Dünya Kupası'nda Almanya'nın Curaçao'yu 7-1 mağlup ettiği karşılaşma sırasında yaşanan bir görüntü, uluslararası futbol kamuoyunda tartışmalara yol açtı. Maç yayını sırasında VAR (Video Yardımcı Hakem) stüdyosuna yapılan bağlantıda görevli hakemlerden biri olan Avustralyalı Shaun Evans'ın yaptığı el hareketi, sosyal medyada ve ayrımcılıkla mücadele kuruluşları arasında tepki çekti.
CAMİ SALDIRGANI AYNI HAREKETİ YAPMIŞTI
Tartışmaların odağındaki hareket, başparmak ile işaret parmağının birleştirilip diğer üç parmağın açık bırakıldığı el işareti oldu. Bu işaret son yıllarda bazı aşırı sağcı ve beyaz ırkçılığı yapan gruplar tarafından "White Power" (Beyaz Güç) sembolü olarak kullanılıyor. İddiaya göre açık kalan üç parmak "W" harfini, başparmak ile işaret parmağının oluşturduğu şekil ise "P" harfini temsil ediyor.
Sembol, özellikle 2019 yılında Yeni Zelanda'nın Christchurch kentindeki iki camiye düzenlediği silahlı saldırıda 50 kişiyi öldüren Avustralyalı Brenton Tarrant'ın mahkemeye çıkarıldığı sırada aynı işareti yapmasıyla dünya çapında dikkat çekmişti.
FIFA'DAN RESMİ AÇIKLAMA GELMEDİ
Karşılaşmanın yayını sırasında kameraların VAR odasına çevrildiği anda Shaun Evans'ın da benzer bir el pozisyonu aldığı görüldü. Görüntülerin sosyal medyada hızla yayılmasının ardından birçok kullanıcı ve kuruluş FIFA'dan açıklama talep etti.
FIFA sözcüsü yaptığı açıklamada, kurumun olaydan haberdar olduğunu doğruladı ancak konuya ilişkin daha fazla yorum yapmayı reddetti. FIFA ayrıca hakem Shaun Evans'a da görüş bildirme hakkı tanındığını belirtti.
TEPKİLER BÜYÜYOR
Futbolda ayrımcılıkla mücadele alanında faaliyet gösteren Fare Network ise pazar gecesi yaptığı açıklamada sert ifadeler kullandı. Kuruluşun açıklamasında şu değerlendirmelere yer verildi:
"Uzmanlarımızın değerlendirmesine göre kullanılan işaret, küresel aşırı sağ çevrelerde kullanılan ters çevrilmiş 'OK' sembolüne açıkça benziyor."
Açıklamada ayrıca, "Bir VAR sorumlusu, kameraların kendisini gösterdiğini bildiği anda neden böyle bir işaret kullansın? Bunun tek açıklaması, aşırı sağcı bir Neo-Nazi sembolünü bilinçli şekilde iletmeye çalışmasıdır" ifadeleri kullanıldı.
"GÖREVDEN ALINSIN"
Fare Network, olayın ardından oynanan sonraki iki karşılaşmada televizyon yönetmenlerinin VAR ekibini ekrana getirmediğini de öne sürdü. Kuruluş, "Küresel televizyon izleyicileri, maç izlemeye hazırlanırken aşırı sağcı bireylerin Neo-Nazi sembollerine maruz bırakılmamalıdır. Bu hakemin Dünya Kupası'nda artık herhangi bir görev almaması gerekir" açıklamasını yaptı.
Öte yandan İftira ve İnkârla Mücadele Birliği (ADL) söz konusu işareti nefret sembolleri arasında sınıflandırsa da, kullanım amacının değerlendirilmesinde dikkatli olunması gerektiğini vurguladı. Kuruluşun internet sitesinde, el hareketinin geleneksel olarak "OK" anlamı taşıdığı ve ırkçılıkla ilgisi olmayan farklı kullanım alanları bulunduğu belirtilerek, "Bu işareti kullanan kişilerin niyetleri konusunda aceleci sonuçlara varılmamalıdır" uyarısı yapıldı.
GEÇMİŞTE DE BENZER SKANDALLAR
Benzer tartışmalar geçmiş yıllarda da yaşanmıştı. Eylül 2018'de ABD Sahil Güvenliği personelinin aynı işareti yaptığı iddiası üzerine görevden uzaklaştırıldığı açıklanmıştı. Kurum, "Davranışları ABD Sahil Güvenliği'nin değerlerini yansıtmamaktadır" ifadelerini kullanmıştı.
Mayıs 2019'da ise MLB ekiplerinden Chicago Cubs, NBC Sports yayını sırasında aynı hareketi yaptığı görülen bir taraftarın Wrigley Field Stadı'na girişini yasaklamıştı. Kulüp, olayla ilgili yaptığı açıklamada "ırkçılıkla ilişkilendirilen saldırgan bir el hareketi" ifadesini kullanmıştı.
Temmuz 2023'te de MLS ekibi D.C. United, sosyal medya paylaşımında aynı sembolü kullandığı belirtilen bir atletik performans uzmanının işine son vermişti. Kulüp, kararın gerekçesini "ayrımcı bir el hareketi" olarak açıklamıştı.
Görüntüler pazar günü öğle saatlerinden itibaren sosyal medyada geniş yankı uyandırırken, gece saatlerine kadar FIFA tarafından hakemin hareketine ilişkin resmi bir açıklama veya gerekçe paylaşılmadı.
