ABD Başkanı Donald Trump NATO Zirvesi kapsamında Ankara'ya geldi. Burada Cumhurbaşkanı Erdoğan ile basın toplantısı düzenleyen Trump, Türkiye'ye yönelik CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağını açıkladı. Trump 'Dostumu bu yaptırımlarla boğmak istemiyorum' dedi.
Peki CAATSA yaptırımları tam olarak ne? Türkiye'ye yönelik yapılan yaptırımlar hakkında neler biliniyor? İşte detaylar:
Trump'ın Türkiye için kaldırdığı CAATSA yaptırımları hakkında bilinenler?
CAATSA (Countering America's Adversaries Through Sanctions Act), Türkçe ifadesiyle "Amerika'nın Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Etmesi Yasası" ABD'nin başta Rusya, İran ve Kuzey Kore olmak üzere hasım kabul ettiği ülkelerle önemli işlem yapan taraflara karşı uygulanan bir yaptırım mekanizmasıdır.
Türkiye'ye yönelik uygulanan CAATSA yaptırımları, esasen Türkiye’nin Rusya’dan S-400 hava savunma sistemlerini satın alması sonrası 2020 yılında yürürlüğe girmişti. Bu yaptırımlar kapsamında:
- Savunma Sanayii Başkanlığı’nın (SSB) ABD’den ihracat lisansı alması yasaklanmıştı.
- Kurumun ABD finans kuruluşlarından kredi ve borç alması kısıtlanmıştı.
- Kurumun üst düzey yetkililerine yönelik çeşitli yaptırımlar uygulanmıştı.
CAATSA yaptırımları Türkiye'yi hangi konularda etkiledi?
BBC'nin haberine göre CAATSA kapsamında yaptırım uygulanan kişi ve kurumlara ABD'ye giriş yasağı getirildi, ABD'den gayrimenkul edinmeleri ve döviz üzerinden işlem yapmaları engellendi.
Yaptırımlara konu olan kişi ya da kurumlarla ABD'nin ihale ya da sözleşme yapması da engellendi.
S-400 satın alımının NATO'ya etkisi
S-400 alımı ve CAATSA yaptırımları, ABD ve Türkiye arasında güven krizine yol açtı. Buradaki güven sorununun en temel sebebi Türkiye'nin Rusya'dan aldığı S-400 sistemleri, NATO ve ABD ile ciddi bir güvenlik krizine yol açmıştır. Temel sorun, sistemin NATO altyapısına entegre edilememesi ve radar verilerinin Rusya'ya sızarak başta F-35 savaş uçakları olmak üzere gizli NATO teknolojilerini tehlikeye atacağı endişesi.
S-400'ün radarları ve komuta kontrol sistemleri, NATO ağlarına bağlandığında İttifak'ın operasyonel taktiklerini ve F-35 gibi hayalet uçakların hassas verilerini Rusya'ya aktarabilir. ABD, bu nedenle Türkiye'yi F-35 programından çıkarmıştır.
Sistem bağımsız çalışabildiği için NATO erken uyarı ve komuta sistemleriyle ortak hareket edemez.
Türkiye'nin bir sonraki hamlesi neydi?
F-35 programından çıkarılan Türkiye, filosunu modernize etmek adına 2021'de F-16 jetleri ve modernizasyon kitleri alma talebinde bulundu.
Yıllarca bekletilen bu kalan talep, Ankara'nın 2024'te İsveç'in NATO üyeliğine yeşil ışık yakmasının ardından ABD Kongresi'nden geçti. ABD, Türkiye'ye 40 F-16 savaş jeti ve 79 modernizasyon kiti satılmasına onay verdi.
Donald Trump yönetimi Haziran'ın son haftasında Türkiye'ye 700 milyon dolarlık (yaklaşık 32 milyar lira) F-110 savaş jeti motoru satma niyetini beyan etti.
Kongre'nin 15 gün içinde itiraz etmemesi durumunda bu motorlar Türkiye'ye satılabilecek. Motorların, Türkiye'nin milli muharip uçağı KAAN'lar için kullanılması planlanıyor.
