Yiwu’da üretilen ya da başka şehirlerde üretilse de burada kolaylıkla Çinli ya da Yabancı iş adamları ile buluşabilecek üç önemli nokta öne çıkmaktadır: Bunlar Küresel Dijital Ticaret Merkezi (6. Nesil Pazar da denmektedir), Yiwu (Suxi) Uluslararası Dağıtım Merkezi (International Hub Port) ve Yeni Shuangjianghu Bölgesi. İlk merkezde AI, blokchain gibi akıllı teknolojiler kullanılarak online ticaret esas alınırken ikinci bölgede Yiwu’yu bir dağıtım merkezi olarak dizayn edip hem ihracat hem de ithalatın kapısı aralanmaktadır.
KÜRESEL DİJİTAL TİCARET MERKEZİ
Buraya gelen herkesin ilk düşünceleri bu devasa merkezde kaybolmadan aradığını bulup bulamayacağın endişesi oluyor. Tam 6 tane devasa bölgenin bir araya gelmesiyle oluşan bu bölgede ticarete konu olan her türlü ürünü bulabilmek mümkün. Bunun yanında yabancı tacirler ve katılımcılar için de hayatı kolaylaştıran yardım merkezleri, farklı dillerde yönlendirmeler ve yabancı yatırımcı dostu esnafla karşılaşınca utangaçlık yerini meraka bırakıyor.
Ekim 2025'te açılan bu merkeze gayri resmi olarak “6. nesil pazar" da denilse pazar kelimesi burayı ifade etmek için yetersiz kalmaktadır. Burada alışılagelmiş pazarlarda görülen tezgâhlar ya da vitrinler yerine yapay zekânın kullanıldığı, otonom sistemler ile yönetilen bir kampüs gördüğümüzü söylemek yanlış olmayacaktır.
Merkezin kalbinde ""Dünya Yiwu" (World Yiwu) denen bir dil modeli çalışmaktadır. Alibaba Cloud ile geliştirilen bu büyük dil modeli, perakende ticaretine odaklanan dünyanın ilk yapay zekâ modeli olarak öne çıkmaktadır. Kayıtlı kullanıcı sayısının 56.000'i aştığı bu pazardaki satıcıların yarısından fazlası bu teknolojik araçları fazlasıyla ve verimli şekilde kullanıyor.
Bizler de ziyaretimiz sırasında bu araçların nasıl kullanıldığına ilk elden şahit olduk. Sistemin çalışma şekli ise şöyle:
AI Tasarım Asistanı'ya birkaç kelime yazılıyor, daha sonar system otomatik olarak ürün görseli ve 3D görsel çıktısı veriyor. Örneğin bir mücevher firması, 7-8 kişilik tasarım ekibiyle ayda 100 yeni ürün çıkarabilirken, AI kullanımı ile bu maliyeti yarıya indirip ayda 200den fazla ürün çıkarabiliyor.
AI Video & Dublaj sistemi ile çekilen videolar ise saniyeler içinde onlarca dile çevrilerek yabancı katılımcıların ürün hakkında doğrudan bilgi sahibi olması sağlanıyor. Bir çorap ihracatçısının bu yöntem sayesinde yabancı sosyal medya ağlarında 40.000’den fazla takipçiye ulaşarak iletişim ağını genişlettiği söylendi.
Satıcıların olmadığı zamanlarda da katılımcıların bilgi alabilmesi ve ileitşim kurabilmesi için birçok dükkanın önünde AI ile çalışan ve satıcının kendi avatarını model olarak yükleyebileceği “Dijital Canlı Yayıncı” lar bulunuyor. Üstelik bunlar pek çok dilde tanıtım yapabiliyor.
Bunların dışında pazarda yer alan “Akıllı Ekipmanlar Bölgesi” ise özel bir anlatımı hak ediyor. Bu bölgede klasik ticari ürünlerden farklı olarak: insansı robotlar, yapay zekâ gözlükleri, endüstriyel ve tüketici tipi insansız hava araçları (drone) sergileniyor. Yaklaşık 200 teknoloji firmasının yer aldığı alanda "Geleceği Görmek" felsefesi katılımcılara yeni dönemin kapılarını aralıyor.
Dikkatimizi çeken ürünlerden biri Rokid (灵伴科技) akıllı gözlükleri. 2014 yılında Hangzhou merkezli kurulan firma AR gözlükler ve YodaOS-XR işletim sistemi üzerine uzmanlaşmış durumda. 80’den fazla ülkede kullanılan ürünleri ile Çin içinde pek çok ödül almışlar. Firmanın ürünlerinin özelliği 12 dil sesli etkileşim sunan, ChatGPT, Gemini desteği ile iş toplantıları, yurt dışı seyahatler sırasında kullanıcıya çeviri ve ses kaydı yardımını eksiksiz yerine getirebilmesi.
Unitree (宇树科技) şirketinin robotları ise düşük fiyatlı fakat insansı mekanizmaları ile ünlenmiş durumda. 40’tan fazla eklem motoru ceviz kırma, şişe kapağı açma, yemek pişirme, tava sallama gibi pek çok insansı hareketi gerçekleştirebiliyorlar.
"CHINOOK" Ağır Yük Dronları (CSG-650型) ise 760 kg kalkış ağırlığı ve 300 kg dan fazla faydalı yük taşıma kapasitesi ile deniz demirleme ikmali, adalar arası lojistik (taze gıda/ilaç) inşaat malzemesi taşıma gibi sosyal hayatın pek çok alanında kullanılabiliyor.
Pazardaki işletmelerin yarısından fazlası, teknolojiye yatkın genç girişimciler tarafından yönetiliyor. Bazı dükkan sahipleri sosyal medya yayıncıları ile anlaşarak ürünlerinin tanıtımı sosyal medyada yaparken bazıları ise teknoloji yardımı ile az emek harcayarak verimli sonuçlar elde ediyor. Verilen rakamlara göre 2025 yılında Yiwu genelinde toplam 1.220.400 canlı yayın kullanılarak satış gerçekleştirildi. Bunun takribi perakende satış geliri: 85.66 milyar Yuan olarak ölçüldü.
YİWU (SUXİ) ULUSLARARASI DAĞITIM MERKEZİ
Buraya Türkçe çeviride her ne kadar merkez desek de aslında bir liman olarak ifade ediliyor. Denize kıyısı olmayan Yiwu’da mallar demiryolu ve kara taşımacılığıyla ama bir liman mantığı ile önce Ningbo’ya daha sonra da dünyanın pek çok noktasına dağıtılıyor. Yiwu-Xinjiang-Avrupa Çin Demiryolu Ekspresi ile Yi-Yong-Zhou koridoru, Demiryolu-deniz intermodal taşımacılık ve Hava-kara intermodal taşımacılık gibi 4 önemli bağlantı içeren bu liman henüz yeni olmasına ragmen koyduğu hedeflerle önemli bir eksikliği gidermeye aday gözüküyor.
27 Haziran 2025'te açılan bu merkz, Ningbo Zhoushan Limanı'nın "6. Liman Bölgesi" olarak konumlandırılmış durumda. Burada ürünler “Suxi İstasyonu'na girdiğinde, Ningbo Limanı'na girmiş sayılır" prensibi var.” 6 adet tren hattı (geliş/gidiş), 4 adet yükleme/boşaltma hattı (2 ek rezerv), 6 adet özel vinç ve 12 adet ray monteli otomatik istif vinci (RMG) ile şimdiden taşımacılık kalitesinde ve lojistik hızında fark yaratmış durumda.
943 dönümlük arazi üzerine kurulu merkezde toplam yatırım miktarı 2.78 milyar Yuan olarak belirtiliyor. Ningbo Zhoushan Limanı'nın kendi geliştirdiği, milyonlarca TEU işleyebilen yazılımların kullanılması ile farklı bölgelerdeki sistemler arasındaki ahenk ve işlerlik kolaylıkla sağlanabilmekte.
Sahada gördüğümüz vinçler Çin demiryolu yük sahalarındaki en yüksek portal vinçlermiş: 41.5 metre genişlik, 27.5 metre kaldırma yüksekliği. Çift katlı yüksek konteynerleri istiflemek için yapılmış.
Limanın asıl gücü görünmeyen yerde duruyor. Çin'in ilk "karma trafik otonom sürüş" demiryolu sahası taşımacılık açısından önemli bir fark yaratıyor. İnsanlı kamyonlarla otonom araçlar aynı trafikte sorunsuz ve ahenk içinde çalışabiliyor. Kullandıkları dijital ikiz teknolojisi ile birlikte limanın sanal bir kopyası çıkarılmış ve buna dayalı olarak yöneticiler sorun olmadan herhangi bir sorunu önce simüle edip çözebiliyor.
Bunların yanında gümrük memurları, eşyaları denetlerken AI destekli gözlükler kullanarak yabancı etiketleri anında çeviri yaparak okumakta, görüntü tanıma ile ürün adını, malzemesini ve detaylarını eşleştirebilmekte. Bu sayede denetim verimliliği büyük ölçüde artmaktadır.
Sonuçlara bakarsak: Tren yükleme süresi bu teknolojinin kullanımı ile 5 saatten 2 saatin altına düşmüş. Bu durum yüzde 61 iyileşme sağlammış. Gümrükleme süresi ise yüzde 40 kısalmış.
YENİ SHUANGJİANGHU BÖLGESİ
Yeni Shuangjianghu Bölgesi, Yiwu'nun "gelecek vizyonunun kalbi" olarak konumlandırılıyor. Yiwu, şehir merkezini "Göl Çağı'ndan (İnci Gölü / Xiuhu) İki Göl Çağı'na (Shuangjianghu)" taşımayı hedefleyen büyük bir dönüşüm projesinin ortasında kalmaktadır. Yiwu'nun güneyinde, Yiwu Nehri ile Nanjiang Nehri'nin kesiştiği noktada bulunan bu bölge, 6 km2lik alanı ile sadece su mühendisliği açısından 3.6 milyar Yuanlık bir yatırımı şimdiden almış durumda.
Ekolojik koruma, su yönetimi, rekreasyon açısından “Yeşil Ekolojik Bölge”, Dijital altyapı, akıllı ulaşım, IoT açısından “Akıllı Şehir Örnek Bölgesi”, Su turizmi açısından “Kültür ve Turizm Bölgesi” ve Üniversiteler, Ar-Ge merkezleri, teknoloji inkübatörleri açısından “İnovasyon ve Sürüş Bölgesi” olarak 4’e ayrılmaktadır.
Shuangjianghu Bilim ve Eğitim Parkı ise, G60 Bilim ve Teknoloji Koridoru'nun önemli bir düğüm noktası olarak planlanmıştır. Parkta bulunan başlıca kurumlar Zhejiang Üniversitesi Uluslararası Tıp Okulu, Fudan Üniversitesi Yiwu Araştırma Enstitüsü, Çin Jiliang Üniversitesi Modern Teknoloji Okulu ve diğerleri olarak yer almaktadır.
Zhejiang Üniversitesi Uluslararası Tıp Okulu ,961 dönümlük arazi üzerine kurulu Shuangjianghu Bilim ve Eğitim Parkı’nda yerleşik olup 2026 itibariyle 5.000 öğrenci kapasitelidir. Kampüsün "Belt and Road" (İpek Yolu) teması üzerine inşa edildiği ifade edilmiştir.
Şehirle tam entegre, açık bir yerleşke olarak inşa edilen okulun etrafında duvarlar bulunmamaktadır. Kampüsün ortasından geçen bir yapay kanal ve göl manzarası ile Zhejiang Üniversitesi'nin "göl kültürü" geleneğini yansıtılmaktadır.
Okulda eğitim yanında laboratuvarlar aracılığıyla araştırma ve hastane aracılığıyla klinik uygulama yapılmaktadır. Bu model sayesinde bir öğrenci, laboratuvarda araştırma yaparken hemen yanı başında hastada tedavi uygulamasını görebilmektedir. Okulun hedefi ise açık şekilde ifade edilmiş: “Geri dönüp kendi ülkelerine hizmet edecek doktorlar yetiştirmek.” Yılda yaklaşık 80-110 uluslararası öğrenci kabul eden okul Türk öğrenciler içinde cazibe merkezi olmaya aday gözükmektedir
