Suudi Arabistan'ın Türkiye'de Yap-İşlet-Devret modeliyle Sivas ve Karaman'da iki güneş enerji santrali (GES) kurmasına imkân tanıyacak enerji anlaşması,TBMM Genel Kurulu'nun gündemine geldi.
Daha önce yapılan oylamada toplantı yeter sayısı sağlanamadığı için kabul edilemeyen ve yeniden oylanarak onaylanan anlaşmaya ilişkin CHP Eskişehir Milletvekili ve TBMM Dışişleri Komisyonu Üyesi Utku Çakırözer, açıklamalarda bulundu.
CHP'DEN ENERJİ ANLAŞMASINA ELEŞTİRİ
Çakırözer, anlaşma oylandıktan sonra yaptığı değerlendirmede, yerli yatırımcılara tanınmayan birçok kolaylığın Suudi Arabistan şirketlerine sağlandığını iddia ederken, "Bu anlaşmada verilen kapitülasyonlarla Türkiye'nin enerji geleceği devrediliyor! Üstüne sahte oy skandalı rezilliği bu kıyağı bir kez daha gözler önüne serdi. Apar topar bu anlaşmayı geçirmek isterken yakalandılar. Ülkemize, geleceğimize tehdit bu kapitülasyonlar neden? Dışa bağımlı model değil, kendi enerji egemenliğimizi güçlendirelim" ifadelerini kullandı.
YABANCI ŞİRKETLERE AYRICALIK SAĞLANIYOR
Çakırözer, açıklamasında Sivas ve Karaman'da kurulacak GES projeleri kapsamında Türkiye tarafından ücretsiz arazi tahsisi yapılacağını, vergi muafiyetleri uygulanacağını ve 30 yıl boyunca Euro bazlı alım garantisi verileceğini ifade etti.
Buna karşın projelerde yerli işgücü ve yerli ekipman kullanımına ilişkin bağlayıcı hükümler bulunmadığını öne süren Çakırözer, olası uyuşmazlıklarda Türk hukukunun devre dışı bırakıldığını belirtti.
'BU ANLAŞMA YENİ KAPİTÜLASYONDUR'
Anlaşmanın Türkiye açısından önemli riskler barındırdığını belirten Çakırözer, şu değerlendirmeyi yaptı:
Suudi Arabistan'dan ya da başka ülkelerden gelsin biz Cumhuriyet Halk Partisi olarak ülkemizde yapılacak yenilenebilir enerji yatırımlarına asla karşı değiliz. Ancak tıpkı bu anlaşmada olduğu gibi bizim yerli üreticilerimiz için öngörülen vergi ve yükümlülükler ortadayken yabancı yatırımcılara verilen bunca tavizi kabul etmemiz mümkün değildir. Önümüze gelen bu anlaşma tıpkı vergi avantajlarında olduğu gibi ülkemizi için birçok alanda külfet oluşturacak büyük riskler yaratabilecek unsurlar barındırmaktadır.
Biz hem komisyon görüşmelerinde hem de Genel Kurul görüşmelerinde defalarca kez uyardık yerli üreticilerimiz dururken bu anlaşmanın yabancılara verilmesi ülkemiz ancak kapitülasyon olarak tarif edilebilir. Anlaşmanın ilgili tali komisyonda görüşülmeden Genel Kurul'a getirilmemesini istedik. Hiçbir uyarımız dinlenmediği gibi, şerh teslimi konusunda da sadece 24 saat süre verildi. Genel Kurul'daki oylamada da görüldü ki AKP apar topar bu anlaşmayı Meclis'ten geçirmek istiyor.
30 YIL BOYUNCA EURO BAZLI ALIM GARANTİSİ
Çakırözer projelerin devlet, yerel halk ve yerli mühendisler açısından yeterli fayda sağlamayacağını savunarak şu ifadeleri kullandı:
Sivas ve Karaman'da kurulması planlanan bu enerji santralleri ile ne devlet ne yerel halk ne de kendi mühendisimiz, insanımız kazanıyor. Anlaşma ile AKP iktidarı Suudi hükümetine 30 yıl boyunca Euro bazlı alım garantisi veriyor. Tam 30 yıl boyunca Euro üzerinden belirlenmiş fiyatlarla alım yapacaksın, mecbursun.
'YERLİ İŞGÜCÜ İÇİN GÜVENCE YOK'
Projelerde yerli istihdam ve yerli ekipman kullanımına ilişkin bağlayıcı hükümler bulunmadığını öne süren Çakırözer, şu değerlendirmeyi yaptı:
Anlaşma ile yerli ekipman ve yerli işgücü için bağlayıcı güvence de yok! Öz kaynaklarımız dışlandığı gibi kendi mühendisimizin, kendi işçimizin yani kendi insanımızın bu projelerde çalıştırılması konusunda bağlayıcı bir madde yok. Bu olmadığı gibi kendi vatandaşımız için değerli olabilecek mera alanları yabancı yatırımcılara tahsis ediliyor. Arazinin temini, kiralanması ve kullanım için herhangi bir bedel ödenmeyecek. Sıkıntı çıkarsa da sorunu EÜAŞ kendi adına halledecek.
'VERGİ MUAFİYETLERİ SAĞLANIYOR'
Çakırözer, anlaşmayla yabancı yatırımcıya kapsamlı vergi avantajları sağlandığını savunarak şu ifadeleri kullandı:
Suudi şirkete büyük vergi kıyağı da çekiliyor! Ülkemizde yerli güneş enerjisi yatırımcılarına yüzde 70'lere varacak vergiler dayatan AKP, bu anlaşma ile Türkiye dışından bir yatırımcı şirketi tüm vergilerden muaf tutuyor. Kurumlar vergisi teşviği, ithal gelecek ekipmanlar, makineler, yedek parçalar için KDV, ÖTV muafiyeti hepsi var. Damga vergisi bile istisna tutulmuş! Yerli üreticilerimize vergi batağında inim inim inlerken, bu yabancı şirket her türlü vergiden muaf tutulacak.
'TÜRK HUKUKU DEVRE DIŞI BIRAKILIYOR'
Çakırözer, anlaşmazlıkların çözümüne ilişkin düzenlemeleri de eleştirerek şunları söyledi:
Anlaşmanın en tartışmalı maddelerinden biri de Türk hukuk mahkemelerinin devre dışı bırakılması. Suudi şirketle bir anlaşmazlık çıktığında Londra mahkemesi tahkim mahkemesi olarak veriliyor. Türk tarafının Suudi Hükûmeti tarafından tayin edilen geliştirici şirketi hangi şartlarda reddedebileceği, reddetmesi durumunda yeni bir şirketin ne şekilde belirleneceğine dair hükümler de anlaşmada belirtilmemiş.
CHP'DEN 'RED' ÇAĞRISI
Açıklamasının sonunda anlaşmanın geri çekilmesi gerektiğini savunan Çakırözer, şu çağrıda bulundu:
Sonuç olarak, bu anlaşma ile devlet kazanmıyor, yerli üretici, yatırımcı kazanmıyor, mühendisimiz, kendi vatandaşımız kazanmıyor! Gösterdikleri tek iyi şey 30 yıl sonra bu santralin devlete kalacak olması. Bu teknoloji çağında 30 yıl sonunda miadı bitmiş bir santral ne için kullanılır! Bu anlaşma bu haliyle bu ayrıcalıklarla ülkemize, geleceğimizi büyük tehdittir. Biz devletimize, kendi yatırımcımıza ve halkımıza açıkça fayda sağlamayan bu anlaşmadan taraf değiliz. Ülkemiz için öngörülemeyen ve büyük zararlar doğurabilecek bu anlaşma derhal geri çekilmelidir. Bu hafta yeniden yapılacak oylamada AKP ve MHP'li milletvekillerimize bu kanuna red oyu vermeleri çağrısında bulunuyorum.
