“Nature Human Behaviour” dergisinde 2024 yılında yayımlanan "Gelir ve eğitim düzeyinin, günlük yaşamdaki sağlık ve mutlulukla bağlantıları" (Income and education show distinct links to health and happiness in daily life) başlıklı araştırmanın sonuçlarına göre, dünyada artan gelir eşitsizliğiyle birlikte ekonomik refahın bireyler üzerindeki etkisi yeniden tartışılıyor. Çalışma, gelir ve eğitim seviyesinin insan yaşamına farklı kanallardan etki ettiğini ortaya koydu.
10’dan fazla ülkeden 71 bin 385 yetişkinin katıldığı araştırmanı sonuçlarına göre, yüksek gelir düzeyi bireylerin günlük mutluluk seviyesi, stres yönetimi ve olumlu duygular üzerinde daha belirleyici olurken, eğitim düzeyi ise fiziksel sağlık göstergelerinde daha güçlü sonuçlar veriyor.
Araştırma kapsamında katılımcılar üç hafta boyunca günde üç kez kalp atış hızı, tansiyon, stres düzeyi ve duygusal durumlarını raporladı. Toplamda 329 binin üzerinde günlük veri analiz edildi.
Gelir seviyesi mutlulukta öne çıktı
Yüksek gelir grubunda bulunan bireyler daha düşük günlük stres seviyesi, daha yüksek pozitif duygu durumu ve daha güçlü psikolojik dayanıklılık gösterdi.
Araştırmacılar, yüksek gelirin bireylere yalnızca harcama gücü değil, aynı zamanda zaman üzerinde daha fazla kontrol, daha rahat yaşam koşulları ve stres yaratan durumları azaltma imkânı sunduğunu belirtirken, gelir düzeyinin özellikle “günlük iyi oluş hali” üzerinde güçlü bir belirleyici olduğu vurgulandı.
Eğitimin sağlık üzerinde daha güçlü etkisi var
Araştırmaya göre, eğitim seviyesi yükseldikçe bireylerin kalp atış hızı ve tansiyon seviyeleri düşerken, sigara kullanım oranlarında da belirgin azalma görüldü.
Araştırmacılar, eğitim düzeyinin sağlıklı yaşam alışkanlıkları kazanılması, sağlık bilgisine erişim ve uzun vadeli karar alma süreçlerinde belirleyici rol oynadığını ifade etti. Eğitim seviyesinin fiziksel sağlık üzerindeki etkisinin gelirden daha güçlü olduğu sonucuna ulaşıldı.
Yaşanılan çevreden çok bireysel durum etkili
Araştırma yalnızca bireysel gelir ve eğitimi değil, kişilerin yaşadığı bölgedeki ortalama gelir ve eğitim düzeylerini de inceledi.
Varlıklı veya eğitim seviyesi yüksek bölgelerde yaşamak olumlu etki yaratırken, bireyin kendi gelir seviyesi ve eğitim düzeyi, sağlık ve mutluluğu üzerinde çevresel faktörlerden daha güçlü belirleyici oldu.
Bireysel gelir, toplumsal gelir düzeyine göre, mutluluk üzerinde daha güçlü etkili yaratıyor.
Eşitsizlik tartışmalarına yeni veri
Araştırmacılar, gelir ve eğitimin genellikle tek bir “sosyoekonomik statü” başlığı altında değerlendirildiğini ancak iki değişkenin insan yaşamına farklı mekanizmalar üzerinden etki ettiğini belirtiyor. Ekonomik refah, günlük psikolojik iyi oluşu desteklerken, eğitim seviyesi, uzun vadeli sağlık sonuçlarında daha kritik rol oynuyor.
