MENA start-up yatırımları 2026 yarı yıl görünümü

Yönetim Danışmanı BARIŞ SAZAK

Ortadoğu ve Kuzey Afrika (MENA) bölgesinde giri­şim sermayesi yatırımla­rı, 2026 yılının ilk yarısında 242 işlemle 1,7 milyar dolara ulaştı. Bu seviye, geçen yılın aynı döne­mindeki 2,1 milyar dolara kıyasla yüzde18 gerilemeyi işaret etmek­te. İşlem sayısındaki düşüşse da­ha belirgin. Toplam işlem mik­tarı yüzde 28 gerilemiş. Türki­ye'yi de resme dahil ettiğimizde, bölgenin start-up ekosisteminin 2026'nın ilk altı ayında topladığı toplam yatırım tutarı yaklaşık 1,9 milyar dolara çıkmakta.

Toplam tutardaki geri­lemeye rağmen ser­mayenin bileşi­mi, ekosiste­min çok daha seçici ve den­geli bir ev­reye girdiği­ni gösteriyor. Borç finansmanının toplam yatırım içindeki payı geçen yılki yüzde 44'ten bu yıl yüzde 29'a geriledi. Yani öz sermaye ya­tırımları, azalan toplam hacme rağmen daha büyük bir pay aldı. Bölgede jeopolitik belirsizliğin alarm seviyesinde sürdüğü bir dönemde yatırımcılar, sermaye­lerini daha olgun ekosistemlere, kendini kanıtlamış sektörlere ve büyüme potansiyeli net şirketle­re yönlendirmeyi tercih etti.

Cinsiyet dağılımı bölgenin hala en zayıf noktalarından

Yılın ilk yarısının tamamına bakıldığında “fintek”, 51 işlemle 708 milyon dolar toplayarak açık ara en büyük yatırım alanı oldu. Lojistik sektörü 315 milyon do­larla ikinci oldu. Gayrimenkul sektöründeki işlemleri dijitalleş­tirmek ve kolaylaştırmak ama­cıyla kullanılan yenilikçi tek­nolojileri ifade eden “proptech” ise 18 işlem ve 241 milyon dolar­la üçüncü sırada yer aldı. Aşama bazında tablo, erken aşama yatı­rımları öne çıkarmakta.

172 giri­şim toplam 444 milyon dolar top­larken, yalnızca 11 geç aşama şir­ket 224 milyon dolar yatırım aldı. İş modeli tarafında B2B girişim­ler 140 işlemle 764 milyon dolar, B2C girişimler ise 748 milyon do­lar topladı. Hibrit modeller ka­lan payı aldı. Cinsiyet dağılımı ise bölgenin hala en zayıf nokta­larından biri. Kadın kurucuların girişimleri 14 işlemde yalnızca 2,5 milyon dolar topladı.

Ülke bazında BAE, bölgedeki liderliğini bu yıl daha da pekiştir­di. BAE merkezli girişimler 83 iş­lemle 1,2 milyar dolar topladı. Bu, bölgedeki toplam yatırımın yak­laşık yüzde 70'ine ve geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 125'lik bir artışa denk geliyor.

Fintek, 20 işlem ve 409 milyon dolarla BAE'nin en büyük sektörü oldu. Lojistik sektörü iki işlem ve 300 milyon dolarla ikinci, proptech ise 13 işlem ve 215 milyon dolar­la üçüncü sırada yer aldı. Bölge­deki geç aşama işlemlerin seki­zi BAE'de gerçekleşti. Bu da ül­kenin ölçeklenme aşamasındaki şirketler için ana durak haline geldiğini gösteriyor. Hürmüz kri­zinden fazlasıyla etkilenmesi­ne rağmen, BAE ekonomisi stres testinden geçmiş görünmekte.

İkinci Trump dönemiyle Suu­di Arabistan’a yoğun­laşan ilgi, gelecek için olumlu sinyaller ver­mişti. Dünyanın en büyük bankalarının, hedge fonları­nın, savunma sanayi şirketlerinin yanında Tesla, Google, OpenAI, Nvidia, Uber, Blackrock, Blacksto­ne gibi Fortune 500 şirketlerinin yöneticileri Başkan Trump ile bir­likte Riyad’da devasa iş anlaşma­larına imza atmıştı.

Suudi Arabis­tan, olağanüstü geçen 2025'in ar­dından daha mütevazi bir dönem geçirdi. 80 işlemle 259 milyon do­lar toplanırken bu rakam geçen yı­lın aynı dönemine göre yüzde 81 geriledi. Ancak bu keskin düşüş, 2025'te birkaç dev işlemin destek­lediği olağandışı performansın so­nucu olarak okunmalı. Fintek yi­ne Suudilerin en büyük sektörü ol­du ve 13 girişim toplam yatırımın yüzde 68'ine denk gelen 176 mil­yon dolar topladı.

E-hizmetler 15,2 milyon dolarla ikinci, sağlık tekno­lojileri ise 14 milyon dolarla üçün­cü sırada yer aldı. Suudi Arabis­tan'da bu dönemde hiç geç aşama işlem gerçekleşmedi. Bu önemli bir işaret fişeği. Erken aşama giri­şimler 69 işlemle 201 milyon do­lar toplayarak pazara damgasını vurdu.

Mısır'da ekosistem, sermaye­ye erişimin sınırlı kaldığı zorlu bir ekonomik ortamda faaliyetini sürdürdü. Ülke girişimleri geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 11'lik bir düşüş ile 158,9 milyon dolar topladı. Buna karşın Mısır, toplam 53 milyon dolarlık iki geç aşama işlem türetti. Fintek sek­törü yedi işlemle 82,3 milyon do­larla yine liderliğini korurken, e-ticaret üç işlemle 50,2 milyon dolarla ikinci sırada yer aldı.

2026'nın ilk yarısı, MENA eko­sisteminin dayanıklılığını bek­lenmedik ölçüde test etti. Jeopo­litik gerilimler ve makroekono­mik belirsizlik yatırım kararlarını yeniden şekillendirse de sermaye akışını durdurmadı; yatırımcılar daha seçici davranarak sermaye­lerini olgun ekosistemlere, kanıt­lanmış sektörlere ve daha güçlü temellere sahip şirketlere yoğun­laştırdı. Bölgesel istikrarın ikin­ci yarıda güçlenmesi halinde, aktif bir yatırım hattı, kullanıma hazır taze sermaye ve gündemdeki bir­kaç önemli halka arz ve çıkış işle­miyle ekosistemin ivme kazana­bileceğini düşünüyorum.

Türkiye: İlk yarıda belirgin yavaşlama

Türkiye'de girişim sermayesi yatırımları, 2026'nın ilk yarısın­da 87 işlemle 172 milyon dolar se­viyesinde gerçekleşti. Bu rakam, 2024'teki 1,1 milyar dolarlık ve 2025'teki 609 milyon dolarlık yıl­lık toplamlarla karşılaştırıldığın­da, ekosistemin belirgin biçim­de yavaşladığını ortaya koyuyor. Sermaye dağılımı da son derece yoğunlaşmış durumda. Yalnızca altı girişim (Grand Games, Tale­Monster Games, Fimple, Lucida AI, Dataroid ve Brix) toplam yatı­rım değerinin yüzde 75'ini oluş­turdu. Listenin başındaki Grand Games tek başına 70 milyon dolar topladı. TaleMonster Games 30 milyon dolarla onu izledi.

Sektörel tabloda oyun, toplam fonlama hacminin yüzde 65'ini alarak açık ara lider konumda. Ya­pay zekâ ve fintek onu izlemek­te. Ancak işlem sayısına bakıldı­ğında tablo tersine dönüyor. 33 işlemle yapay zekâ, sağlık tekno­lojileri (12 işlem) ve oyun (7 iş­lem) önünde en aktif alan. Bu ay­rışma, Türkiye'de sermayenin az sayıda büyük oyun şirketinde yo­ğunlaştığını, buna karşın girişim­ci ve yatırımcı ilgisinin daha geniş bir tabana yayıldığını gösteriyor.

Türkiye'nin bu dönemdeki en büyük işlemi 70 milyon dolar­la sınırlı kalırken, BAE'de Cade­na'nın 275 milyon dolarlık yapay zekâ-fintek mega yatırımı bölge genelinde çok daha büyük işlem­lerin mümkün olduğunu göster­di. MENA sıralamasında Türki­ye, İsrail ve BAE'nin bulunduğu üst ligin bir basamak gerisin­de, Suudi Arabistan'a ya­kın ama onun altında, Mısır ve Fas'ın üze­rinde bir konum­da. Avrupa ile kıyaslandığın­da ise Türkiye, İngiltere'nin 16 milyar do­larlık ya da Almanya ve Fransa'nın 5 milyar doları aşan ha­cimlerinden çok uzakta. Öl­çek olarak Norveç ve Estonya gi­bi daha küçük ekosistemlerle aynı ligde konumlanıyoruz.

Fon tarafında tablo daha kar­ma bir görünüm sunuyor. Yılın ilk yarısında 54 yeni girişim serma­yesi yatırım fonu (GSYF) kurul­du ve aktif fon sayısı 602'ye ulaş­tı. Bu fonlar işlemlerin yaklaşık yüzde 44'ünde yer alarak varlıkla­rını güçlü biçimde sürdürdü. Bu­na karşılık geleneksel VC fonu ku­ruluşu ilk yarıda tamamen durdu. Türk VC'lerinin sermaye dağıtı­mında diaspora varlığı daha belir­ginleşti. Kurumsal girişim serma­yesi (CVC) tarafında ise yalnızca bir yeni fon (Future of Mobility Fund) kuruldu. Toplam CVC sayı­sı 97'ye çıkarken, CVC ve kurumsal yatırımcıların işlemlere katılım oranı yüzde 25'e geriledi. Bu oran 2023'te yüzde 40 seviyesindeydi.

Yatırım tarafındaki yavaşlama­ya karşın çıkış ve birleşme-satın alma faaliyetleri son derece güç­lü bir görünüm sergiledi. İlk yarı­da 66 işlemle 1,1 milyar dolarlık birleşme-satın alma gerçekleşti. Bu meblağ, 2025'in tamamında­ki 508 milyon doları geride bırak­tı ve 2024'ün 709 milyon dolarlık toplamına yaklaştı. Dönemin öne çıkan işlemleri arasında Uber'in GetirYemek'i satın alması ve Lo­om Games'in satışı yer alırken, en dikkat çekici anlaşma bugüne kadar 250 milyon doları üstü fon toplayan Bluecore'un Insider One tarafından satın alınması oldu. Segmentify, BMT-BAPS, Bluedot ve Glocalzone gibi şirketlerin ger­çekleştirdiği çıkışlar da yatırım­cılar için güçlü bir likidite döne­mine işaret etmekte.

Türkiye ekosisteminin 2026'nın ilk yarısında taze yatı­rım tarafında belirgin bir yavaş­lama yaşadığı açık. Ancak fon ku­ruluşundaki süreklilik ve özellikle birleşme-satın alma tarafındaki güçlü ivme, sermaye piyasaları­nın durmadığını, aksine daha ol­gun bir çıkış ekosistemine doğru evrildiğini gösteriyor. İkinci yarı­da kamu kaynaklı fon oluşumla­rının hayata geçmesiyle birlikte, özellikle işlem sayısında öne çı­kan yapay zekâ ve sağlık teknolo­jileri gibi alternatif sektörlerde bir toparlanma bekliyorum.