Türkiye'nin yeniden F-35 savaş uçağı programına dahil olup olmayacağına ilişkin tartışmalar sürerken, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'dan dikkat çeken bir açıklama geldi.
Rubio, Türkiye'nin Rus yapımı S-400 hava savunma sistemlerini satın alması nedeniyle F-35 programından çıkarıldığını hatırlatarak, mevcut ABD yasaları yürürlükte olduğu sürece Washington yönetiminin Ankara'yı yeniden programa dahil etme konusunda tek başına karar verme yetkisinin bulunmadığını söyledi.
Kongre'de F-35 Tartışması
Konu, ABD Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi'nde düzenlenen oturum sırasında gündeme geldi.
Demokrat Partili Temsilci Dina Titus, ABD'nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack'ın Türkiye'nin yeniden F-35 programına dönmesi gerektiğine yönelik açıklamalarını hatırlatarak, bunun mevcut ABD politikalarıyla çelişip çelişmediğini sordu.
Soruyu yanıtlayan Rubio, Türkiye'nin başlangıçta F-35 programının ortak ülkelerinden biri olduğunu ancak S-400 alımının ardından süreçten çıkarıldığını belirtti.
"Sorun Siyasi Değil, Yasal"
Rubio'nun açıklamalarında öne çıkan nokta ise meselenin siyasi tercihlerden çok yasal engellerle ilgili olmasıydı.
ABD Dışişleri Bakanı, Türkiye'nin durumunun Kongre tarafından kabul edilen yasal düzenlemeler kapsamında değerlendirildiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
"Bu uçakları alamamalarının nedeni Ruslardan S-400 sistemi satın almış olmalarıdır."
Temsilci Titus'un, Türkiye'nin halen S-400 sistemlerini elinde bulundurduğunu ve yaptırımların devam ettiğini hatırlatması üzerine Rubio daha da net konuştu:
"Bu konu yasalar tarafından düzenleniyor. Şu anda böyle bir tercih yapma imkanımız yok. Çünkü mesele hem Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası hem de diğer yasal düzenlemeler kapsamında ele alınıyor."
Beyaz Saray İstese de Yetmiyor
Rubio'nun açıklamaları, son dönemde sıkça gündeme gelen "Türkiye F-35 programına geri dönebilir mi?" sorusuna Washington cephesinden verilmiş en net yanıt olarak değerlendiriliyor.
Açıklamalar, olası bir siyasi irade oluşsa bile Türkiye'nin programa dönüşünün yalnızca Beyaz Saray'ın kararıyla mümkün olmadığını ortaya koyuyor. Sürecin ilerleyebilmesi için Kongre'nin de onay vermesi gerekiyor.
Krizin Temelinde S-400 Var
Türkiye, F-35 Müşterek Taarruz Uçağı Programı'nın hem yatırımcı hem de üretici ortaklarından biri olarak projede önemli rol üstleniyordu.
Ancak Ankara'nın Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın alması, Washington ile Ankara arasında ciddi bir güvenlik krizine yol açtı.
ABD yönetimi, S-400 sistemlerinin F-35 teknolojileri açısından risk oluşturduğunu savunarak Türkiye'yi 2019 yılında programdan çıkardı ve ardından CAATSA yaptırımlarını devreye aldı.
Türkiye ise S-400 alımının ulusal güvenlik ihtiyaçlarından kaynaklandığını, F-35 programından çıkarılmasının ise hukuki ve ticari açıdan haksız olduğunu savunuyor.
Ankara-Washington Hattında Zor Dosya
Rubio'nun açıklamaları, son dönemde ilişkilerde yaşanan yumuşamaya rağmen F-35 dosyasının halen Ankara-Washington hattındaki en zorlu başlıklardan biri olmaya devam ettiğini gösteriyor.
ABD tarafı açık şekilde Kongre engeline işaret ederken, Türkiye'nin F-35 programına dönüşü konusunda kısa vadede somut bir gelişme yaşanmasının zor olduğu değerlendiriliyor.
Görünen o ki F-35 krizi, iki ülke arasındaki stratejik ilişkilerin en kritik ve çözümü en karmaşık dosyalarından biri olmayı sürdürecek.
