Gayrimenkul sektöründe şeffaflığı artırmak ve tüketici mağduriyetlerini engellemek adına uygulamaya konulan EİDS, ilan platformlarındaki veri kirliliğini önemli ölçüde ortadan kaldırdı. 1 Ocak 2025'te kiralık mülklerle başlayan, 15 Şubat'ta ise satılık mülkleri kapsayacak şekilde genişletilen sistem, ilan ekosisteminde yapısal bir reform etkisi yarattı.
Yeni düzenleme uyarınca, bir mülkün dijital mecralarda ilana çıkabilmesi için taşınmaz sahibinin e-Devlet üzerinden kimlik ve tapu doğrulaması yapması veya birinci derece yakını ile lisanslı emlak işletmelerini en fazla 3 ay süreyle yetkilendirmesi gerekiyor. Doğrulanmış ilanlar, platformlarda özel bir EİDS logosuyla sergileniyor.
VERİLERLE İLAN PAZARINDAKİ DEĞİŞİM
Yapay zeka destekli gayrimenkul değerleme platformu Endeksa’nın güncel pazar analizleri, doğrulama zorunluluğunun ilan stokları üzerindeki somut etkisini istatistiksel olarak ortaya koydu:
Sayısal Azalma: 15 Şubat ile 9 Haziran tarihleri arasında Türkiye genelindeki dijital platformlarda yer alan satılık konut ilan sayısı 1 milyon 618 bin 875 seviyesinden 1 milyon 203 bin 257’ye geriledi.
Arındırma Oranı: Yaklaşık 4 aylık süreçte piyasadan silinen ilan sayısı 415 bin 618 olarak kayıtlara geçerken, net düşüş oranı yüzde 26 oldu. Son bir yıllık vadede ise toplam ilan hacminde yüzde 25,4'lük bir sadeleşme görüldü.
SEKTÖR TEMSİLCİLERİ: "BEKLENTİNİN ÜZERİNDE BİR NORMALLEŞME"
Endeksa Genel Müdürü Görkem Öğüt, haziran ayı verilerinin piyasa sağlığı açısından olumlu bir sinyal olduğunu vurguladı. Şubatta yaptıkları öngörülerde ilan stokunda yüzde 20’lik bir normalleşme beklediklerini hatırlatan Öğüt, "Haziran verileri, yetkisiz, mükerrer ve gerçeği yansıtmayan spekülatif ilanların tahminlerimizin de üzerinde temizlendiğini gösteriyor. EİDS sayesinde ilan havuzu gerçek piyasa koşullarını yansıtan, şeffaf ve güvenilir bir yapıya kavuştu" değerlendirmesinde bulundu. Öğüt ayrıca, yaz döneminin getirdiği mevsimsel hareketlilikle birlikte haziran başından itibaren ilan girişlerinde rasyonel bir yukarı yönlü ivmelenmenin başladığını ifade etti.
ALTERNATİF ARAMA YÖNTEMLERİ VE VERGİ ENTEGRASYONU
Gayrimenkul İktisatçısı Ahmet Büyükduman ise ilan sayısındaki keskin düşüşün arkasında sadece teknik doğrulamanın değil, tapudaki gerçek değer beyanlarına yönelik denetimlerin de payı olduğunu belirtti.
Alıcı ve satıcıların vergi yükümlülüklerini azaltmak adına zaman zaman resmi satış bedelini düşük gösterme eğiliminde olduklarını hatırlatan Büyükduman, dijital takibe takılmak istemeyen bazı mülk sahiplerinin alternatif ve geleneksel yöntemlere yöneldiğini ifade etti. Bu kapsamda fiyat belirtmeden sosyal medya hesapları üzerinden paylaşım yapma, fiziki branda asma veya portföyü ilana çıkmadan doğrudan alıcıya ulaştırma gibi yöntemlerin yeniden canlandığını aktaran Büyükduman, "Gayrimenkul sektöründeki bu fiyat gizleme probleminin kesin çözümü, her satış işlemi öncesinde zorunlu ve standart bir değerleme raporunun alınmasından geçmektedir" önerisinde bulundu.
