dam artışı mayıs ayında beklentilerin üzerine çıktı. İşsizlik oranı ise yüzde 4,3 seviyesinde değişmedi.
ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu’nun cuma günü açıkladığı verilere göre, tarım dışı istihdam mayısta 172 bin kişi arttı. Önceki iki aya ilişkin veriler de yukarı yönlü revize edildi. Böylece istihdamda son üç aylık dönemde iki yılı aşkın sürenin en güçlü artışı kaydedildi.
İSTİHDAM PİYASASINDA TOPARLANMA SİNYALİ
Veriler, ABD iş gücü piyasasının uzun süredir devam eden zayıf işe alım döneminden çıkış işaretleri verdiğini gösterdi.
Geçen yıl neredeyse sıfıra yakın seyreden istihdam artışına rağmen, son rapor iş gücü piyasasının birçok sektörde güçlendiğine işaret etti. Bu görünüm, enerji fiyatlarındaki yükselişin tüketici güvenini rekor düşük seviyelere çektiği bir dönemde geldi.
FED ÜZERİNDE FAİZ BASKISI ARTABİLİR
Güçlü istihdam verisinin, enflasyonu kontrol altına almak isteyen ABD Merkez Bankası’nın faiz artırımlarını değerlendirmesi yönündeki baskıyı artırabileceği belirtiliyor.
Verinin ardından ABD tahvillerinde satış görüldü. İki yıllık tahvil faizi yaklaşık 10 baz puan yükselerek yüzde 4,14’e çıktı. Faiz swap piyasalarında yatırımcılar Fed’in faiz artırımı ihtimaline yönelik beklentilerini artırırken, piyasalarda yıl sonuna kadar 25 baz puanlık artış tamamen fiyatlandı.
ALTIN VE GÜMÜŞ DÜŞTÜ
Verinin ardından altın ve gümüş fiyatlarında sert geri çekilme yaşandı. Gümüş'te yüzde 4'ten fazla gerileyerek 71 dolar seviyesinin altını gördü. Altının ons fiyatı ise yüzde 2'den fazla düşerek 4 bin 400 doları gördü.
EN GÜÇLÜ ARTIŞ EĞLENCE VE KONAKLAMA SEKTÖRÜNDE
Mayıs ayındaki istihdam artışına eğlence ve konaklama sektörü öncülük etti. Sektörde istihdam 70 bin kişi artarak üç yılı aşkın sürenin en güçlü artışını kaydetti.
Son bir yılda istihdam artışının ana sürükleyicisi olan sağlık ve sosyal yardım sektöründe de işe alımlar güçlü seyrini sürdürdü.
Konut dışı inşaat istihdamı ise yedinci ayda da artış gösterdi. Bu artışta veri merkezi yatırımlarına yönelik güçlü talebin etkili olduğu değerlendiriliyor. Hafta içinde açıklanan ayrı bir raporda, veri merkezlerine yönelik inşaat harcamalarının nisanda ilk kez 50 milyar doları aştığı belirtilmişti.
İMALATTA İSTİHDAM ARTTI
Mayısta imalat sektöründe de istihdam artışı kaydedildi. Son raporlar, veri merkezleri, savunma üretimi ve savaş kaynaklı ek fiyat artışları öncesinde stok yapma eğiliminin ABD fabrika faaliyetlerinde toparlanmayı desteklediğini gösterdi.
Buna karşılık hava taşımacılığı istihdamında 2020’den bu yana en sert düşüş yaşandı. BLS, düşüşün “büyük ölçüde bir işletmenin kapanmasını” yansıttığını bildirdi. Bunun geçen ay Spirit Airlines’ın çöküşüne işaret ettiği değerlendiriliyor.
YAPAY ZEKA ETKİSİ İSTİHDAMDA HİSSEDİLİYOR
Raporda yapay zekanın işe alımlar üzerindeki etkisine ilişkin işaretler de yer aldı.
Yazılım yayıncıları, sosyal ağlar ve web arama portallarını kapsayan bilgi sektöründe istihdam mayısta yeniden geriledi. Sektörde istihdam son 17 ayın 16’sında düşüş kaydetti.
Meta Platforms Inc. ve Microsoft Corp. gibi büyük teknoloji şirketleri, yapay zekaya yönelik yüksek harcamaları dengelemek amacıyla istihdamı azaltıyor.
EKONOMİDE RİSKLER DEVAM EDİYOR
ABD ekonomisinin önümüzdeki aylarda bazı risklerle karşı karşıya kalmaya devam ettiği belirtiliyor. Orta Doğu’daki çatışmanın kısa sürede çözüme kavuşmaması ve Hürmüz Boğazı’nın büyük ölçüde kapalı kalması halinde petrol fiyatlarının yüksek seyretmesi bekleniyor.
Bu senaryoda, özellikle düşük gelirli hanelerde bütçelerin daha fazla zorlanmasıyla tüketici harcamaları baskı altında kalabilir. Borsadaki olası bir geri çekilme varlıklı hanelerin harcamalarını da sınırlayabilir. Şirketlerin yapay zeka kullanımını artırması ise yılın ilerleyen dönemlerinde istihdam eğilimleri için daha büyük bir risk oluşturabilir.
ÜCRET ARTIŞI 2021’DEN BU YANA EN YAVAŞ SEVİYEDE
Ekonomistler, iş gücü arz ve talebindeki gelişmelerin ücretler üzerindeki etkisini yakından izliyor. Bu takip, enflasyonun ücret artışını geride bırakmaya başladığı bir dönemde daha da önem kazanıyor.
Rapora göre ortalama saatlik kazançlar yıllık bazda yüzde 3,4 arttı. Bu oran, 2021’den bu yana en yavaş artış hızına denk geldi.
İŞ GÜCÜNE KATILIM DEĞİŞMEDİ
İstihdam raporu, işletmeler ve kamu kurumlarıyla yapılan anketten elde edilen bordro verileri ile hanehalkı anketinden elde edilen işsizlik ve iş gücüne katılım verilerinden oluşuyor.
Hanehalkı anketindeki istihdam ölçümü mayısta bu yıl ilk kez artış gösterdi. Çalışan ya da iş arayan nüfusun payını gösteren iş gücüne katılım oranı yüzde 61,8 seviyesinde değişmedi.
25-54 yaş arası ana çalışma çağındaki işçiler için katılım oranı sınırlı yükseldi. Ekonomik nedenlerle yarı zamanlı çalışanları ve iş aramaktan vazgeçenleri de içeren geniş tanımlı işsizlik göstergesi ise geriledi.
FED’İN HAZİRAN TOPLANTISI İZLENECEK
Fed’in yeni başkanı Kevin Warsh, 16-17 Haziran’daki ilk politika toplantısına başkanlık edecek.
Merkez bankasının bu toplantıda politika faizini sabit bırakması bekleniyor. Ancak daha fazla yetkilinin Fed’in toplantı sonrası açıklamasında faiz artırımı ihtimalinin faiz indirimi kadar olası olduğuna işaret etmesi gerektiğini savunmasıyla, yatırımcılar yılın ikinci yarısında faiz artışı ihtimalini daha fazla fiyatlamaya başladı.
SON VERİLER KARIŞIK SİNYAL VERİYOR
Son dönemde açıklanan diğer veriler, iş gücü piyasasının son yıllara damga vuran “düşük işe alım, düşük işten çıkarma” ortamından çıkıp çıkmadığına ilişkin karışık sinyaller verdi.
Nisanda açık iş pozisyonları 2024’ten bu yana en yüksek seviyeye çıksa da artış dar bir alanda yoğunlaştı. İşten çıkarmalar tarihsel olarak düşük seviyelere yakın kalmaya devam ederken, tüketiciler iş fırsatları konusunda son yıllara kıyasla hâlâ bir miktar kötümser. Küçük işletmeler ise işe alım planlarını azaltıyor.
