Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın “Geleceğe Miras Projesi” kapsamında Antalya’nın Manavgat ilçesindeki Side Antik Kenti’nde yürütülen kazılarda, arkeoloji ve dilbilim dünyasını heyecanlandıran yeni bulgular ortaya çıkarıldı. Çalışmalar, antik döneme ait Sidece diline ilişkin önemli ipuçlarını gün yüzüne çıkardı.
Side Alfabesinde Harf Sayısı 31’e Yükseldi
Antik liman kentinde yapılan incelemelerde, bugüne kadar 26 harften oluştuğu düşünülen Side alfabesine 5 yeni harfin daha eklendiği belirlendi. Böylece alfabedeki toplam karakter sayısının 31’e ulaştığı tespit edilerek, dilin yapısına dair bilinenler yeniden değerlendirilmeye başlandı.
Uzun Yazıtlar Çözüm İçin Umut Oldu
Kazı başkanı Prof. Dr. Feriştah Alanyalı, İtalyan ve Avusturyalı dilbilimcilerle yürütülen ortak çalışmalarda özellikle çok satırlı yazıtların önemli bir kırılma noktası oluşturduğunu ifade etti. Daha önce kısa yazıtların dili çözmede yetersiz kaldığını belirten Alanyalı, son yıllarda bulunan 30 ila 40 satırlık metinlerin araştırmalara yeni bir yön verdiğini aktardı.
Yazıtlarda geçen “Siruawn” ve “Siruawan” ifadelerinin Side kentini işaret ettiğinin netleştiği, bunun da kentin kökenine ilişkin tartışmalara yeni bir boyut kazandırdığı belirtildi.
Sidece’nin Güçlü Bir Anadolu Dili Olduğu Görüşü
Araştırmalarda Sidece’nin Likçe ve Karca gibi Luvi kökenli Anadolu dilleriyle bağlantılı olduğu değerlendirmesi öne çıktı. Prof. Dr. Alanyalı, antik kaynaklarda yer alan ifadelerin dikkat çekici olduğunu belirterek, bölgenin Helen kültüründen bile güçlü bir yerel yapıya sahip olduğuna işaret etti.
Antik metinlerde, bölgeye gelen Helenlerin kısa sürede yerel dili benimsediği yönündeki anlatımların, Sidece’nin o dönemde ne kadar baskın bir kültür dili olduğunu ortaya koyduğu ifade edildi.
İki Yüz Yıllık Dil Korunumu
Büyük İskender’in Anadolu’daki hakimiyetinin ardından Yunancanın yaygınlaştığı döneme rağmen, Side halkının yaklaşık 200 yıl boyunca kendi dilini ve yazı sistemini koruduğu tespit edildi. Bu durumun, bölgenin kültürel sürekliliğini güçlü biçimde yansıttığı değerlendirildi.
Kent İsmi ve Nar Bağlantısı Dikkat Çekti
Yapılan dil ve arkeolojik incelemelerde, Side adının kökeninin antik dönemden günümüze kadar değişmeden ulaştığı ve “nar” anlamıyla ilişkilendirildiği ortaya kondu. Bölgede üretimi yoğun olan narın, kent sikkelerinde de yer almasının bu bağlantıyı güçlendirdiği belirtildi.
Ayrıca kazılarda bulunan iki dilli yazıtların, Serapis Tapınağı gibi yapılar için yapılan bağış ve katkıların halkın anlayabileceği şekilde Sidece yazıldığını göstermesi, kentin gelişmiş bir yazılı kültüre sahip olduğunu bir kez daha ortaya koydu.
