Ortadoğu’da yeniden yükselen tansiyon, Avrupa’da uçak yakıtı sıkıntısı yaşanabileceği endişesini artırdı. Kıta ülkeleri ABD ve Asya’dan yeni tedarikçiler bulup rafinerilerde üretimi yükseltse de Avrupa, olası bir sevkıyat kesintisine karşı dünyanın en kırılgan bölgelerinden biri olmaya devam ediyor.
İngiltere, Fransa ve Almanya, onlarca yıldır devam eden rafineri kapanışları nedeniyle riskin en yüksek olduğu ülkeler arasında gösteriliyor. Avrupa’nın uçak yakıtı ihtiyacında Ortadoğu’dan ve Hürmüz Boğazı üzerinden gelen sevkiyatlara bağımlılığı sürüyor.
Enerji danışmanlık şirketi Energy Aspects’in 18 Haziran tarihli verilerine göre Avrupa’nın üçüncü çeyrekte günlük yaklaşık 600 bin varil uçak yakıtı açığı vermesi bekleniyor.
Aynı dönemde ABD’de günlük 116 bin, Asya-Pasifik bölgesinde ise 425 bin varil arz fazlası oluşacağı tahmin ediliyor.
Avrupa’daki uçak yakıtı stoklarının haziran başında 38 milyon varil seviyesinde bulunduğu belirtildi. ABD’nin stokları ise aynı dönemde 99 milyon varil olarak hesaplandı.
Bu verilere göre Avrupa’nın elindeki yakıt, 30 günden az talebi karşılayabilecek düzeyde. Bu oran, dünyanın büyük uçak yakıtı pazarları arasındaki en düşük stok güvencesine işaret ediyor.
ÜRETİM ARTTI ANCAK RİSK SÜRÜYOR
Uluslararası Enerji Ajansının son aylık raporundaki geçici verilere göre Avrupa’daki uçak yakıtı stokları mayıs sonunda geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 10 arttı. Rafinerilerin üretiminde ise yüzde 30’luk yükseliş kaydedildi.
Ancak stok ve üretimdeki artışın Avrupa’ya yalnızca yaklaşık bir aylık hareket alanı sağladığı belirtiliyor.
Rystad analisti Janiv Shah, mevcut koşulların devam etmesi halinde ağustos ayı boyunca arz sıkışıklığı yaşanmasını beklediklerini söyledi.
Avrupa Birliği Enerji Komiseri Dan Jorgensen de yaz tatili sezonunun sonlarına doğru uçak yakıtı stoklarının daha da azalabileceği uyarısında bulundu. Jorgensen, ihtiyaç duyulması halinde üye ülkelerin ulusal rezervlerinden yakıt serbest bırakılmasının Brüksel tarafından koordine edileceğini açıkladı.
Savaş öncesinde deniz yoluyla taşınan küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazın yaklaşık beşte biri Hürmüz Boğazı’ndan geçiyordu.
ABD ve İsrail’in şubat sonunda İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan savaşın ardından boğazdaki sevkıyatlar büyük ölçüde kesintiye uğramış, geçişler haziran ayında kısmen yeniden başlamıştı.
Ancak temmuz ayında ABD ve İran arasında yeniden başlayan karşılıklı saldırılar, geçici ateşkesi ve enerji sevkıyatlarını bir kez daha tehlikeye attı.
Avrupa, savaş öncesinde ithal ettiği uçak yakıtının yaklaşık yarısını Ortadoğu’dan temin ediyordu. Boğazdaki yeni bir kapanmanın ya da uzun süreli geçiş sorununun kıtadaki yakıt açığını büyütebileceği değerlendiriliyor.
