ABD-İran anlaşmasının gölgesinde başlayan G7 Liderler Zirvesi için dünya liderleri Fransa'da bir araya geldi. ABD Başkanı Donald Trump'ın katıldığı zirvede Orta Doğu'daki son gelişmeler, Ukrayna savaşı, küresel ekonomi ve yapay zeka alanındaki rekabetin masaya yatırılması bekleniyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın 80. yaş günü kutlamaları ve Beyaz Saray bahçesindeki UFC dövüş gösterisi takvimi nedeniyle liderlerin programına göre şekillenen G-7 Liderler Zirvesi, Fransa’nın İsviçre sınırındaki dağ kasabası Evian-les-Bains’da resmen başladı.
Doğum gününü evinde kutladıktan hemen sonra Air Force One uçağıyla Fransa’ya hareket eden Trump, zirvenin ilk gününde ev sahibi Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile ikili bir görüşme gerçekleştirecek.
Wall Street Journal'ın haberine göre, Trump'ın Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması, ABD deniz ablukasının kaldırılması ve savaşın en az 60 gün süreyle durdurulmasını öngören anlaşmayı zirvede müttefikleriyle ele alması bekleniyor.
TRUMP'IN İRAN ANLAŞMASI G7 ZİRVESİNİ KARIŞTIRDI
Trump, Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak amacıyla İran ile barış anlaşması yapmıştı.
Ancak G7 ülkelerinden bazı yetkililerin, Cuma günü İsviçre'de imzalanması planlanan anlaşmanın tam metnini henüz görmediği öne sürüldü.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un ev sahipliğindeki zirveye Ukrayna lideri Zelensky, Hindistan Başbakanı Narendra Modi, Brezilya Cumhurbaşkanı Luiz Inacio Lula da Silva ile Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez liderleri de katıldı.
MÜTTEFİKLER GİZLİ METNİ GÖRMEDEN MASAYA OTURDU
G7 ülkelerinden üst düzey yetkililer, cuma günü İsviçre'de yapılması beklenen imza törenine kadar kamuoyuna açıklanması beklenmeyen gizli anlaşma metnini henüz incelemedi.
Fransa, İtalya, Almanya ve Birleşik Krallık, Hürmüz Boğazı'ndan deniz taşımacılığının derhal başlaması ve müzakerelerin hızla sonuçlanması için çağrı yaptı. AB Dışişleri ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, anlaşmanın potansiyel bir dönüm noktası olduğunu ve ekiplerinin nükleer uzmanlık konusunda yardıma hazır olduğunu açıkladı. ABD, İran ve baş arabulucu Pakistan'ın güvence vermesinin ardından müttefikler tebriklerini iletti ancak kapalı kapılar ardında karmaşık anlaşmanın nasıl ayakta kalacağına dair sorular sormaya başladı.
İran'ın bölgedeki milis ağını ve balistik füze üretimini ortadan kaldırmayan sınırlı bir anlaşmaya karşı çıkan İsrail Başbakanı Netanyahu, Washington'da Trump ile acil bir görüşme ayarlamak için harekete geçti.
Cenevre Gölü'nün güney kıyısındaki G7 etkinliklerine katılmayan İsrail cephesinden ilk s tepki Savunma Bakanı Israel Katz'dan geldi. Katz, İsrail güçlerinin İran destekli Hizbullah ile savaştıkları Lübnan'dan çekilmeyeceğini kaydetti.
Trump ise pazar günü Hizbullah'a karşı Beyrut'ta düzenlenen saldırı nedeniyle Netanyahu'ya kamuoyu önünde sert çıkmıştı.
Beyaz Saray'da kafes dövüşü gösterisiyle 80. yaş gününü kutladıktan sonra Fransa'ya inen Trump, G7 liderlerinden stratejik su yolundaki mayınların temizlenmesi için yardım talep edecek.
Trump'ın önündeki süreçte İran'ı savaşa geri dönmeden zenginleştirilmiş malzemesini imha etmeye, İsrail'i seyirci kalmaya ve ticari nakliye şirketlerini Hürmüz Boğazı'nda normal faaliyetlerine devam etmeye ikna etmesi gerekiyor. Hafta boyunca taraflar arasında cuma günkü imza töreninin önünü açmak için teknik toplantılar yapılacak.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, müzakerecilerin imza töreninden önce ABD-İran anlaşması metnini yayınlamayı umduklarını söyledi. Vance, boğazın uzun vadede ücretsiz açılmasını beklediklerini ve ABD'nin elinde tüm kozların olduğunu ekledi.
Trump, pazar günü İran'ın petrol ihracatına derhal başlayabileceğini ve ablukanın kaldırılacağını söyleyerek süreci karmaşıklaştırdı. Yönetim yetkilileri daha önce nükleer faaliyetler tamamen durana kadar mali yardım yapılmayacağını savunurken, İran ise müzakereler başlamadan önce dondurulmuş 12 milyar dolarını talep etti ancak ABD bu açıklamayı yalanladı. Güney Carolina Senatörü Lindsey Graham ise yasalara göre İran ile yapılacak herhangi bir nükleer anlaşmanın incelenmek ve oylanmak üzere Kongre'ye gönderilmesinin zorunlu olduğunu açıkladı.
