Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, pazar günü ülkedeki iki günlük ziyaretini tamamlarken Suriye'ye uygulanan tüm yaptırımların kaldırılması çağrısında bulundu.
Ziyareti sırasında Guterres, bu ay ilk toplantısını yapan yeni geçiş parlamentosunun başkanıyla birlikte Devlet Başkanı Ahmed el-Şaraa ve Dışişleri Bakanı Esaad eş-Şibani gibi üst düzey yetkililerle bir araya geldi.
Şam'da ayrıca, İsrail işgali altındaki Suriye Golan Tepeleri'nde konuşlu BM barış gücü askerleriyle ve Suriye sivil toplumu, farklı topluluklar, kadınlar ve gençleri temsil eden isimlerle görüştü.
Başkent yakınlarındaki Sednaya hapishanesini de ziyaret etti; bu cezaevi, Esad döneminde Suriye'nin en kötü şöhretli işkence merkezlerinden biri olarak biliniyordu.
Başta Batılı ülkeler olmak üzere çok sayıda ülke, devrilen lider Beşar Esad döneminde yaptırımlar uygulamıştı. Aralık 2024'te yönetimi devralan Suriye'nin yeni yetkilileri, 13 yılı aşkın savaşın ardından sayfa kapatmaya, ekonomiyi yeniden canlandırmaya ve altyapı ile kurumları tekrar inşa etmeye çalışıyor.
ABD'nin de aralarında bulunduğu Batılı ülkeler Suriye'ye yönelik yaptırımlarda gevşemeye gittiklerini açıkladı, ancak yatırımcılar temkinli davranmayı sürdürüyor. Dünya Bankası ise ülkenin savaş sonrası yeniden inşasının maliyetini 216 milyar dolar (190 milyar euro) olarak tahmin ediyor.
Şam'da düzenlediği basın toplantısında Guterres, “Yaptırımları hafifleten ve ekonomik toparlanma için yeni imkânlar açan adımları memnuniyetle karşılıyorum, ancak tüm bu yaptırımlar derhal kaldırılmalıdır” dedi; ziyaretini “son derece anlamlı ve verimli” olarak nitelendirdi.
Guterres, “Birleşmiş Milletler, bu kritik dönemeçte Suriye halkının yanındadır. Buraya, uluslararası topluma, Suriye halkını ve Suriye hükümetini desteklemek için hiçbir çabadan kaçınılmaması yönünde mümkün olan en güçlü çağrıyı getirdim” diye konuştu.
Guterres, “Suriye'nin insanlarına, ekonomisine ve kurumlarına yatırım yapılmasına ihtiyaç var. Suriye'nin temel hizmetleri yeniden tesis etmek, altyapıyı yeniden kurmak, geçim kaynaklarını canlandırmak için desteğe ihtiyacı var” dedi.
Ayrıca “mültecilerin ve ülke içinde yerinden edilmiş kişilerin güvenli, gönüllü ve onurlu dönüşü için” de yardıma ihtiyaç olduğunu vurguladı.
BM verilerine göre Esad'ın devrilmesinden bu yana yaklaşık 1,7 milyon mülteci Suriye'ye döndü; yaklaşık 5,5 milyon kişi ülke içinde, 6 milyon kişi ise ülke dışında yerinden edilmiş durumda yaşamaya devam ediyor.
Guterres, 2009'da, Suriye'de yarım milyondan fazla insanın hayatını kaybettiği savaşın başlamasından iki yıl önce ülkeye gelen selefi Ban Ki-moon'dan bu yana Suriye'yi ziyaret eden ilk BM genel sekreteri oldu.
Suriye, güneyde yeni bir İsrail baskını bildirdi
Guterres'in ziyareti sırasında Suriye devlet medyası, İsrail güçlerinin ülkenin güneyine bir baskın düzenlediğini bildirdi.
Devlet haber ajansı SANA, “İsrail işgal güçlerinin pazar sabahı erken saatlerde, Dera vilayetinin batısındaki Yarmuk havzasında yer alan Maariya ve el-Arda köylerine bir baskın düzenlediğini” aktardı.
Haberde, üç askeri araç ve bir buldozer eşliğinde bölgeye giren askerlerin el-Arda'da bir kontrol noktası kurduğu, ayrıca birliklerin “Yarmuk havzasındaki kasabalarda, bölge halkını yolları kapatmamaları veya araçların ilerleyişini engellememeleri konusunda uyaran bildiriler attığı” belirtildi.
Aralık 2024'te uzun süreli lider Beşar Esad'ın devrilmesinin ardından İsrail, İsrail işgali altındaki Golan Tepeleri'nde İsrail ve Suriye güçlerini birbirinden ayıran ve BM tarafından denetlenen tampon bölgeye asker gönderdi.
İsrail daha sonra Suriye topraklarının derinliklerine hava saldırıları ve tekrarlanan kara baskınları düzenledi.
İsrailli yetkililer, güney Suriye'de daha geniş bir silahtan arındırılmış bölge oluşturmayı hedefledikleri bir “güvenlik bölgesinde” asker bulundurmayı sürdüreceklerini ifade ediyor.
Guterres cumartesi günü, “Suriye'nin egemenliğinin ve toprak bütünlüğünün ihlal edilmesi kabul edilemez ve son bulmalıdır” açıklamasında bulundu.
“Golan Tepeleri çevresindeki bölgede yaşananlar kesinlikle kabul edilemez” diyen Guterres, “Golan Tepeleri Suriye toprağıdır” vurgusunda bulundu.
BM açıklamasına göre Guterres, cumartesi günü Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şaraa ile yaptığı görüşmede, BM'nin “Suriye'nin egemenliği, bağımsızlığı, birliği ve toprak bütünlüğüne bağlılığını” bir kez daha teyit etti ve İsrail'in 1974 ayrıştırma anlaşmasını ihlal etmesinden “derin kaygı duyduğunu” dile getirdi.
El-Şaraa'nın iktidara gelmesinden bu yana uluslararası toplum, yeni yönetimi Suriye'nin çok etnisiteli, çok inançlı yapısının tüm unsurlarını kapsayan bir yönetişim sistemi kurmaya çağırıyor.
Guterres, “Bu geçiş sürecinin doğru yönde ilerlediğini söylemekten hiçbir kuşku duymuyorum” dedi.
