İngiltere hükümeti, 16 ve 17 yaşındaki gençler için gece saatlerinde sosyal medya kullanımını varsayılan olarak sınırlandıracak yeni düzenlemeleri açıkladı. Ancak gençler, hesap ayarlarını değiştirerek bu kısıtlamayı devre dışı bırakabilecek.
BBC'nin aktardığı yeni plana göre Instagram, TikTok ve YouTube gibi uygulamalar, 16 ve 17 yaşındaki kullanıcılar için gece 00.00 ile sabah 06.00 saatleri arasında varsayılan olarak kullanılamayacak. Hükümet ayrıca otomatik oynatma ve sonsuz kaydırma gibi "bağımlılık yaratan" özelliklerin de varsayılan olarak kapatılmasını istiyor.
Hükümet, bu önlemlerin gençlerin dikkatini artıracağını, uyku kalitesini iyileştireceğini ve aileleriyle daha fazla zaman geçirmelerine katkı sağlayacağını savunuyor.
Ancak çevrim içi güvenlik kampanyacıları düzenlemelerin yeterli olmadığını düşünüyor. 14 yaşındaki oğlu Jools Sweeney'nin 2022 yılında sosyal medyadaki bir meydan okuma nedeniyle hayatını kaybettiğine inanan Ellen Roome, gençlerin ayarları kolayca değiştirebileceğine dikkat çekti.
BBC Radio 4'e konuşan Roome, "Bence bu yeterli değil. Kapatılabilen bir özellik sunmak, 17 yaşındaki birine bir şişe alkol uzatıp sonra biraz uzağa koymaya benziyor. İsterse yine alabilir. Hükümetin bu konuda çok daha güçlü adımlar atmasını isterdim" dedi.
Yeni düzenlemeler, haziran ayında açıklanan ve 16 yaş altındaki çocukların bazı sosyal medya platformlarını tamamen kullanmasını yasaklayan planların ardından geldi.
Çevrim içi Güvenlik Bakanı Kanishka Narayan, BBC'ye yaptığı açıklamada gece kısıtlaması ile bağımlılık yaratan özelliklerin sınırlandırılmasının birlikte değerlendirildiğinde, İngiltere'nin teknoloji şirketlerinin düzenlenmesi konusunda dünyanın en sıkı ülkelerinden biri olacağını söyledi.
Teknoloji Bakanı Liz Kendall da önlemlerin gençlerin ihtiyaç duyduğu uykuyu almalarına, okul ve üniversiteye odaklanmalarına ve aileleri ile arkadaşlarıyla daha kaliteli zaman geçirmelerine yardımcı olacağını belirtti.
Kendall, "Gençlerin teknolojinin faydalarından yararlanmasını, aynı zamanda çevrim içi dünyada güvenle gelişebilmeleri için gerekli araçlara sahip olmalarını istiyoruz" dedi.
Muhalefetteki Muhafazakâr Parti'nin gölge eğitim bakanı Laura Trott ise planı "tam bir karmaşa" olarak nitelendirdi.
Trott, "Hükümet ya 16 ve 17 yaşındakilerin sosyal medyada olmasını istiyor ya da istemiyor. Kolayca kapatılabilen bir gece yasağı hiçbir işe yaramaz" değerlendirmesinde bulundu.
Hükümet ayrıca 18 yaş altındakilerin yapay zekâ sohbet botlarını daha güvenli kullanabilmesi için sağlayıcıların düzenli mola hatırlatmaları eklemesini de zorunlu kılmayı planlıyor.
Yeni düzenlemelerin 2026 yılı sonuna kadar parlamentoya sunulması ve gelecek ilkbaharda yürürlüğe girmesi planlanan 16 yaş altına yönelik sosyal medya yasağıyla birlikte uygulanması hedefleniyor.
Bununla birlikte çocuk güvenliği alanında çalışan kuruluşlar ve uzmanlar gece kısıtlamasının etkili olup olmayacağı konusunda şüpheli.
Molly Rose Foundation Üst Yöneticisi Andy Burrows, "Bu adımları memnuniyetle karşılıyoruz ancak bunlar çocukların çevrim içi güvenliği için gerekli kapsamlı planın yerine geçen parçalı düzenlemeler olmaya devam ediyor" dedi.
Sonia Livingstone ise gece kısıtlamasının özellikle desteğe ihtiyaç duyan kırılgan çocuklar açısından olumsuz sonuçlar doğurabileceğini söyledi.
Livingstone, "Eğer gece yarısı şirketlerin bildirim göndererek çocukları uyandırmasını engelleyen bir uygulamadan söz ediyorsak buna kesinlikle destek veririm. Ancak gece yardıma, desteğe veya teselliye ihtiyaç duyan bir çocuğun güvenilir kişilere ulaşmasını engelleyecek bir yasaksa bunun potansiyel olarak zararlı olacağını düşünüyorum" ifadelerini kullandı.
İngiltere Çocuk Komiseri Rachel de Souza da gençlerin tamamen yasak istemediğini, ancak bağımlılık yaratan sonsuz kaydırma gibi özelliklerden korunmak istediklerini belirtti.
De Souza, gece kısıtlamasının nasıl uygulanacağını yakından takip edeceğini ve çevrim içi ortamın çocuklar için daha güvenli hale getirilmesi konusunda düzenleyici kurumların yetkilerini etkili biçimde kullanmasının önem taşıdığını söyledi.
Hükümet: Gece kısıtlaması olumlu sonuç verdi
Hükümet, yeni düzenlemeler öncesinde İngiltere genelinde bazı ailelerin katılımıyla gece kısıtlaması da dahil olmak üzere çeşitli sosyal medya sınırlamalarını test etti.
Denemeye katılan 300 gencin bir bölümünün sosyal medya uygulamaları tamamen devre dışı bırakılırken, bir bölümünün uygulamalara erişimi gece 21.00 ile sabah 07.00 arasında engellendi, bir kısmına ise günlük bir saat kullanım sınırı getirildi. Karşılaştırma amacıyla bazı gençlerde ise herhangi bir değişiklik yapılmadı.
Salı günü yayımlanan hükümet raporuna göre, gece kısıtlaması uygulanan grupta gençlerin uyku kalitesinde en belirgin iyileşme gözlenirken, ailelerin akşam saatlerinde daha fazla iletişim kurduğu ve ebeveynlerin uygulamayı yönetmekte daha az zorlandığı tespit edildi. Raporda ayrıca gece kısıtlamasının uygulanması en kolay yöntem olduğu belirtildi.
Teknoloji Bakanı Liz Kendall, "Bu bulgular, ebeveynlerin uzun zamandır söylediğini doğruluyor. Çocuklar sosyal medyada daha az zaman geçirdiğinde bunun somut faydaları oluyor" dedi.
Bath Spa Üniversitesi'nde bilim iletişimi profesörü olan Pete Etchells ise sonuçların tek başına değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi.
Etchells, "Bu küçük ölçekli çalışma, çocukların ve ebeveynlerin teknoloji kısıtlamalarına pratikte nasıl uyum sağlayacağını anlamaya yönelik yapbozun yalnızca bir parçası" değerlendirmesinde bulundu.
VPN'lere yeni kısıtlama şimdilik gündemde değil
Başbakanın açıkladığı plan, 16 yaş altındaki çocuklara sosyal medya yasağı getiren Avustralya modelini örnek alıyor.
Aralık ayında yürürlüğe giren Avustralya düzenlemeleri kapsamında sosyal medya platformları, 16 yaş altındaki kullanıcıların hesaplarını kapatmak ve yeni hesap açmalarını engellemek zorunda kalmıştı.
Ancak uygulama, birçok gencin yasaklı platformlara erişmeye devam ettiğini söylemesi nedeniyle etkisiz olduğu gerekçesiyle eleştiriliyor. Bu durum, İngiltere'nin benzer bir modeli uygulamasının ne kadar başarılı olacağı konusunda soru işaretleri yarattı.
Tartışılan konulardan biri de hükümetin sanal özel ağlara (VPN) yönelik olası kısıtlamaları değerlendirebileceği yönündeki açıklamalardı.
Hükümet, yaptırdığı araştırmanın sonuçlarına dayanarak çocukların yaş doğrulama sistemlerini aşmak için VPN'leri yaygın biçimde kullandığına dair güçlü bir bulguya rastlanmadığını açıkladı.
Çevrim içi Güvenlik Bakanı Kanishka Narayan da çarşamba günü yaptığı açıklamada, hükümetin şu aşamada VPN kullanımına yönelik herhangi bir yeni kısıtlama getirmeyeceğini söyledi.
Narayan, "Bugün itibarıyla VPN'leri sınırlandırmama kararı aldık. Şimdilik temel yaklaşımımız bu ancak konuyu izlemeyi sürdüreceğiz" dedi.
