X-59’dan kritik başarı
NASA tarafından paylaşılan bilgilere göre X-59, 5 Haziran'da Edwards Hava Kuvvetleri Üssü'nden yerel saatle 11.08'de havalandı. Uçağın kumandasında NASA test pilotu Jim "Clue" Less yer aldı.
Yaklaşık 81 dakika süren test uçuşu sırasında X-59, 43 bin 400 feet irtifaya tırmandı ve burada ses hızını geçerek Mach 1.077 (1.147 km/s) seviyesine ulaştı. Böylece X-59, geliştirme programı kapsamında ilk kez süpersonik uçuş gerçekleştirmiş oldu. NASA açısından bu uçuş aynı zamanda uçağın süpersonik hızlarda beklenen performansı sergileyebildiğinin doğrulanması açısından da büyük önem taşıyor.
Her ne kadar ses hızını aşma hedefi başarıyla tamamlanmış olsa da araştırmacılar bu uçuş sırasında X-59'un kendine özgü akustik izini kaydetmeyi başaramadı. Bunun nedeni uçağı takip eden F-15'in oluşturduğu yüksek şiddetteki sonik patlamanın, sensörlerin X-59'dan gelen daha düşük seviyeli ses sinyallerini ayırt etmesini engellemesi oldu.
X-59'un amacı sonik patlamayı azaltmak
X-59'un geliştirilmesindeki temel hedef süpersonik uçuşların önündeki en büyük engellerden biri olan sonik patlama gürültüsünü önemli ölçüde azaltmak. Geleneksel süpersonik uçaklarda oluşan şok dalgaları birleşerek yere ulaştığında insanlar tarafından güçlü bir patlama sesi şeklinde algılanıyor. Bu durum, özellikle yerleşim alanları üzerinde süpersonik uçuşlara yönelik ciddi kısıtlamalara yol açıyor.
X-59 ise bu sorunu çözmek amacıyla alışılmışın dışında bir tasarıma sahip. Uçağın uzun ve dar gövdesi ile oldukça sivri ve uzatılmış burun yapısı, şok dalgalarının tek ve güçlü bir basınç dalgası halinde birleşmesini önlemek üzere tasarlandı. Böylece ortaya çıkan akustik etkinin çok daha düşük seviyelerde tutulması hedefleniyor.
NASA'nın beklentisine göre X-59'un oluşturacağı ses, kapanan bir otomobil kapısının çıkardığı sese benzer daha yumuşak bir gürültü şeklinde algılanacak.
X-59, NASA'nın Quesst programının merkezinde yer alıyor. Program kapsamında gerçek uçuş verileri toplanırken insanların daha sessiz süpersonik uçuşlara yönelik tepkileri de değerlendirilecek.
ABD'de 1973 yılından bu yana halen yürürlükte bulunan düzenlemeler kapsamında ticari süpersonik uçakların kara üzerinde uçması yasak.
NASA, X-59 ile gerçekleştirilecek testlerin, düşük gürültü seviyesine sahip süpersonik uçakların yerleşim alanları üzerinde kabul edilebilir düzeyde ses oluşturarak güvenli şekilde faaliyet gösterebileceğini kanıtlayabileceğini düşünüyor. Düzenleyici kurumların bu verileri yeterli görmesi halinde, onlarca yıldır değişmeyen kurallar yeniden değerlendirilebilir.
İlk ses üstü uçuş yapılmış olsa da NASA'nın test programı hız kesmeden devam edecek. Kurumun planlarına göre X-59'un bir sonraki uçuşu önümüzdeki günlerde gerçekleştirilecek. Bu testte uçağın yaklaşık Mach 1.4 hıza ulaşması ve 55 bin feet irtifada uçması hedefleniyor. Söz konusu değerler, gelecekteki ticari süpersonik uçuş senaryolarına daha yakın koşulları temsil ediyor.
