Bu cuma İspanya ile Belçika arasındaki merakla beklenen karşılaşma büyük heyecan vaat ediyor, ama aynı zamanda bilimin yıllardır incelediği bir soruyu yeniden gündeme getiriyor: Bir futbol maçı kalp krizini tetikleyebilir mi? Araştırmalar, en yoğun geçen maçların yol açtığı duygusal stresin, hassas gruplarda kardiyovasküler olay riskini artırabileceğini gösteriyor. Ancak uzmanlar, asıl nedenin futbol değil, yalnızca olası bir tetikleyici olduğunu vurguluyor.
Futbol tutkusu yalnızca nabzı hızlandırmıyor. Kritik maçlar sırasında kalp hızı, tansiyon ve adrenalin ile kortizol gibi stres hormonlarının seviyeleri belirgin biçimde yükseliyor. Sağlıklı taraftarların büyük bölümünde bu değişiklikler geçici oluyor ve bir sonuca yol açmıyor. Buna karşılık, önceden kalp-damar hastalığı bulunan ya da birden çok risk faktörü taşıyan kişilerde bu stres zirvesi bir kalp sorununu tetiklemek için yeterli olabiliyor.
En çok ses getiren çalışmalardan biri, 2006 Almanya Dünya Kupası’nın ardından 'New England Journal of Medicine' (kaynak İspanyolca) dergisinde yayımlandı. Araştırmacılar, Alman milli takımının sahaya çıktığı günlerde kalp sorunları nedeniyle acile başvuranların sayısının belirgin biçimde arttığını gözlemledi; özellikle en gergin maçlarda. Kardiyovasküler bir olay yaşama riski diğer günlere kıyasla 2,7 kata kadar çıktı. Bu bulgu, söz konusu çalışmayı spor kaynaklı stresin etkisi konusunda referans haline getirdi.
O tarihten bu yana, uluslararası turnuvalar ve büyük spor etkinlikleri üzerine yapılan çeşitli çalışmalar, benzer sonuçlara ulaştı. Özellikle maçların uzatmalarda, penaltılarda sonuçlandığı ya da son düdüğe kadar belirsizliğin sürdüğü karşılaşmalarda riskin arttığı görülüyor.
Akıllı saatler de bunu doğruluyor
En güncel araştırma Almanya’daki Bielefeld Üniversitesi’nden geliyor ve bu yıl 'Scientific Reports (kaynak İspanyolca)' dergisinde yayımlandı. Bilim insanları, futbol maçları sırasında kalp hızı ve stres düzeylerini sürekli ölçmek için 200’ü aşkın taraftarı akıllı saatlerle haftalar boyunca izledi.
Çalışma, yüksek tempolu karşılaşmaların kalp hızında ve fizyolojik stres düzeylerinde net bir artışa yol açtığını ortaya koydu. Bu etki, takımıyla duygusal olarak daha fazla bağ kuran taraftarlarda daha belirgin görüldü. Ayrıca, maçın stattan izlenmesi, evde televizyon karşısından izlenmeye göre çok daha yoğun tepkilere neden oluyordu.
Risk sadece maçla sınırlı değil
Kardiyologlar, futbolun çoğu zaman tek başına etki etmediğinin altını çiziyor. Risk, duygusal stresin bu tür karşılaşmalarda sık görülen diğer etkenlerle birleşmesiyle artıyor: yüksek miktarda alkol tüketimi, ağır ve yağlı yemekler, sigara, uykusuzluk ve hipertansiyon, diyabet ya da kötü kontrol edilen yüksek kolesterol gibi önceden var olan faktörler.
Bu durumlarda fiziksel ve duygusal stresin birleşimi, ritim bozukluklarını, hipertansif krizleri ve hatta halihazırda kalp-damar hastalığı bulunan kişilerde kalp krizini tetikleyebilir.
Bu akşam İspanya taraftarlarının endişelenmesi gerekir mi?
Dr. José Abellán gibi uzmanlar, rahatlatıcı bir mesaj veriyor. Seyircilerin çok büyük çoğunluğu için, bir İspanya–Belçika maçını coşkuyla yaşamak sağlık açısından herhangi bir tehlike oluşturmuyor.
Ancak kalp hastalığı geçmişi olan kişiler aşırıya kaçmaktan kaçınmalı, tedavilerini düzenli sürdürmeli ve göğüs ağrısı, nefes darlığı, yoğun terleme veya kola ya da çeneye vuran rahatsızlık gibi belirtileri görmezden gelmemelidir.
Çünkü futbol heyecanı tek başına kalp krizine yol açmasa da, bilim yıllardır, kalben zaten hassas durumda olan kişilerde aşırı gergin bir maçın mükemmel bir tetikleyiciye dönüşebileceğini gösteriyor.
