Türkiye’nin denizcilikte egemenlik alanını belirleyen Kabotaj Kanunu, yürürlüğe girişinin 100. yılında yeniden gündeme geldi. 1 Temmuz’un “Kabotaj ve Denizcilik Bayramı” olarak kutlanmasının temelini oluşturan yasa, Türkiye kıyılarındaki yük ve yolcu taşımacılığı başta olmak üzere ticari deniz faaliyetlerini Türk bayrağına ve Türk vatandaşlarına tahsis ediyor.
Emekli amiral Cem Gürdeniz, kanunun Osmanlı döneminde denizcilik alanında etkili olan kapitülasyonlara karşı Cumhuriyetin verdiği en güçlü egemenlik yanıtlarından biri olduğunu belirtti. Gürdeniz, “Kabotaj Kanunu, Türk denizcileşme hamlesinin başlangıcı, bağımsız denizciliğin hukuki ve stratejik temelidir” değerlendirmesinde bulundu.
DENİZLERDE BAĞIMSIZLIK VURGUSU
Gürdeniz’e göre Osmanlı’nın denizcilikte gerilemesinin başlıca nedenlerinden biri, yabancılara tanınan kapitülasyonlardı. Limanlardan ticaret filosuna, tersanelerden deniz ticaret hukukuna kadar uzanan geniş bir alanın zamanla yabancıların denetimine bırakıldığını ifade eden Gürdeniz, denizlerde egemenliğini kaybeden bir devletin ekonomik bağımsızlığını da büyük ölçüde yitirdiğini söyledi.
Lozan Antlaşması ile kapitülasyonların kaldırıldığını anımsatan Gürdeniz, Kabotaj Kanunu’nun bu bağımsızlığı denizlerde fiilen hayata geçirdiğini belirtti. Gürdeniz, yasanın Türkiye kıyılarındaki deniz taşımacılığı ve ticari deniz faaliyetlerinde milli egemenliği esas aldığını vurguladı.
Gürdeniz, günümüzde kabotaj rejiminin koruyucu ruhunun çeşitli uygulamalarla aşındığını savundu. Limanların özelleştirilmesi, stratejik limanlarda artan yabancı finansal kontrol, römorkaj hizmetlerinin devlet tekelinden çıkarılması ve bazı alanlarda yabancı personel istihdamı bu kapsamda dile getirdiği başlıklar arasında yer aldı.
Kabotajın yalnızca ekonomik bir düzenleme olmadığını belirten Gürdeniz, “Kabotaj, denizlerde egemenliğin hukuki ifadesi, Mavi Vatan’ın omurgasıdır. Kabotaj zayıflarsa denizcileşme zayıflar, denizcileşme zayıflarsa Mavi Vatan’ın dayandığı ekonomik ve stratejik güç de zayıflar” ifadelerini kullandı.
Haber Kaynağı : 12punto
