ABD Adalet Bakanlığı, Harvard Üniversitesi'nin Çinli bağışçılar tarafından finanse edilen ve Amerikalı öğrencileri dışladığı iddia edilen burs programlarına izin verip vermediğini araştırmaya başladı. Soruşturma Trump yönetiminin, akademik mükemmellik ve yüksek prestij ile bilinen sekiz özel üniversiteden oluşan Ivy League'de (Sarmaşık Ligi) yer alan üniversiteye yönelik başlattığı federal incelemelerin son halkası oldu.
AP'de yer alan habere göre, Adalet Bakanlığı, Harvard'ın yabancı fon bildirimlerinde "ABD'li öğrencilere yönelik olası ayrımcılığa ilişkin endişeler" tespit edildiğini açıkladı. Hangi burs programlarının inceleme kapsamında olduğu belirtilmezken, soruşturmanın henüz herhangi bir sonuca ulaşmadığı vurgulandı.
"Çin kaynaklı mali yardım programları" inceleniyor
Adalet Bakanlığı, soruşturmanın Harvard'ın "Çin kaynaklı mali yardım programlarına" odaklandığını bildirdi. Açıklamada, Çinli bağışçıların belirli ülkelerden gelen öğrencilere yönelik mali yardım programları için üniversiteye bağış yaptığı, bu tür kısıtlamaların ise ülke kökenine dayalı yasa dışı ayrımcılık anlamına gelebileceği ifade edildi.
Adalet Bakanlığı Medeni Haklar Birimi Başkanı Harmeet Dhillon, "Okullar federal fon alıp ardından yabancı kaynaklardan, Amerikalı vatandaşları kasıtlı olarak dışlayan mali yardım programları için para kabul edemez. Bu yasa dışıdır ve tespit ettiğimiz her durumda buna müdahale edeceğiz" dedi.
Harvard: Yasalara uyuyoruz
Harvard Üniversitesi ise Adalet Bakanlığı'nın bildirimini incelediğini açıkladı.
Üniversite yazılı açıklamasında, "Harvard, bağışların bildirilmesine ilişkin yasal yükümlülüklerini yerine getirmektedir. Ayrıca Medeni Haklar Yasası'nın 6. maddesi kapsamındaki yükümlülüklerimiz doğrultusunda mali yardım dağıtımında ırk, etnik köken veya ulusal kökene dayalı yasa dışı ayrımcılık yapmamaktadır" ifadelerini kullandı.
Washington'daki Çin Büyükelçiliği Sözcüsü Liu Chang da Çin ile ABD arasındaki eğitim iş birliğinin iki taraf için de faydalı olduğunu belirterek, "Normal eğitim ve akademik değişim siyasi amaçlarla sekteye uğratılmamalıdır" dedi.
630 milyon dolarlık Çin fonu
Harvard da birçok ABD üniversitesi gibi yabancı bağışlar ve sözleşmeler yoluyla dış finansman sağlıyor. Trump yönetimi ise yabancı kaynaklı fonların ulusal güvenlik riski oluşturabileceğini savunarak bu alanda daha fazla şeffaflık talep ediyor.
Harvard'ın federal bildirimlerine göre üniversite, yıllar içinde Çin kaynaklı toplam 630 milyon dolar fon aldı. Üniversitenin bildirdiği toplam yabancı fon miktarı ise yaklaşık 4,5 milyar dolar. Adalet Bakanlığı bu rakamlara atıf yaparken, inceleme altındaki bağışçı veya programların isimlerini açıklamadı.
Soruşturma, dışarıdan yapılan bir şikâyete değil, federal hükümetin resen başlattığı bir uygunluk incelemesine dayanıyor.
Çinli öğrencilere özel bağışlar
ABD'deki üniversitelerin büyük çoğunluğundan farklı olarak Harvard, uluslararası öğrencilere de ABD'li öğrencilerle aynı esaslara göre ihtiyaç temelli burs sağlıyor. Federal burs ve hibeler yalnızca ABD vatandaşlarına açık olsa da, üniversitenin kendi kaynaklarından yabancı öğrencilere yönelik burs ve mali yardım programları bulunuyor.
Bazı durumlarda yabancı bağışçılar, bağışlarının yalnızca uluslararası öğrenciler için kullanılmasını şart koşuyor. Bunun örneklerinden biri de, Çinli emlak şirketi SOHO China'nın kurucuları Pan Shiyi ve Zhang Xin'in 2014 yılında Harvard'a Çinli öğrencilere mali destek sağlanması amacıyla yaptığı 15 milyon dolarlık bağış oldu. Bu bağış, Çin'de bazı çevreler tarafından yerel üniversiteler yerine yabancı bir üniversiteye destek verilmesi nedeniyle eleştirilmişti.
Adalet Bakanlığı ise ilk kez, özel bağışların belirli ülkelerden gelen öğrencilere yönlendirilmesinin ABD'li öğrenciler açısından medeni hak ihlali oluşturabileceği yönünde bir hukuki değerlendirme ortaya koydu.
Harvard üzerindeki baskı sürüyor
Trump yönetimi son dönemde Harvard hakkında çok sayıda federal soruşturma başlattı. Yönetim, üniversiteyi Amerikan yükseköğretimindeki "woke" anlayışın ve antisemitizmin sembollerinden biri olarak hedef alıyor.
Harvard, milyarlarca dolarlık federal araştırma fonunun kesilmesine karşı açtığı davada geçici hukuki koruma elde etmiş olsa da, Trump yönetimi üniversitenin yabancı öğrenci kabulünü ve ABD ordusu mensuplarını kaydetme yetkisini sınırlandırmaya yönelik adımlar atarken, kabul süreçlerine ilişkin yeni soruşturmalar da yürütüyor.
