İran ile ABD pazar günü “teknik görüşmeler” için İsviçre’de bir araya geldi. Bürgenstock bölgesinde yapılan zirve aynı zamanda geçen hafta imzalanan mutabakat zaptı gereği 60 günlük müzakere sürecinin başlangıcı durumunda. Bu uzun maratonda taraflar, 14 maddelik mutabakatın nasıl uygulanacağı ve İran’ın nükleer programı gibi henüz açıklığa kavuşturulmamış birtakım konuları ele alacak.
Anlaşmada açıkça belirtilmesine rağmen henüz gerçek bir ateşkes sağlanamadığı ve İsrail çekilmeyi reddettiği için Lübnan meselesi de görüşmelerde yeniden masaya yatırılacak. Aynı sorun nedeniyle İran cumartesi günü Hürmüz Boğazı’nı yeniden gemi trafiğine kapattı.
İran medyasında yer alan haberlere göre yeni müzakere sürecinde Lübnan konusu aşılmadan ve mutabakat zaptındaki diğer aşamalar yerine getirilmeden taraflar nükleer konuyu görüşmeye başlamayacak.
Pazar günü gazetemizin yayına hazırlandığı saatlerde İsviçre görüşmeleri devam ediyordu. İran heyetinde yer alan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi Bürgenstock’ta yaptığı açıklamada son durumu şöyle aktardı:
“Sabah, bu süreçte arabulucu olarak görev alan Pakistan ve Katar heyetleriyle ikili görüşmeler yapacağız. Öğleden sonra ise İran ve ABD heyetleri arasında, Katar ve Pakistan temsilcilerinin katılımıyla dörtlü toplantılar düzenlenecektir.”
MİNAB MESAJIYLA GELDİLER
İran’ı İsviçre’de Meclis Başkanı ve Başmüzakereci Muhammed Bakır Kalibaf ile Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi temsil etti. İran heyetini taşıyan uçağın gövdesine #Minab168 yazıldığı görüldü. ABD’nin savaşın ilk günlerinde Minab’daki ilkokula düzenlediği saldırıda çoğu çocuk olmak üzere yaklaşık 170 kişi katledilmişti.
ABD tarafında ise Başkan Yardımcısı J.D. Vance, Özel Temsilci Steve Witkoff ve Trump’ın damadı Jared Kushner yer aldı. Zirveye katılanlar arasında arabulucu Pakistan Başbakanı ile Genelkurmay Başkanı’nın yanı sıra Katarlı yetkililer de vardı.
NETANYAHU KALDIRACI
Aslında müzakerelerin geçen hafta başlaması bekleniyordu. Ancak İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarının sürmesi ve işgal ettiği bölgelerden çekilmeyi reddetmesi üzerine İran tarafı görüşmeye gitmemişti. Dolayısıyla nükleer meseleden önce İran’ın çözmekte ısrarcı olacağı konu tam olarak da Lübnan. Fakat aynı Lübnan, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun elinde ABD-İran mutabakatını baltalamak için bir kaldıraca dönüşmüş durumda.
Nitekim cuma günü taraflar arasında ilan edilen yeni ateşkes de bir işe yaramadı. Anlaşmanın üzerinden 24 saat geçmeden yeniden başlayan İsrail hava saldırıları, hafta sonu boyunca Lübnan’ın farklı bölgelerinde en az 27 kişinin hayatına mal oldu.
AĞIR KAYIPLAR SÜRÜYOR
Hizbullah buna karşın İsrail Ordusunun açıklamasına göre işgal güçlerine farklı tipte 176 mühimmat ateşledi. Tel Aviv cumartesi akşamı Hizbullah’ın roket ve FPV dronlarla düzenlediği saldırıda bir başçavuşun öldüğünü, ikisi ağır 13 askerin yaralandığını duyurdu. Sadece son dört gün içinde altı İsrail askeri öldürüldü. Aynı süre zarfında 30 asker de yaralandı.
Resmi rakamlara göre son kayıplarla birlikte 1 Mart’tan öldürülen İsrail askeri sayısı 36’ya yükseldi, yaralıların ise bin 300’e yaklaştığı belirtildi.
TEL AVİV’İN İKİLİ OYUNU
İsrail Başbakanlık Ofisinden hafta sonu yapılan açıklamada, Binyamin Netanyahu’nun orduya “Hizbullah’ın herhangi bir saldırısına güçlü bir şekilde karşılık verme ve güçlere yönelik tehditleri ortadan kaldırmak için harekete geçme” talimatı verdiği kaydedildi. Netanyahu ayrıca işgal kuvvetlerinin Lübnan’da “kuzey sınırını savunmak için gerektiği sürece kalacağına” da söz verdi.
Fakat bu “kararlılık” açıklamalarının ardından İsrail Kanal 12 dikkat çekici bir haber geçti. Buna göre Netanyahu orduya Lübnan’da “ateş etmeme” talimatı verdi. Bu kararın “siyasi kademeler ve ABD arasındaki koordinasyonun” ardından alındığı belirtilirken, işgal güçlerinin Lübnan’ın güneyinden çekilmeyeceği bir kez daha vurgulandı.
KOMİK SAVUNMA
İsrail’in ateşkesten anladığı ise Hizbullah’ın saldırılarını durdurması. Ancak burada kastedilen İsrail’in kuzeyinin değil, Lübnan’da bulunan işgal kuvvetlerinin hedef alınması. Kısacası İsrail işgalci varlığını sürdürüp, yeni mevziler ele geçirirken askerlerine saldırılmamasını istiyor.
Netanyahu’nun perde arkasında verdiği “ateş etmeyin” talimatının sahada nasıl bir etki doğuracağı ise henüz bilinmiyor. Tek somut gerçek, İran’ın mutabakata koydurduğu, İsrail’in Lübnan’daki “tüm operasyonlarını” durdurması şartının hâlâ yürürlükte olması.
‘KARŞILIK VERECEĞİZ’
Kaldı ki işgalin sürmesi Hizbullah’ın ateşe devam edeceği anlamına geliyor. Partinin önde gelen milletvekillerinden Hasan Fadlallah İsviçre görüşmelerinden önce şöyle dedi:
“Bizim için önemli olan, düşmanın ateşkesi tam ve kapsamlı bir şekilde yerine getirmesi, ülkemize ve köylerimize saldırmaya veya yeni bir mevzi işgal etmeye kalkışmamasıdır. Direnişin, bize saldırdığında düşmana karşılık verme hakkı vardır, çünkü o saldırgan ve işgalcidir.”
İran’dan son 48 saatte gelen açıklamalar da aynı şekilde Tahran’ın ABD ile mevcut anlaşmanın ilerletilmesi için Lübnan’dan tam çekilmeden daha azına razı olmayacağına işaret ediyor.
