye ulaşabileceği hesaplanıyor. Bu durumda İstanbul’da yaz aylarındaki en yüksek günlük sıcaklıkların ortalamasının 39,1 dereceye çıkabileceği belirtiliyor.
NÜSUF 21 MİLYONU GEÇECEK
Araştırmadaki hesaplamalarda İstanbul’un gelecekteki nüfusuna ilişkin tahminler de dikkate alındı. 2013-2017 döneminde yaklaşık 14,6 milyon olan kent nüfusunun, 2053-2057 döneminde 20 milyona yaklaşacağı varsayıldı. Yüzyıl sonunda ise İstanbul nüfusunun yaklaşık 21,5 milyona ulaşacağı tahmini üzerinden hesaplama yapıldı.Kent nüfusunun büyümesiyle birlikte yaşlı nüfus oranındaki artışın da sıcaklık kaynaklı sağlık riskini yükseltebileceği belirtildi. İstanbul’daki sıcaklık riskini artıran bir diğer unsurun yoğun kentleşme olduğu belirtiliyor. Araştırmada, kırsal ve yeşil alanların yapılaşmaya açılmasının İstanbul’daki sıcaklık baskısını daha da artırabileceğine dikkat çekiliyor.
YEŞİL KORİDORLAR OLUŞTURULMALI
İTÜ Meteoroloji Mühendisliği doktoralı iklim araştırmacısı ve İklim Masası yazarı Dr. Merve Yılmaz'ın kaleme aldığı çalışmada, sıcak hava dalgalarının sağlık üzerindeki etkisini azaltabilmek için kent genelinde alınabilecek önlemler de sıralanıyor. Yeşil koridorların oluşturulması, gölge sağlayan kamusal alanların artırılması, binaların yalıtım ve havalandırma koşullarının iyileştirilmesi ve ısıyı yansıtan yüzeylerin yaygınlaştırılması öneriler olarak aktarılıyor. Aşırı sıcaklıklara karşı erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesi, sağlık kuruluşlarının sıcak hava dalgalarına hazırlanması ve mahalle ölçeğinde serinleme alanlarının oluşturulmasının da altı çiziliyor.
[email protected]
Kaynak: Web Özel
