NASA’nın sessiz süpersonik uçuş hedefiyle geliştirdiği deneysel uçağı X-59, test sürecinde yeni bir aşamaya geçti. Geçtiğimiz hafta ilk kez ses hızını aşan uçak, son uçuşunda Mach 1.4 seviyesine çıkarak projenin en kritik eşiklerinden birini daha geride bıraktı.
NASA tarafından paylaşılan bilgilere göre X-59, 12 Haziran’da gerçekleştirilen test uçuşunda yaklaşık 1487 kilometre/saat hıza ulaştı. Uçuşun 55 bin feet irtifada yapıldığı belirtildi.
TİCARİ SÜPERSONİK UÇUŞLAR İÇİN KRİTİK TEST
X-59’un son test uçuşu, yalnızca hız denemesi olarak görülmüyor. NASA’ya göre bu hız ve irtifa, uçağın ileride yerleşim bölgeleri üzerinde gerçekleştireceği deneme uçuşlarında da kullanılacak.
Bu nedenle son uçuş, projenin gerçek dünya senaryolarına yaklaşması açısından büyük önem taşıyor. NASA, her yeni testle birlikte süpersonik ticari havacılığın geleceğini şekillendirecek veriler toplamayı hedefliyor.
SONİK PATLAMA SORUNU AŞILMAK İSTENİYOR
Süpersonik uçakların önündeki en büyük engel, ses hızının aşılması sırasında oluşan sonik patlama oldu. Concorde gibi yolcu uçaklarının yaygınlaşmasının önündeki temel sorunlardan biri de bu yüksek sesli patlamalardı.
NASA’nın X-59 projesi ise bu sorunu ortadan kaldırmayı amaçlıyor. Uçağın, klasik süpersonik jetlerin aksine yere çok daha düşük şiddette ses ulaştıracak şekilde tasarlandığı belirtiliyor.
X-59 NASIL SESSİZ UÇUYOR?
Klasik süpersonik uçaklarda, uçağın önünde oluşan basınç dalgaları birleşerek güçlü bir şok dalgasına dönüşüyor. Yerde duyulan yüksek sonik patlama da bu nedenle meydana geliyor.
X-59 ise uzun ve ince gövde yapısıyla bu dalgaların birleşmesini engelleyecek şekilde geliştirildi. NASA, uçağın yerde oluşturacağı sesin güçlü bir patlama yerine uzaktan gelen bir araba kapısı sesi gibi algılanmasını hedefliyor.
YERLEŞİM BÖLGELERİ ÜZERİNDE TEST PLANLANIYOR
NASA’nın nihai hedefi, X-59’u yalnızca test sahalarında değil, doğrudan yerleşim bölgeleri üzerinde de uçurmak. Bu uçuşlarda halkın gürültüye verdiği tepki ölçülecek ve elde edilen veriler havacılık otoriteleriyle paylaşılacak.
Eğer testler X-59’un yeterince sessiz olduğunu kanıtlarsa, yerleşim bölgeleri üzerindeki süpersonik uçuş yasağı yıllar sonra yeniden masaya yatırılabilir.
F-15 İLE ŞOK DALGASI TAKİBİ
Test sürecinde X-59’a bir F-15 savaş uçağı da eşlik ediyor. Şimdilik güvenlik ve takip amacıyla kullanılan F-15’in ilerleyen denemelerde daha teknik bir rol üstlenmesi bekleniyor.
NASA mühendisleri, F-15’in burnuna özel bir şok dalgası sensörü yerleştirmeyi planlıyor. Böylece X-59’un arkasında oluşan basınç dalgaları gerçek zamanlı olarak haritalanabilecek.
UÇUŞ SÜRELERİ YARIYA İNEBİLİR
X-59 projesi başarılı olursa, süpersonik yolcu uçaklarının yeniden yaygınlaşmasının önü açılabilir. Bu da özellikle kıtalar arası ve uzun mesafeli ülke içi uçuşlarda seyahat sürelerinin ciddi şekilde kısalması anlamına geliyor.
NASA’nın sessiz süpersonik uçuş hedefi, havacılıkta yeni bir dönemin kapısını aralayabilir. X-59’un testlerden başarıyla çıkması, geleceğin yolcu uçaklarının hem daha hızlı hem de daha sessiz olabileceğini gösteriyor.
