Türkiye’de, özel şirketlerden kamu kuruluşlarına her yerde uygulama konan taşeron sistemiyle çalışma yaşamını emekçi aleyhine yeniden şekillendirme süreci devam ediyor. Sendikaların özellikle toplu iş sözleşmesi için yetki elde etmesi neredeyse olanaksız hale gelirken taşeron firmalara bağlı olarak çalışan işçiler, güvencesiz ve belirsiz koşullarda İş Kanunu’ndan doğan haklarından bile mahrum bırakılabiliyor. Gün geçmiyor ki bununla ilgili yeni örnekler gündeme yanısımasın:
*Çapa Tıp Fakültesi Hastanesi’nde 100 yemekhane işçisi 13 gündür DİSK Gıda-İş Sendikası desteğiyle seslerini duyurmaya çalışıyor. Bu hastanede sık sık tekrarlanan yemekhane ihaleleriyle taşeron ÖZGE YALÇIN firmaların değişmesinin ardından işsiz kalan emekçiler, dün 12. eylemlerini düzenledi.
SİSTEMDE RANT VAR
Son çalıştıkları taşeron Efsane Kadro Yemekçilik ile İstanbul Üniversitesi yönetimi tazminat ödemeyi kabul etmeyince direnişe geçen emekçilerden aşçı Metin Özgüroğlu, “Üniversite tazminat ödemesi gerektiğini bildiği halde mahkemeye gitmemizi umuyor. Çünkü dört seneyi bulacak mahkeme sürecinde alacaklar eriyecek. Bu taşeron sistemine karşı sürekli mücadele vermemize rağmen Meclis’te bir şey yapılmıyor çünkü bu sistemde rant var” dedi.
Gıda-İş Sendikası Genel Başkanı Olcay Özak ise şunu vurguladı: “Emeklerimizi şirketten şirkete aktararak güvencesiz bırakmak istiyorlar. 3 aylık, 5 aylık ihale mi olur? İhaleyi alan yeni şirket ise işe alım için geçmiş alacaklarından feragat etmelerini ve sendikadan çıkmalarını şart koşuyor.”
*TOKİ inşaatları da güvencesiz emek üzerinde yükseliyor. Örneğin Dev Yapı-İş Sendikası, şu duyuruyu yaptı: “Hatay’da yüklenicisi Araz Enerji, Malatya’da yüklenicisi Kuzu Grup ile Arslanlar İnşaat, Kahramanmaraş’ta yüklenicisi Kayasan Yapı ile Biroğlu İnşaat olan toplam dört şantiyede taşeron olarak faaliyet gösteren Elimsan İnşaat ve Mühendislik çalışanlarının ücretleri ödenmiyor.” Diyalog çabaları sonuçsuz kalırsa eylem yapacaklarını belirten Dev Yapı-İş Başkanı Özgür Karabulut, “Taşeronlar da gayri resmi alt taşeronlarla çalışıyor. On binlerce işçi kime çalıştığını bilmeden şantiyelere geliyor ama çıkınca parasını alamıyor çünkü yüklenici de taşeronlar da sorumluluk almıyor. TOKİ de biliyor yaşananları ama denetlemiyor” dedi.
BELEDİYE İŞTİRAKLERİ
Yine belediye iştiraki şirketlere bağlı çalışanlar da “sürekli işçi kadrosu hakkımız” diyor. Belediye İşçileri Derneği, son bir yılda muhalefet vekillerinin verdiği kanun tekliflerinin komisyonda görüşülmemesine tepki gösteriyor.
Dernek başkanı Orhan Karagöz şunları anlattı: “İştirakler fiilen taşeron şirketler gibi işletiliyor. Birçok büyükşehirde ayrıca belediye şirketlerinin altında ikinci bir taşeron katmanı oluşturuluyor. Bu kaotik yapı, eşitlik ilkesini yerle bir ederken iş barışını da yok ediyor. İş sağlığı ve güvenliği önlemleri ise büyük ölçüde ihmal ediliyor. Maaşlar açlık sınırının altında ve zamanında ödenmiyor.”
