ABD’de teknoloji şirketleri, yapay zeka altyapısına yönelik yatırımlarını hızlandırırken yılbaşından bu yana yaklaşık 140 bin çalışanıyla yollarını ayırdı.
Financial Times’ın (FT), şirket bildirimleri ile yönetici yerleştirme şirketi Challenger, Gray and Christmas verilerinden yaptığı analize göre, teknoloji sektörü söz konusu dönemde ABD’de açıklanan toplam işten çıkarmaların üçte birinden fazlasını oluşturdu.
Amazon, Oracle, Meta ve Microsoft’taki işten çıkarmaların toplamı yaklaşık 50 bine ulaşırken, bu sayı söz konusu şirketlerin toplam kurumsal çalışanlarının yaklaşık yüzde 6’sına karşılık geldi.
PANDEMİ DÖNEMİNDEKİ HIZLI İŞE ALIMLAR TERSİNE DÖNDÜ
Silikon Vadisi’nde geniş kapsamlı işten çıkarmalar, Kovid-19 salgınının ardından yaygın hale geldi.
Salgın döneminde dijital hizmetlere yönelik talebin kalıcı olacağı beklentisiyle hızlı şekilde personel sayısını artıran birçok teknoloji şirketi, son yıllarda çalışan sayısını azaltırken bir yandan da yapay zeka altyapısına büyük miktarda kaynak ayırmaya devam etti.
Teknoloji sektöründeki istihdam görünümü, ABD genelindeki iş gücü piyasasından ayrıştı.
Salgın sonrasındaki güçlü döneme kıyasla işe alımlar yavaşlasa da ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu verilerine göre ülkede işsizlik oranı yüzde 4,2 ile düşük seviyelerde seyrediyor.
DÖRT TEKNOLOJİ DEVİNDEN 725 MİLYAR DOLARLIK YATIRIM
Amazon, Alphabet, Meta ve Microsoft’tan oluşan dört büyük teknoloji şirketinin bu yıl veri merkezi altyapısına toplam 725 milyar dolarlık sermaye harcaması yapması bekleniyor.
Oracle da OpenAI gibi müşterilerine hizmet verecek benzer altyapılar için 70 milyar dolarlık yatırım planlıyor.
RBC analisti Rishi Jaluria, teknoloji şirketlerinin geçmiş dönemdeki hızlı işe alımların ardından personel sayılarını azaltırken aynı zamanda yapay zeka yatırımları için kaynak yaratmaya çalıştığını belirtti.
Jaluria, “Para bir yerden gelmek zorunda.” değerlendirmesinde bulundu.
ORACLE’IN ÇALIŞAN SAYISI 21 BİN AZALDI
Oracle, mart ayında gerçekleştirdiği işten çıkarmaların ardından 2026 mali yılını bir önceki yıla göre 21 bin daha az çalışanla tamamladı.
Söz konusu kesintiler, şirketin bilançosu üzerindeki baskının arttığı bir dönemde gerçekleşti.
S&P, bu ay Oracle’ın kredi notunu, zayıflayan nakit akışı ve yapay zeka yatırımlarının getirilerine ilişkin belirsizlikleri gerekçe göstererek yatırım yapılabilir seviyenin bir kademe üzerine düşürdü.
Teknoloji şirketleri, yapay zeka harcamalarının yanı sıra daha önce büyüme alanı olarak gördükleri bazı iş birimlerinde de yeniden yapılanmaya gitti.
Microsoft, bu ayın başında ağırlıklı olarak Xbox oyun biriminde olmak üzere 4 bin 800 pozisyonu kaldırdı.
Şirket, Activision Blizzard’ı 75 milyar dolara satın almasından yaklaşık üç yıl sonra oyun faaliyetlerini yeniden yapılandırdı.
Jaluria, teknoloji şirketlerinin stratejilerindeki değişime ilişkin, “Bir yatırımdan diğerine geçiyorlar.” ifadesini kullandı.
İŞTEN ÇIKARMALARIN BİR BÖLÜMÜ YAPAY ZEKA İLE İLİŞKİLENDİRİLDİ
Bazı teknoloji şirketleri işten çıkarmaları, yapay zekanın sağladığı verimlilik artışıyla ilişkilendirdi.
Challenger verilerine göre, Mayıs 2023’ten bu yana şirketlerde yaklaşık 170 bin kişilik istihdam kaybı yapay zeka teknolojileriyle bağlantılı gösterildi.
Block Üst Yöneticisi (CEO) Jack Dorsey de mayısta yaklaşık 10 bin kişilik şirket çalışanlarının neredeyse yarısını işten çıkardı.
Dorsey, çalışanlara gönderdiği mesajda, yapay zekanın şirketin ihtiyaç duyduğu çalışan sayısını değiştirdiğini ifade etti.
Buna karşın bazı akademisyenler, şirketlerin yapay zekayı geçmişteki hızlı işe alımlarını düzeltmek için gerekçe olarak kullandığını savundu.
California Üniversitesi Berkeley Ekonomi Profesörü Enrico Moretti, teknoloji yöneticilerinin genel yaklaşımının, fazla işe alım yaptıklarını kabul etmek yerine yapay zekanın verimlilik sağladığını söylemek olduğunu belirtti.
Moretti, “Bu kolay bir çıkış yolu.” değerlendirmesinde bulundu.
YAPAY ZEKAYI GEREKÇE GÖSTEREN ŞİRKETLER NASDAQ’IN GERİSİNDE KALDI
FT analizine göre, işten çıkarmalarda yapay zekayı etken olarak gösteren şirketlerin hisseleri, duyurunun ardından gelen 30 işlem gününde Nasdaq endeksinin yaklaşık yüzde 10 gerisinde kaldı.
İşten çıkarmalarda farklı gerekçeler açıklayan şirketlerde ise Nasdaq’a kıyasla performans farkı yaklaşık yüzde 4 olarak hesaplandı.
Amazon ve Microsoft dahil bazı büyük teknoloji şirketleri ise yapay zekayı işten çıkarmaların temel gerekçesi olarak göstermedi.
Her iki şirket de yapay zeka teknolojilerinin devreye alınmasının çalışan azaltma kararlarının temelinde bulunmadığını açıkça belirtti.
YAPAY ZEKA ŞİRKETLERİ İSTİHDAMI ARTIRIYOR
Teknoloji sektöründeki işten çıkarmalar artarken Anthropic ve OpenAI gibi yapay zeka odaklı girişimler ise çalışan sayılarını hızla artırıyor.
Bu şirketlerdeki istihdam artışı, teknoloji sektörünün genelindeki işten çıkarmaların etkisini kısmen sınırlıyor.
Moretti, yapay zeka alanındaki istihdamın hızlı şekilde büyüdüğüne dikkati çekerek, “Teknoloji şirketlerinin azalttığı alan, bunun dışındaki her şey.” ifadesini kullandı.
