Son dakika...İletişim Başkanı Burhanettin Duran, NSosyal hesabından yaptığı paylaşımda, Irak Başbakanı Ali Zeydi'nin yarın Türkiye'ye resmi ziyaret gerçekleştireceğini açıkladı.
Ziyaret kapsamında yapılacak görüşmelerde, güvenlik, ticaret, enerji, ulaştırma ve su yönetimi başta olmak üzere iki ülke arasındaki ilişkiler tüm boyutlarıyla gözden geçirilecek; bölgesel ve küresel gelişmeler hakkında görüş alışverişinde bulunulacak.
IRAK İLE 53 YILLIK ANLAŞMADA TARİHİ EŞİK
Türkiye ile Irak arasında 1973'te imzalanan Kerkük-Ceyhan petrol boru hattı anlaşması 27 Temmuz 2026'da sona eriyor. Yeni bir mutabakat sağlanamazsa, yarım asırlık hattan petrol akışı tamamen duracak.
ABD-İran gerilimiyle Hürmüz Boğazı'nda yaşanan tıkanıklık nedeniyle küresel enerji piyasalarının can damarlarından biri haline gelen Irak petrolünün Batı'ya açılan kapısında tarihi bir eşiğe gelindi. Türkiye ile Irak arasında 1973 yılında imzalanan ve onlarca yıldır kesintisiz petrol akışı sağlayan Kerkük-Ceyhan ham petrol boru hattı anlaşması, 27 Temmuz 2026 tarihi itibarıyla resmen sona eriyor. Enerji yönetimi kaynaklarından alınan bilgilere göre, taraflar arasında yeni bir anlaşma için henüz mutabakat sağlanamadı.
Söz konusu anlaşmanın ilgili maddesi gereğince, sözleşmenin feshedilmesi için tarafların bir yıl önceden yazılı bildirimde bulunması gerekiyordu. Aksi takdirde 2010 yılında 15 yıl süreyle uzatılan anlaşma, kendiliğinden beş yıl daha uzayacaktı. Ancak Türkiye, 21 Temmuz 2025 tarihli Cumhurbaşkanı kararıyla, anlaşma sona ermeden bir yıl önce sürenin uzatılmayacağını Bağdat yönetimine bildirdi. Bu kararın ardından gözler, 27 Temmuz'da tamamen durması beklenen petrol akışına çevrildi.
KULLANIM YÜZDE 25'LERE KADAR DÜŞTÜ
Ankara ve Bağdat arasında yeni bir anlaşma için yaklaşık bir yıldır yürütülen görüşmelerde, Türkiye'nin Irak'ın güneyindeki Basra'ya dek uzanacak yeni bir boru hattı projesi önerdiği biliniyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, mevcut hattın verimsizliğine dikkat çekerek durumu şu sözlerle özetledi:
"Günlük 1,5 milyon varil kapasiteli Irak-Türkiye Petrol Boru Hattı hiçbir zaman tam kapasiteye ulaşmadı, kullanım oranı zaman zaman yüzde 25'lere kadar düştü. Ham petrol boru hattının doğrudan Irak'ın güneyine bağlanması gerekiyor."
1,5 MİLYAR DOLARLIK TAHKİM KRİZİ
İki ülke arasındaki enerji diplomasisi, geçmişte yaşanan hukuki krizlerin gölgesinde ilerliyor. Kerkük-Ceyhan hattı, Türkiye'nin 2014-2018 yılları arasında Irak merkezi hükümetinin onayı olmadan gerçekleştirdiği petrol ihracatına aracılık ettiği gerekçesiyle açılan tahkim davasının ardından yaklaşık 2,5 yıl kapalı kalmıştı. Tahkim mahkemesi, bu süreçte Türkiye'nin 1,5 milyar dolar tazminat ödemesine hükmetmişti. Geçtiğimiz yılın sonlarında petrol akışı yeniden başlasa da, taraflar arasında 2018 sonrası dönemi kapsayan ikinci bir tahkim dosyasının daha bulunması süreci zorlaştırıyor.
ALTERNATİF BİR ROTA ŞART
Enerji yönetimi, yeni anlaşmanın kısa vadede imzalanmasının beklenmediğini belirtirken, sektör temsilcileri yaşanacak olası bir kesintinin küresel piyasalara etkisini tartışıyor. Petrol uzmanları, küresel piyasalardaki dar boğaza işaret ederek şu uyarıda bulundu:
"Hürmüz Boğazı'na alternatif bir rota şart. Gerek Irak gerekse de Körfez'deki üretici ülkelerin petrolü için Basra'dan Ceyhan'a uzanan bir boru hattı hayati önem taşıyor. Bir boşluk yaşanmadan yeni anlaşmanın hayata geçirilmesi kritik bir adımdır."
Görüşmelerin tıkanması halinde, 27 Temmuz 2026 itibarıyla vanaların tamamen kapanması ve bölgedeki enerji denkleminin yeniden yazılması bekleniyor.
ABD ZİYARETİ SONRASI MANİDAR ZAMANLAMA
13 Temmuz'da ABD'ye ziyaret gerçekleştiren Irak Başbakanı Zeydi'nin Ankara temasını bu seyahatten sonra planlaması dikkat çekti.
BAKAN URALOĞLU'NDAN IRAK'A ZİYARET
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, 21 Temmuz'da Irak’a bir ziyaret gerçekleştirmiş; Irak'taki temasları kapsamında mevkidaşı Selman el-Haseni ile de görüşmüştü.
Uraloğlu, görüşmeyle ilgili, “Irak Ulaştırma Bakanı Sayın Vehb Selman el-Haseni ile heyetlerarası görüşmemizi gerçekleştirdik. Görüşmemizde, Fav Limanı’ndan ülkemiz üzerinden Avrupa’ya uzanan Kalkınma Yolu’nu mümkün kılacak projeleri ve ülkelerimiz arasındaki bağlantısallığı güçlendirecek iş birliği alanlarını ele aldık. ‘İki Ülke Tek Koridor’ vizyonuyla Türkiye ve Irak arasındaki stratejik ortaklığı somut adımlarla daha da güçlendirmeye devam edeceğiz” açıklamasında bulunmuştu.
