Japonya’da monarşi, yüzyıllardır yalnızca erkeklerin tahta çıkmasına izin veren bir sistemle varlığını sürdürüyor. Bu durum, iş dünyası ve siyaset gibi alanlarda erkek egemen yapının hâkim olduğu ataerkil toplum yapısıyla da örtüşüyor. Ancak bu katı kural, günümüzde dünyanın en eski monarşisinin varlığını tehdit eder hale geldi.
Zira son yıllarda ailede erkek çocuktan çok kız çocuk dünyaya geldi. Krizantem Tahtı’nın şu an sadece üç yasal erkek varisi bulunuyor ve bu isimlerden ikisi 60 yaşın üzerinde. Dolayısıyla imparatorluk ailesi, ciddi bir veraset krizi ve gelecek kaygısıyla karşı karşıya.
Sorunu çözmek adına hükümet yetkilileri ise geçmişte aileden ayrılan eski hanedan kollarını yeniden canlandırarak ‘erkek varis havuzunu’ genişletmeyi planlıyor. Değişiklikler parlamentonun onayını bekliyor.
Ancak söz konusu plan, akademisyenler, muhalif siyasetçiler ve vatandaşlar arasında şu soruyu gündeme getirdi: Neden kadınların tahta çıkmasına izin verilmiyor?
Tokyo’daki Chuo Üniversitesi’nde imparatorluk soyu üzerine çalışmalar yürüten Profesör Makoto Okawa, mevcut duruma ilişkin şu değerlendirmede bulunuyor:
“Bir kadının imparator olmasına izin verilmemesi için rasyonel bir dayanak bulmak zor”
Japonya tarihinde daha önce sekiz kadın imparatoriçe görev yaptığı, bunların çoğu erkek varislerin henüz yönetim yaşına ulaşmadığı dönemlerde gerçekleşti. Kadınların tahta çıkışının yasaklanmasının ise 1889 yılında Meiji döneminde yürürlüğe giren İmparatorluk Hanedanı Yasası ile başladı.
Başbakan Sanae Takaichi, yılın başlarında parlamentoda yapılan görüşmeler sırasında, "Tahta geçiş hakkının imparatorluk soyundan gelen erkeklerle sınırlandırılmasının hâlâ uygun olduğunu” düşündüğünü söyledi.
Hükümetin önerdiği ve bu ay içinde yürürlüğe girmesi beklenen değişiklikler, bir prensesin tahta çıkabileceği tek bir senaryo dahi içermiyor. Ayrıca prenseslerin sıradan bir vatandaşla evlenmesi durumunda doğacak çocukları da varis olamıyor. Kraliyet ailesinin giderek küçüldüğü göz önüne alındığında, halktan biriyle evlilik ise neredeyse kaçınılmaz bir durum olarak öne çıkıyor.
Japon mitolojisindeki Güneş Tanrıçası'nın soyundan geldiğine inanılan imparatorluk ailesi, 123 milyon nüfuslu ülkede birliğin güçlü bir sembolü. ABD Dışişleri Bakanlığı Tarih Ofisi belgelerine göre, İkinci Dünya Savaşı'nın hemen ardından Japonya'nın yeniden yapılanmasında görev alan ABD'li General Douglas MacArthur, gönderdiği bir telgrafında imparatoru "Tüm Japon halkını birleştiren bir sembol" olarak tanımlamış ve "Onu yok ederseniz ülke parçalanır" değerlendirmesinde bulunmuştu.
