Bangkok yönetimi, olası barış görüşmelerine ev sahipliği yapmaya ve kolaylaştırıcı rol üstlenmeye hazır olduğunu bildirdi.
Myanmar’da beş yılı aşkın süredir devam eden çatışmaların sona erdirilmesine yönelik diplomatik girişimlerde yeni bir aşamaya geçildi.
Reuters haberine göre, Tayland Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Sihasak Phuangketkeow, Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği ASEAN’ın özel temsilcisinin Myanmar’daki karşıt taraflarla ayrı ayrı yaptığı görüşmelerde diyaloğa açık olduklarını tespit ettiğini söyledi.
Sihasak, askerî destekli yönetimin müzakere heyeti ile bazı etnik silahlı örgütlerin, iç savaşın askerî yöntemlerle çözülemeyeceğini kabul ettiğini belirtti. Tayland’ın taraflar arasında gelecekte yapılabilecek görüşmeler için kolaylaştırıcı olabileceğini ve toplantılara ev sahipliği yapabileceğini açıkladı.
‘ORTAK BİR ZEMİN BULMAYI UMUYORUZ’
Sihasak, tarafların henüz doğrudan barış görüşmelerine geçmeye hazır olmadığını, ilk aşamada müzakerelerin nasıl ve nerede yürütüleceğinin ele alınacağını söyledi.
“Sonunda görüşmelerin başlayabileceği ortak bir zemin bulabileceğimizi umuyoruz” diyen Taylandlı Bakan, mevcut aşamayı “görüşmeler üzerine görüşme” şeklinde tanımladı.
Sihasak’a göre ilk temaslarda ele alınması gereken başlıca konular, tarafların müzakere heyetlerinin belirlenmesi, görüşmelerin yöntemi ve toplantıların düzenleneceği yer olacak.
ALTI SİLAHLI ÖRGÜTLE GÖRÜŞÜLDÜ
ASEAN Dönem Başkanı Filipinler’in Myanmar Özel Temsilcisi ve Dışişleri Bakanı Maria Theresa Lazaro, 13 Temmuz’da Tayland’da altı etnik silahlı örgütün temsilcileriyle görüştü.
Görüşmeye katılan örgütler arasında Karen Ulusal Birliği ve Karenni Ulusal İlerleme Partisi de yer aldı. Grupların diyalog sürecine açık oldukları ancak görüşmelerde savunacakları ortak tutum üzerinde henüz uzlaşamadıkları bildirildi.
Lazaro ve Taylandlı yetkililer ayrıca Myanmar yönetimi tarafından oluşturulan Ulusal Dayanışma ve Barış Müzakere Komitesi ile ayrı bir toplantı yaptı. Tarafların tamamının yapıcı siyasi diyaloğun önemini vurguladığı açıklandı.
Görüşmelerin amacı, Myanmar’da “kapsayıcı ulusal siyasi diyaloğun” nasıl başlatılabileceğini belirlemek olarak açıklandı. Ancak ülkedeki silahlı ve siyasi yapıların sayısı, farklı hedefleri ve birbirleriyle olan anlaşmazlıkları, ortak bir müzakere zemininin oluşturulmasını güçleştiriyor.
BEŞ YIL SONRA İLK DOĞRUDAN TEMAS
Diplomatik hareketlilik, ASEAN dışişleri bakanlarının 12 Temmuz’da Bangkok’ta Myanmar Dışişleri Bakanı Tin Maung Swe ile yaptığı gayriresmî toplantının ardından başladı.
Bu görüşme, Myanmar ordusunun Şubat 2021’de yönetime el koymasından bu yana ASEAN dışişleri bakanları ile Myanmar’ın en üst düzey diplomatı arasında yapılan ilk yüz yüze toplantı oldu.
Tayland Dışişleri Bakanlığının açıklamasına göre toplantıda ASEAN ile Myanmar arasında karşılıklı anlayışın artırılması, barış ve istikrarın sağlanması ve ASEAN’ın Beş Maddelik Uzlaşı planının uygulanması ele alındı. Bangkok’taki toplantı, Myanmar’la aşamalı temas sürecinin başlangıcı olarak nitelendirildi.
Myanmar’daki askerî destekli yönetim, ASEAN’ın üst düzey toplantılarına uzun süredir davet edilmiyordu. Bunun nedeni, Myanmar yönetiminin Nisan 2021’de kabul ettiği Beş Maddelik Uzlaşı’nın uygulanmasında ilerleme sağlayamamasıydı.
ASEAN BARIŞ PLANI MASADA KALACAK
Tayland, Myanmar yönetimiyle yeniden temas kurulmasının ASEAN’ın önceki kararlarından vazgeçildiği anlamına gelmediğini vurguladı.
Beş Maddelik Uzlaşı; şiddetin sona erdirilmesi, bütün taraflar arasında yapıcı diyaloğun başlatılması, ASEAN özel temsilcisinin arabuluculuk yapması, insani yardımların ulaştırılması ve özel temsilcinin Myanmar’daki taraflarla görüşmesini öngörüyor.
Tayland Dışişleri Bakanlığı, Bangkok’taki gayriresmî görüşmelerin ASEAN’ın Myanmar konusundaki mevcut tutumunu ve kararlarını değiştirmediğini bildirdi. Amaçlarının “aşamalı ve ilkelere dayalı yeniden temas” yoluyla ülkede somut gelişmeler sağlamak olduğu belirtildi.
Sihasak da Tayland’ın Beş Maddelik Uzlaşı’dan vazgeçmediğini, ancak taraflarla doğrudan görüşmenin güven oluşturmak ve uygulanabilir bir siyasi süreç başlatmak için gerekli olduğunu söyledi.
MİLLÎ BİRLİK HÜKÜMETİ DAVET EDİLMEDİ
Myanmar’da devrilen yönetimin üyeleri tarafından kurulan ve yurt dışında faaliyet gösteren Millî Birlik Hükümeti, Tayland’daki görüşmelere davet edilmedi.
Millî Birlik Hükümeti Dışişleri Bakanı Zin Mar Aung, toplantıların ASEAN’ın Beş Maddelik Uzlaşı’sını uygulamak için mi yoksa askerî destekli yönetimin kendi barış planı doğrultusunda mı yapıldığının belirsiz olduğunu söyledi.
Myanmar’daki 20 siyasi yapı ve etnik örgüt de ASEAN’ın bütün temel taraflarla yeterli düzeyde temas kurmadığını savundu. Bu çevreler, somut tavizler alınmadan Myanmar yönetimiyle üst düzey ilişkilerin yeniden kurulmasının askerî destekli yönetime meşruiyet kazandırabileceğini öne sürüyor.
SUU KYİ İLE GÖRÜŞME TALEBİ
ASEAN ve Tayland, 2021’den beri tutuklu bulunan eski Myanmar lideri Aung San Suu Kyi ile yüz yüze görüşmek istediklerini de açıkladı.
Myanmar Dışişleri Bakanı Tin Maung Swe, ASEAN temsilcilerine 81 yaşındaki Suu Kyi’nin sağlık durumunun iyi olduğunu ve kendisine bakıldığını söyledi. Ancak Tayland, bu açıklamanın doğrudan görüşme yoluyla doğrulanmasını talep etti.
Suu Kyi’nin tam olarak nerede tutulduğu kamuoyuna açıklanmazken ASEAN Özel Temsilcisi Lazaro, Myanmar yönetimine erişim talebini iletti.
ÇATIŞMALAR MİLYONLARI YERİNDEN ETTİ
Myanmar’da 2021’deki askerî müdahalenin ardından başlayan protestolar, ordunun müdahaleleriyle ülke çapında silahlı çatışmaya dönüştü.
Reuters’ın aktardığı tahminlere göre çatışmalarda yaklaşık 100 bin kişi hayatını kaybetti, 3,6 milyondan fazla kişi yaşadığı yerden ayrılmak zorunda kaldı. Ülkenin birçok bölgesinde ordu, etnik silahlı örgütler ve yerel direniş güçleri arasındaki çatışmalar sürüyor.
Tayland’ın yeni girişimi, ASEAN’ın yıllardır ilerleme sağlayamayan barış planını canlandırma çabası olarak değerlendiriliyor. Tarafların askerî çözümün mümkün olmadığını kabul etmesi önemli bir adım olarak görülse de doğrudan görüşmelerin başlayabilmesi için ortak müzakere çerçevesi üzerinde uzlaşılması gerekiyor.
