Ticaret Bakanlığı, dijital mecraların yaygınlaşmasıyla birlikte tüketicilerin aldatıcı reklam ve ilanlara karşı daha etkin korunabilmesi amacıyla haksız ticari uygulamalar yönetmeliğinde köklü bir revizyona gitti. Resmi Gazete'de yayımlanan ve 1 Ağustos 2026 itibarıyla yürürlüğe girecek olan yeni düzenleme; yapay zeka destekli reklamların ifşa edilmesinden çocuklara yönelik hedefli reklamların yasaklanmasına, influencer bildirim zorunluluğundan indirimli satışlardaki fiyat kriterlerine kadar geniş bir yelpazede yeni kurallar getiriyor.
ÇOCUKLARA HEDEFLİ REKLAM VE İNFLUENCER PAYLAŞIMLARINA SIKI TAKİP
Musa Enes Aksakal'ın Ankara mahreçli haberine göre, yeni düzenleme ile tüketicilerin çevrimiçi davranışları ve kişisel verileri analiz edilerek sunulan hedefli reklam uygulamalarına sıkı kriterler getirildi. Reklam verenler artık reklamın hangi kriterlere dayanarak tüketiciye gösterildiğini ve bu kriterlerin nasıl değiştirilebileceğini doğrudan ve kolay erişilebilir şekilde sunmak zorunda olacak. Ayrıca çocukların korunması amacıyla, çocuklara yönelik kişisel verilere dayalı profilleme yöntemleri kullanılarak hedefli reklam yapılması tamamen yasaklandı. Kamuoyunda influencer olarak bilinen sosyal medya etkileyicileri tarafından yapılan paylaşımlarda ise herhangi bir kazanç, indirim veya menfaat elde edilmesi durumunda, paylaşımda açıkça "reklam" veya "tanıtım" ibaresinin kullanılması zorunlu hale getirildi.
İNDİRİMLİ SATIŞLAR VE YASA DIŞI ŞANS OYUNLARI
Tüketicileri doğrudan ilgilendiren indirimli satış reklamlarında da aldatmacaların önüne geçiliyor. Buna göre bir üründe indirim yapılacağı zaman, indirimin başlangıç tarihinden önceki son on gün içindeki en düşük fiyat esas alınarak üzeri çizilecek. Meyve ve sebze gibi çabuk bozulabilen mallar ile hizmetlerde ise indirimden bir önceki fiyata bakılacak. Tüketiciye indirim ya da faydayı bir şarta bağlayan şartlı satış reklamları da artık indirimli satış kurallarına tabi tutulacak. Düzenleme kapsamında ayrıca falcı, medyum ve astrolog reklamları ile yasa dışı bahis ve kumar oyunlarına yönelik yasakların kapsamı genişletilerek yasa dışı şans oyunları da tamamen yasak kapsamına alındı.
ŞİKAYET SÜRELERİ DÜŞÜRÜLDÜ, DOĞRULANMAYAN YORUMLAR YASAKLANDI
Yeni yönetmelik, tüketici şikayet sitelerindeki işleyişi de hızlandırıyor. Şikayetlerin yayımlanmasından önce satıcı veya sağlayıcılara cevap hakkı için tanınan 72 saatlik süre 48 saate indirildi ve bu sürede cevap verilmezse değerlendirmeler direkt yayımlanacak. Satın alım doğrulaması yapılması mümkün olmayan mecralardan alınan tüketici değerlendirmeleri ise artık yayınlanamayacak. Değerlendirmelerin mal, hizmet, teslimat veya satıcı gibi farklı başlıklar altında ayrı ayrı yayınlanması durumunda, tüm bu değerlendirmelere aynı alanda, açık ve kolaylıkla erişilebilir şekilde yer verilmesi zorunlu olacak.
YAPAY ZEKA KARAKTERLERİNE İFŞA ZORUNLULUĞU
Reklamlarda yapay zeka kullanımıyla oluşturulan ve insandan ayırt edilemeyen dijital karakterlerin bulunması durumunda, bu durumun açık ve anlaşılır şekilde belirtilmesi zorunlu tutulacak. Gerçek bir kişinin yapay zeka teknolojileri kullanılarak üretilmiş dijital kopyasının bizzat ürünü deneyimlemiş gibi tavsiyede bulunduğu reklamlar ise tamamen yasaklandı. Ticari reklam ve ilanlarda, tüketicilerin bilgi ve tecrübe eksikliğinin istismar edilmesini önlemek amacıyla akademik unvanların yanıltıcı ve aldatıcı şekilde kullanılamayacağına ilişkin hüküm de yönetmeliğe eklendi.
'ÇEVRE DOSTU' İBARESİNE BİLİMSEL İSPAT ŞARTI
Çevresel beyan içeren reklamlara yönelik de net sınırlandırmalar getirildi. Reklamlarda "çevre dostu" gibi genel içerikli kavramların açıklama yapılmadan kullanılması yasaklanırken, bu beyanların ürünün yaşam döngüsünün hangi aşamasına ait olduğunun açıklanması zorunlu kılındı. Bu iddiaların yetkili kurumlardan, universitylerin ilgili bölümlerinden veya bağımsız araştırma ve test kuruluşlarından alınacak belgelerle ispatlanması istenecek.
Son olarak, takviye edici gıdaların normal beslenmenin yerine geçtiği izlenimi uyandıracak şekilde reklamının yapılması yasaklanırken, bu ürünlerin sağlık beyanı kapsamına giren hususlar hariç olmak üzere karşılaştırmalı reklamının yapılabileceği aktarıldı.
