Bu yöndeki en dikkat çekici uyarılardan biri bu hafta Birleşmiş Milletler'den geldi. Birleşmiş Milletler Üniversitesi’ne bağlı UNU-INWEH (Su, Çevre ve Sağlık Enstitüsü) tarafından yayımlanan yeni araştırma, kullanıcıların yapay zekâya yazdığı gereksiz uzun komutların enerji tüketimini önemli ölçüde artırdığını ortaya koyuyor. Araştırmacılara göre “lütfen”, “teşekkür ederim” gibi ifadelerin kaldırılması ve daha kısa komutlar kullanılması, sadece ChatGPT tarafında yılda 87 ila 98 gigawatt-saat arasında elektrik tasarrufu sağlayabilir.
Komut Kısa Olunca Cevap da Kısa Oluyor
Araştırmayı yürüten ekip, kullanıcıların yapay zekâlarla kurduğu iletişim biçiminin düşündüğümüzden çok daha önemli olduğuna dikkat çekiyor. Çünkü büyük dil modelleri, kendilerine verilen metinleri “token” adı verilen küçük veri parçalarına bölerek işliyor. Bir komut ne kadar uzun olursa, modelin işlemesi gereken token sayısı da o kadar artıyor. Üstelik bu durum yalnızca kullanıcının yazdığı metni değil, modelin oluşturduğu cevabı da etkiliyor. Daha kısa ve net komutlar verildiğinde modelin üretmesi gereken çıktı da genelde daha kısa oluyor. Bu da doğrudan daha düşük enerji tüketimi anlamına geliyor.
Araştırmacılar özellikle kullanıcıların yapay zekâlarla uzun sohbet döngülerine girmemesi gerektiğini söylüyor. Son dönemde bazı kullanıcıların sohbet botlarıyla duygusal bağ kurmaya başlaması ya da bu sistemleri sürekli gündelik sohbet için kullanması da enerji tüketimini ciddi şekilde artıran faktörlerden biri olarak gösteriliyor. UNU-INWEH araştırmacılarından Kaveh Madani, bu konuda “Yapay zekâya kaba davranın demiyoruz. Ancak kendinizi sürekli etkileşim döngüsüne kaptırmamanız gerekiyor.” ifadelerini kullanıyor.
Bugün Yalnızca ChatGPT Günlük 2.5 Milyar Sorgu İşliyor
Birleşmiş Milletler tarafından hazırlanan rapor, yapay zâkanın çevresel maliyetine dair şimdiye kadar yayımlanan en kapsamlı çalışmalardan biri olarak öne çıkıyor. Rapora göre bugün yalnızca ChatGPT günlük yaklaşık 2.5 milyar sorgu işliyor. Google tarafında ise AI özetlerinin arama motoruna entegre edilmesiyle birlikte günlük sorgu sayısının 16 milyarı aştığı belirtiliyor.
Görsel ve Video Üretmenin Enerji Maliyeti Çok Daha Yüksek
Araştırmada dikkat çekilen bir diğer önemli nokta ise görsel ve video üretiminin enerji maliyeti. Rapora göre yapay zekâ ile bir görsel oluşturmak, standart bir metin sorgusundan yaklaşık 60 kat daha fazla enerji tüketiyor. Karmaşık video üretimlerinde ise bu fark 8000 kata kadar çıkabiliyor. Araştırmacılar, özellikle üretken yapay zeka araçlarının yaygınlaşmasıyla birlikte bu enerji tüketiminin daha da hızlanabileceğini düşünüyor.
UNU-INWEH araştırmacıları yapay zekânın tamamen kötü bir teknoloji olmadığını özellikle vurguluyor. Ancak bu teknolojinin kontrolsüz şekilde yaygınlaşmasının uzun vadede ciddi çevresel sonuçlar doğurabileceği konusunda uyarıyorlar.
