Honda’da geçen yılın sonlarında bir grup eski yönetici, şirketin yaşadığı sorunlardan sorumlu tuttukları CEO Toshihiro Mibe’yi görevden uzaklaştırmak için harekete geçti. Reuters’ın şirket içi yazışmalara ve konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre eski yöneticiler, Mibe’yi Çin pazarını ihmal etmek ve elektrikli araç stratejisinde başarısız olmakla suçladı. Ancak Honda yönetim kurulu Mibe’nin arkasında durdu.
Reuters’ın incelediği yazılı görüşme özetlerine ve iki katılımcıyla yapılan görüşmelere göre, emekli Honda yöneticileri aylar boyunca özel toplantılar ve mesajlaşmalarla şirketin içinde bulunduğu durumu tartıştı. Bu görüşmelere zaman zaman mevcut yöneticiler de katıldı.
Eski yöneticiler, Mibe’nin dünyanın en büyük otomobil pazarı olan Çin’i ihmal ettiğini, elektrikli araçlara yönelik stratejisinin başarısız olduğunu ve Honda’yı 70 yıl sonra ilk yıllık zararına sürükleyebileceğini savundu. Grup ayrıca Mibe’nin şirketin işlerinden çok Honda’nın golf sponsorluklarıyla ilgilendiğini öne sürdü.
Reuters’a konuşan üç kaynağa göre, nisan ayında Honda’nın eski CEO’larından Nobuhiko Kawamoto Tokyo’daki genel merkeze giderek Mibe’den istifa etmesini istedi. Ancak Mibe görevinden ayrılmadı.
Elektrikli araç stratejisinde geri adım
Honda, küresel otomotiv sektöründe elektrikli araçlara geçişin maliyetleri, Çinli üreticilerin yükselişi ve ABD’deki ticaret politikalarının baskısıyla zor bir dönemden geçiyor.
Reuters’a göre Honda, geçen ay Mibe’nin 2040’a kadar tamamen elektrikli araçlara geçme hedefinden geri adım attı. Şirket, geliştirme aşamasındaki üç elektrikli modeli iptal ettikten sonra elektrikli araçlarla bağlantılı yaklaşık 9 milyar dolarlık maliyet yazdı. Toplam etkinin 12 milyar dolara kadar çıkabileceği belirtiliyor.
Benzer bir tablo diğer büyük otomobil üreticilerinde de görülüyor. Ford, General Motors ve Nissan da yeni elektrikli model ve üretim hattı planlarını iptal ederken toplamda 25 milyar dolardan fazla zarar yazdı.
Honda, Reuters’ın sorularına verdiği yanıtta eski yöneticilerin görüşmelerinden haberdar olmadığını belirtti. Şirket, tedarikçilerle birlikte maliyet kontrolü ve kaynakların yeniden dağıtımı yoluyla otomobil işini iyileştirmeye çalıştığını açıkladı. Spor sponsorluklarının ise marka değerini artırmak ve kurumsal sosyal sorumluluk hedefleri doğrultusunda yürütüldüğünü bildirdi.
Mibe, yıllık zararın sorumluluğunu üstlenerek üç ay boyunca maaşında yüzde 30 kesintiye gitmeyi kabul etti.
Çin pazarında sert düşüş
Honda’nın eski yöneticilerinin en sert eleştirilerinden biri Çin pazarına yönelikti. Reuters’ın aktardığına göre grup, Mibe yönetiminde Honda’nın “genba” anlayışından uzaklaştığını savundu.
Japon yönetim kültüründe “genba”, işin asıl yapıldığı yeri; yani fabrika zeminini, satış noktalarını ve müşterinin ürünü kullandığı sahayı ifade ediyor. Honda’da bu kavram, şirketin kurucusu Soichiro Honda’dan bu yana temel değerlerden biri olarak görülüyor.
Eski yöneticiler, Mibe ve üst yönetimin sahaya yeterince inmediğini, özellikle Çin pazarındaki gelişmeleri yakından takip etmediğini öne sürdü. Reuters’a konuşan bir kaynağa göre Mibe, CEO olduğu 2021’den bu yana Çin’i nadiren ziyaret etti ve sektörün en önemli etkinliklerinden biri olan Çin otomobil fuarlarına da sınırlı katılım gösterdi.
Honda’nın Çin pazar payı Mibe döneminde sert şekilde geriledi. Şirketin Çin’deki payı 2020’de yüzde 8 seviyesindeyken geçen yıl yüzde 3’ün altına düştü.
Honda ise “genba” anlayışının şirketin merkezinde kalmayı sürdürdüğünü, değişen pazarda rekabet gücünü artırmak için çalıştığını belirtti. Şirket, Mibe’nin Çin’e kaç kez gittiğine ilişkin bilgi vermedi ancak seyahatlerin ihtiyaç doğrultusunda yapıldığını açıkladı.
Yönetim kurulu Mibe’nin arkasında durdu
Reuters’a göre eski yöneticilerin baskısına rağmen Mibe’nin görevde kalmasını sağlayan temel unsur yönetim kurulunun desteği oldu. Kawamoto’nun Mibe ile görüştüğü nisan ayına gelindiğinde, Honda yönetim kurulunun aday gösterme komitesi Mibe’nin görevde kalmasına karar vermişti.
Japon şirketlerinde son yıllarda kurumsal yönetim reformları kapsamında yönetim kurullarında bağımsız üyelerin ağırlığı artırıldı. Bu durum, emekli yöneticilerin şirket üzerindeki etkisini sınırladı.
Honda’nın aday gösterme komitesi Mibe ve dört bağımsız üyeden oluşuyor. Mibe’nin bu ayın sonunda komiteden ayrılması bekleniyor. Şirket, üst düzey atamaların uygun süreçler çerçevesinde belirlendiğini açıklamakla yetindi.
Tedarikçiler ve şirket içi gerilim
Mibe, otomobil birimini yeniden canlandırmak için yeni hibrit güç aktarma sistemlerinin maliyetini yüzde 30 azaltmayı hedefleyen bir plan açıkladı. Ancak Reuters’a konuşan Japonya’daki iki Honda tedarikçisi yöneticisi, olası maliyet azaltımları konusunda kendilerine danışılmadığını söyledi.
Otomobil birimindeki zayıf performans, şirket içinde de gerilimi artırdı. Reuters’a konuşan kaynaklara göre geçen yıl 4,6 milyar dolar kâr eden motosiklet bölümündeki çalışanlar, otomobil biriminin zararlarını kendilerinin finanse ettiği hissine kapıldı.
Mibe, şubat ayında otomobil geliştirme mühendislerini yeniden Ar-Ge iştirakine kaydırarak şirketin mühendislik kültürünü canlandırmaya çalıştı. Reuters’a konuşan “Driving Honda” kitabının yazarı Jeffrey Rothfeder, önceki yapılanmanın mühendislerin bağımsızlığını zayıflattığını ve Honda’nın önemli Ar-Ge kadrolarını kaybetmesine yol açtığını söyledi.
Bazı eski yöneticiler ise Honda mühendislerinin parça tasarımını tedarikçilere bırakmak gibi alışkanlıklara yöneldiğinden endişe ediyor. SBI Securities baş analisti Koji Endo, “Honda’nın otomobil geliştirme kabiliyeti geriledi, ancak maliyetleri düşmedi” değerlendirmesinde bulundu.
Reuters’a göre Honda için kriz yalnızca bir yönetim tartışması değil; aynı zamanda geleneksel otomobil üreticilerinin elektrikli araçlara geçiş, Çin rekabeti, ABD tarifeleri ve değişen tüketici talebi karşısında yaşadığı daha büyük dönüşümün de bir yansıması.
