Ural Aküzüm: Türkiye, NATO 3.0 döneminin ana aktörü

DÜNYA Gazetesi, Türki­ye’nin ev sahipliğinde Cumhurbaşkanlığı Kül­liyesi’nde gerçekleştirilen 36. NATO Devlet ve Hükümet Baş­kanları Zirvesi’ni yakından takip etti. Zirve, diplomatik ve askeri sonuçların yanı sıra Türkiye’nin düşünce kuruluşları kapasitesi ve yeni güvenlik mimarisindeki rol üstlenme potansiyeliyle dik­kat çekti. Zirve kapsamında dü­zenlenen düşünce kuruluşları toplantılarına DÜNYA Gazetesi Yazarı ve Bilgi Üniversitesi Öğre­tim Üyesi Ural Aküzüm de katıldı. Ankara Zirvesi’nin Türkiye’nin diplomatik ev sahipliği yanında, trend ve fikir üretme kapasitesi­ni görünür kıldığını belirten Akü­züm, SETA ve İletişim Başkanlı­ğı’nın organize ettiği toplantılarla EDAM, SETA, ORSAM, KADEM gibi Türkiye merkezli düşünce kuruluşlarınca düzenlenen yu­varlak masa toplantılarının öne­mine işaret etti. Aküzüm, “Yeni fikirler, güvenlik akımları, ittifak modelleri ve yeni düşünce mer­kezleri için Ankara önemli bir du­rak oldu” dedi.

Tehditler, savunma mimarisini değiştirdi

DÜNYA’ya özel değerlendir­melerde bulunan Aküzüm, “Av­rupa’nın NATO ile sınavı” başlı­ğı altında şu görüşleri dile getirdi: “Avrupa’nın önündeki temel soru şudur: Avrupa daha Avrupalı bir NATO kurabilir mi? Bu soru, tran­satlantik ittifakı Amerika’dan ko­parmak anlamına gelmez; tersi­ne NATO’yu daha dengeli, daha sorumlu ve daha sürdürülebilir hale getirmek anlamına gelir. Da­ha Avrupalı NATO, daha az Ame­rikan NATO değil; NATO içinde daha kabiliyetli, daha dirençli ve daha fazla yük paylaşan Avrupa demektir” dedi. Rusya-Ukrayna savaşı, Karadeniz’deki istikrar­sızlık, hibrit tehditler, siber saldı­rılar, göç baskısı, enerji güvenliği ve yıkıcı teknolojilerin güvenlik kavramını kökten değiştirdiğine değinen Aküzüm, “Artık savun­ma sadece tank, uçak, füze ve sı­nır hattı meselesi değildir. Sana­yi kapasitesi, hukuki dayanıklılık, kritik altyapı, kamu güveni, dijital egemenlik, sağlık güvenliği ve si­yasi birlik de savunmanın parça­sıdır” ifadelerini kullandı.

“Avrupa daha fazla sorumluluk almalı”

Türkiye’nin zirveye başarılı bir şekilde ev sahipliği yaptığı­nı dile getiren Aküzüm, “NATO 3.0 döneminin ana aktörlerinden olma kararlılığını gösterdi. Kıta Avrupası daha fazla sorumluluk almak zorunda, Amerika ittifak­ta kalmak zorunda, Türkiye ise bu iki hattın arasında stratejik denge kuran ülke olarak öne çıkı­yor. Ankara Zirvesi’nin kalıcı so­nucu bana göre Türkiye, güvenli­ğin askeri, teknolojik, diploma­tik ve tarihsel boyutlarını aynı masada birleştirebilen merkez ülkelerden biri haline gelmiştir” diye konuştu.

Avrupa’nın üç açığı kapatması şart

“Avrupa’nın kapatması gere­ken üç büyük açık var: kabiliyet açığı, savunma sanayii açığı ve si­yasi irade açığı” diyen Aküzüm, Türkiye bu denklemde durduğu yeri şöyle özetledi: “Türkiye, Av­rupa güvenliğinin sadece kuzey ve batı hattından ibaret olmadı­ğını hatırlatan önemli NATO ül­kesidir. Karadeniz, Kafkasya, Or­ta Doğu, Balkanlar, Doğu Akde­niz ve enerji koridorları birlikte düşünüldüğünde Türkiye NA­TO’nun coğrafi kenarında değil, tam kavşak noktasındadır. Bu ne­denle Türkiye’nin rolü tamamla­yıcı değil, kurucu ve dengeleyici niteliktedir.” Aküzüm, “NATO 3.0 kavramına ilişkin ise, “NATO 1.0, Soğuk Savaş’ın askeri caydırıcılık mimarisiydi. NATO 2.0, Sovyet­ler sonrası dönemde kriz yöneti­mi, genişleme ve terörle mücade­le ekseninde şekillendi. NATO 3.0 ise Birleşmiş Milletler sistemi­nin yönetişim krizleri nedeniyle bıraktığı boşlukta, güvenliği as­keri alanın ötesinde siber güven­lik, biyolojik tehditler, pandemi, virüsler, sağlık güvenliği, nano­teknoloji, yapay zeka, enerji ve tedarik zincirleriyle birlikte ele alan yeni evredir” dedi.