Bütçe haziranda fazla verdi: Yılın ilk yarısında açık ne kadar oldu?

Hazine ve Maliye Bakanlığı, merakla beklenen 2026 yılı Haziran ayı ve Ocak-Haziran dönemi merkezi yönetim bütçe uygulama sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Açıklanan son verilere göre, ekonomi yönetiminin mali disiplin adımları bütçe dengesinde kendisini hissettirmeye başladı. Geçtiğimiz yılın aynı döneminde önemli oranda açık veren bütçe dengesi, bu yılın haziran ayında güçlü bir performans sergileyerek yeniden artıya geçti. Haziran ayı bütçe gerçekleşmelerine göre, merkezi yönetim bütçe giderleri 1 trilyon 395,5 milyar TL seviyesinde kalırken, bütçe gelirleri ise 1 trilyon 509,6 milyar TL sınırını aşarak önemli bir rekora imza attı. Bu doğrultuda haziran ayı bütçe fazlası tam 114,2 milyar TL olarak kayıtlara geçti. Geçen yılın haziran ayında yaşanan 330 milyar 176 milyon TL'lik büyük bütçe açığı göz önüne alındığında, bu dönüşüm mali göstergeler açısından oldukça radikal bir iyileşmeye işaret ediyor. Faiz dışı dengede de benzer bir pozitif tablo hâkim oldu. Geçtiğimiz yılın haziran ayında 54 milyar 501 milyon TL faiz dışı açık verilmişken, bu yılın aynı ayında tam 315 milyar 770 milyon TL faiz dışı fazla elde edildi. BÜTÇE GİDERLERİNDEKİ ARTIŞ SINIRLI KALDI Yılın altıncı ayında bütçe giderlerinin kompozisyonu incelendiğinde, faiz harcamalarının 201 milyar 607 milyon TL olduğu görülüyor. Faiz hariç bütçe giderleri ise 1 trilyon 193 milyar 860 milyon TL düzeyinde gerçekleşti. Bu kapsamda, faiz hariç bütçe giderlerinin geçen yılın aynı ayına göre yüzde 23,9 oranında artış gösterdiği belirlendi. Bütçe ödeneklerinin kullanımı tarafında ise tasarruf eğilimleri göze çarpıyor. 2026 yılı merkezi yönetim bütçe giderleri için öngörülen toplam 18 trilyon 978 milyar 815 milyon TL tutarındaki ödeneğin haziran ayında yalnızca yüzde 7,4'lük kısmı harcandı. Geçen yılın haziran ayındaki yüzde 8,4'lük bütçe gerçekleşme oranıyla karşılaştırıldığında, harcamaların bütçe sınırları içinde daha kontrollü tutulduğu ve ödenek kullanım oranının gerilediği açıkça gözlemleniyor. VERGİ GELİRLERİNDE YÜZDE 72'LİK ARTIŞ YAŞANDI Bütçenin gelir hanesinde yaşanan artışlar, bütçe fazlası verilmesinde başrolü oynadı. Haziran ayı itibarıyla 1 trilyon 509 milyar 630 milyon TL olarak gerçekleşen toplam bütçe gelirleri içinde vergi gelirleri 1 trilyon 315 milyar 662 milyon TL ile aslan payını aldı. Genel bütçe vergi dışı gelirleri ise 156 milyar 188 milyon TL olarak açıklandı. Geçen yılın aynı ayına kıyasla toplam bütçe gelirleri yüzde 66 oranında artarken, vergi tahsilatında yaşanan yüzde 72'lik devasa büyüme dikkat çekti. Bu durum, bütçe tahminlerine göre gelir gerçekleşme oranını geçen yılki yüzde 7,1 seviyesinden yüzde 9,3'e yükseltti. Vergi gelirlerinin bütçe tahminine göre gerçekleşme oranı ise yüzde 6,9'dan yüzde 9,5 düzeyine ulaştı. İLK ALTI AYLIK DÖNEMDE BÜTÇE AÇIĞI KONTROL ALTINDA 2026 yılının Ocak-Haziran dönemini kapsayan ilk yarısına ait toplu veriler de açıklandı. Buna göre yılın ilk altı ayında bütçe giderleri toplamda 8 trilyon 730,2 milyar TL olurken, bütçe gelirleri 7 trilyon 787,3 milyar TL seviyesinde kaldı. Bu verilere bağlı olarak, ilk yarıyıldaki merkezi yönetim bütçe açığı 942,8 milyar TL olarak gerçekleşti. Geçen yılın ilk yarısında kaydedilen 980 milyar 478 milyon TL'lik bütçe açığı düşünüldüğünde, nominal bazda bütçe açığının gerileme eğiliminde olduğu görülüyor. Aynı dönemde faiz dışı bütçe giderleri 7 trilyon 265,9 milyar TL olurken, elde edilen faiz dışı fazla ise 521,4 milyar TL seviyesine ulaştı. Geçen yılın ilk yarısında elde edilen 130 milyar 962 milyon TL'lik faiz dışı fazlaya kıyasla bu yıl faiz dışı fazlada çok güçlü bir artış kaydedilmiş oldu. OCAK-HAZİRAN DÖNEMİ GİDER VE GELİR DETAYLARI Yılın ilk yarısındaki bütçe harcamalarında faiz ödemelerinin payı belirgin oldu. Ocak-Haziran döneminde faiz harcamaları için toplamda 1 trilyon 464 milyar 249 milyon TL harcanırken, faiz hariç harcamalar 7 trilyon 265 milyar 931 milyon TL olarak gerçekleşti. Böylece bütçe giderleri geçen yılın ilk yarısına göre yüzde 32,7, faiz hariç bütçe giderleri ise yüzde 32,9 oranında artış gösterdi. Diğer taraftan, ilk altı ayda elde edilen bütçe gelirleri geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 39,1 oranında artarak 7 trilyon 787 milyar 344 milyon TL seviyesine çıktı. Bu gelirlerin 6 trilyon 619 milyar 741 milyon TL'lik kısmını oluşturan vergi gelirleri geçen yıla göre yüzde 38,7 artış kaydederken, genel bütçe vergi dışı gelirleri ise ilk yarıyılda 955 milyar 533 milyon TL olarak hesaplandı.