İlayda SORKU
AKP iktidarı, yıllardır maden, enerji, turizm ve inşaat projeleri için parça parça sermayeye sunduğu orman alanlarını şimdi doğrudan yasa eliyle düzenlemeye hazırlanıyor. AKP’li vekillerin imzasını taşıyan ve TBMM’de görüşülen “Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile Çeltik Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”, kamu ormanlarının şirketlere tahsis edilmesinin ve yıllardır süren orman işgallerinin yasallaştırılmasının önünü açacak.
Düzenleme, “iklim kriziyle mücadele”, “karbon yutak alanı” ve “kadastro sorununun çözülmesi” söylemleriyle sunulsa da teklifin merkezinde, kamuya ait orman alanlarının piyasa mekanizmalarına açılması yer alıyor.
ORMANLAR ALTIN TEPSİDE
Teklifin en kritik maddelerinden biri olan Ek Madde 21, Orman Genel Müdürlüğü’ne (OGM) “karbon yutak ormanları kurma, kurdurma veya mevcut ormanları bedel karşılığı tahsis etme” yetkisi verecek. Bu düzenleme ile birlikte mevcut doğal ormanlar, yüksek karbon depolayan alanlar ve yıllardır korunan kamu ormanları şirketlerin insafına bırakılacak.
Teklifin yasalaşması halinde yüksek emisyon salan şirketler, parasını ödeyerek kendilerine tahsis edilen “karbon yutak ormanları” üzerinden çevreyi telafi ettiği iddiasında bulunabilecek. Bir yandan kömür santrallarını, madencilik faaliyetlerini ve fosil yakıt yatırımlarını sürdüren sermaye diğer yandan kamu ormanları üzerinden “karbon nötr” görüntüsü yaratabilecek. Kamuya ait ormanlar korunacak yaşam alanı olmaktan çıkarılıp şirketlerin karbon bilançosunu düzenleyen ekonomik araçlara dönüştürülecek. Bedeli karşılığı yalnız “karbon yutak ormanı”nı değil “kirletme hakkını” da satın alma fırsatına kavuşan sermaye grupları böylelikle talan projelerinin tahribatını maskeleyebilecek.
İŞGAL YASALLAŞACAK
Teklifin Ek Madde 22 düzenlemesi, kesinleşmiş orman kadastrolarını ve mahkeme kararlarını fiilen tartışmalı hale getirecek. Bugüne kadar orman olduğu kesinleşen, kadastrosu tamamlanan, mahkeme kararlarıyla tescillenen bazı alanlar, idari kararlarla yeniden orman dışına çıkarılabilecek.
Teklifin Ek Madde 23 düzenlemesi ile birlikte geçmişte 2/B kapsamına alınmayan, yargı kararlarıyla iptal edilen, kadastro süreçleri tamamlanan alanlar yeniden değerlendirmeye açılabilecek. 2/B uygulaması, “orman niteliğini kaybeden” alanların orman sınırları dışına çıkarılması anlamına geliyor. Teklifte bu işlemlerin “ikinci kadastro sayılmayacağı” hükmü de yer aldı. Böylece geçmiş yargı kararlarının ve kesinleşmiş sınırlarının yeniden aşılması mümkün hale gelecek.
***
ANAYASAYA AYKIRI
Yasa teklifini değerlendiren Ormancılık Politikası Uzmanı Prof. Dr. Erdoğan Atmış, “AKP iktidarı OGM’yi adeta bir arsa ofisine dönüştürdüğü için ormancılık örgütüne verilen görev ormanları korumak, geliştirmek ve belli ölçülerde faydalanmaktan çok, sadece belli çıkar çevrelerinin yararına faydalanmaya dönüşmüştür. Son 15 yıldır ormancılık hakkında yapılan tüm mevzuat değişiklikleri bu yönde yapılmaktadır. Mecliste yasalaşma aşamasına gelmiş bu yasa teklifi de kamu yararına dayanan, korumaya öncelik veren orman ekosistemimin yönetimine odaklı bir teklif olmaktan öte, sermaye yararına ekonomik kullanımı öne çıkaran rant odaklı bir yaklaşımın ürünüdür” şeklinde konuştu.
Orman Kanunu’na eklenmek istenen ve OGM’ye yeni yetkiler veren ek maddeyi değerlendiren Atmış, şunları söyledi: “Böyle bir değişiklik Anayasa’nın 169. maddesine aykırıdır. Çünkü Anayasanın bu maddesine göre; Devlet ormanlarının mülkiyeti devrolunamaz ve devlet ormanlarının işletme görevi de yine devlete aittir. Bu hak özel sektöre şu veya bu nedenle devredilemez. Anayasaya aykırı olan bu teklif; maksimum karbon kredisi üretimine dayanacağı için ekonomik getiri ye dayanan bir işletme anlayışını doğuracaktır, bu da orman ekosistemlerinin bütünlüğünü tehlikeye atacaktır.”
TALANIN ÖNÜ AÇILACAK
Atmış, düzenlemeyle orman kadastrosunun yok sayılacağını belirterek, “Kanun teklifinde bu uygulamanın her ne kadar 129 bin hektarlık bir alanı ilgilendiği belirtilmiş olsa da daha önce yapılmış ve tamamlanmış kadastro ve 2/B çalışmalarının tekrar yapılarak orman olarak tescillenmiş yerlerin orman dışına çıkarılmasının önü açılacaktır. Bu değişiklik de Anayasa’nın 169. maddesine aykırıdır. Çünkü bu maddeye göre ‘orman sınırlarında daraltma yapılamaz’. Söz konusu madde, geçmişte 2/B kapsamına alınmamış veya yargı kararıyla iptal edilmiş alanlarda, OGM’nin yeniden 2/B uygulaması yapabilmesini, bu işlemlerin ‘ikinci kadastro sayılmamasını’ öngörmektedir. Bu hüküm başlangıçtan günümüze kadar yapılmış olan bütün kadastro çalışmalarını ve yargı kararlarını yok sayarken ormanlarda yapılacak yeni talanların önünü açacaktır” dedi.
