İstanbul Sanayi Odası, Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu Araştırması'nın sonuçlarını yayımladı.
2025 yılında üretimden satışlara göre Türkiye’nin en büyük sanayi kuruluşu yine 698,8 milyar liralık satışla TÜPRAŞ oldu. TÜPRAŞ’ın ardından 538,3 milyar lira ile Ford Otomotiv ikinci, 327,9 milyar lira ile Star Rafineri üçüncü sırada yer aldı. Böylece İSO 500’ün ilk üç sırası, geçen yıla göre değişmedi.
Türkiye sanayi sermayesinin en büyük şirketlerinin yer aldığı listenin duyuru toplantısında konuşan İSO Başkanı Erdal Bahçıvan, İSO 500'ün faaliyet kârının yüzde 57,1 artarak 641 milyar liradan 1 trilyon liraya yükseldiğini kaydetti.
Bahçıvan, İSO 500'ün üretimden satışlarının 2025'te yüzde 28 artışla 8,7 trilyon TL'den 11,1 trilyon TL'ye yükseldiğini belirtti. İSO 500’ün ihracatı 2025 yılında yüzde 8,4 büyüyerek 104,7 milyar dolara yükseldi.
2025 yılında İSO 500’ün ilk 10 kuruluşu içerisinde dikkati çekici değişimler yaşandı. Özellikle savunma sanayi sektöründe faaliyet gösteren şirketler üst basamaklara yükseldi.
Geçen yılki listede ilk 10'da bulunmayan ve 11'inci sırada yer alan TUSAŞ'ın 140,9 milyar liralık üretimden satışla yedinciliğe, 16’ncı basamakta bulunan Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı 138,8 milyar lirayla sekizinciliğe, 17’nci sıradaki Aselsan'ın 130,2 milyar lirayla dokuzunculuğa yükselmesi dikkati çekti.
ARCA’NIN LİSTEYE GİRDİ
Arca Savunma bu yıl ilk kez 12’inci sıradan ülkenin en büyük 500 sanayi kuruluşu arasına girdi. Çorumlu bir tüccar tarafından 2020’de Ankara’da kurulan şirket hızla büyüdü. Şirketin fabrikası Çorum’da, Makine Kimya Endüstrisi’nin (MKE) öncülüğünde 6 milyar liraya inşa edilmeye başlanan ve açılışını Ağustos 2023’te Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın yaptığı OSB’de bulunuyor. Şirket daha önce ABD ile Türkiye arasında imzalanan mühimmat anlaşması gündeme gelmişti. 2025 yılında ise savunma ve havacılık sanayisinin ihracat şampiyonu oldu.
TAVUKÇULAR İSO’DA GERİLEDİ
Geçtiğimiz günlerde beyaz et sektöründe savcılık soruşturması kapsamında operasyon düzenlenen şirketlerin bir bölümü Türkiye’nin en büyük sanayi kuruluşları arasında bulunuyor. İSO 500’ün 2024 listesinde Şenpiliç 47’nci, Banvit 53’üncü, Erpiliç 61’inci, Lezita 80’inci, Gedik Piliç 100’üncü, Keskinoğlu 146’ncı ve Bupiliç 220’nci sırada yer almıştı.
2024 yılında listede yer almayan Aksu Piliç, listeye 437’inci basamaktan girdi. Erpiliç ise bu yıl listeye giremedi. Diğer şirketlerin sıralamaları da geriledi. Şenpiliç 60’ıncı sıraya, Banvit 70’inci sıraya, Lezita 102’nci sıraya, Keskinoğlu 160’ıncı sıraya Gedik 115’inci sıraya, Hastavuk 163’üncü sıraya, Bupiliç ise 251’inci sıraya geriledi. Listede yer alan şirketlerin net satış gelirleri 165,5 milyar lirayı buldu.
ESK SIRA ATLADI
Kırmızı et piyasasını düzenlemek ve yurttaşa uygun fiyatlı et ulaştırmakla görevli Et ve Süt Kurumu (ESK), İSO 500 listesinde dikkati çeken yükselişlerden birine imza attı. Geçen yıl 67'nci sırada bulunan kamu kurumu, 18 basamak birden yükselerek 49'uncu sıraya çıktı. ESK'nin net satış gelirleri 71,8 milyar liraya ulaşırken ithalat politikalarının bilançosu da listeye yansımış oldu.
İSTİHDAM GERİLEDİ
İSO 500 verileri, 2025 yılında İSO 500 istihdamının, sanayinin geneli ile aynı oranda yüzde 2,5 düşüşle 804 bin kişiye gerilediğini ortaya koydu. İstihdamdaki düşüş hem özel hem de kamu kuruluşlarında gerçekleşti. Aynı yılda tam istihkak olarak ödenen brüt maaş ve ücretlerin yüzde 39,3 artarak 1,1 trilyon liraya yükseldiği görüldü. Çalışan başına ödenen maaş ve ücretlerdeki artış yüzde 42,9’a çıktı.
Halka açık kuruluş sayısında da son yıllarda dikkati çekici bir ivme kaydedildi. 2017-2021 döneminde 65-69 bandında seyreden halka açık kuruluş sayısı, 2022’de 73’e, 2023’te 85’e, 2024’te ise 88’e yükseldi. 2025 yılında 3 adet daha artarak 91’e çıkan bu sayı, İSO 500 tarihindeki en yüksek seviyesine ulaştı.
TEKSTİL VE HAZIR GİYİM GERİLEDİ
Öte yandan tekstil ürünleri sanayisinde firma sayısı 24'ten 22'ye gerilerken üretimden satış payı yüzde 2,1'den yüzde 1,8'e düştü. Hazır giyim tarafında ise firma sayısı 8'den 7'ye, üretimden satış payı da yüzde 0,6'dan yüzde 0,5'e indi. Son veriler, emek yoğun sektörlerin İSO 500 içindeki ağırlığının azalmayı sürdürdüğünü ortaya koydu.
152 FİRMA ZARAR ETTİ
Yüksek finansman maliyetleri, zayıf talep koşulları nedeniyle tarihsel ortalamaların altında kalan bu göstergeler, sanayi kuruluşlarında karlılığın halen baskı altında olduğunu gösterdi. Vergi öncesi dönem karı/zararı büyüklüğüne göre zarar eden firma sayısı, 2001 krizi sonrası rekor seviyeye ulaştığı 2024 düzeyini koruyarak 152’de kaldı.
İSO Başkanı Bahçıvan, yüksek finansman giderlerine değinerek şunları ifade etti:
“Finansman giderlerinin faaliyet karına oranı, 2024’te büyük bir sıçramayla yüzde 96,6’ya kadar yükseldikten sonra 2025’te yüzde 84,9’a gerilemiştir. Ancak bu gerilemenin ne ölçüde anlamlı bir iyileşmeye işaret ettiğini takdirlerinize bırakıyorum. Zira 2015-2024 dönemi ortalaması yüzde 64,5 ile zaten oldukça yüksek bir seviyedeyken, son iki yıldır sanayi firmalarının faaliyetten elde ettikleri karın önce neredeyse tamamını, ardından da yüzde 85’ini finansman giderlerine ayırmak zorunda kaldığı bir tabloyla karşı karşıyayız.”
