NASA'nın deneysel ses hızını aşan uçağı X-59, test operasyonlarında önemli bir dönüm noktasına ulaştı. 12 Haziran'da yapılan uçuşta, 55.000 fit yükseklikte Mach 1,4 hıza ulaşıldı. NASA'dan yapılan açıklamada, "Her uçuş, NASA'yı X-59'u yerleşim yerleri üzerinde uçurmaya ve karada ticari süpersonik uçuşların geleceğini şekillendirmeye yardımcı olabilecek geri bildirimleri toplamaya bir adım daha yaklaştırıyor" ifadesine yer verildi.
50 YILLIK SÜPERSONİK UÇUŞ YASAĞI KALKABİLİRt
Uluslararası havacılık düzenleyici kurumları, sesten hızlı uçuşların yol açtığı ve pencereleri sarsan şiddetli sonik patlamalar nedeniyle 1973 yılından bu yana karalar üzerinde sivil süpersonik uçuşları tamamen yasaklamış durumda. Yarım asırdır yürürlükte olan mutlak yasak, yerleşim alanlarını korumak adına ticari hava yolu taşımacılığını standart ses altı hızlarla sınırlandırıyordu.
Lockheed Martin ortaklığıyla üretilen X-59 ise tasarımı sayesinde bu sınırlamaları kaldırmayı hedefliyor.
Deneysel uçağın test süreci son günlerde büyük bir ivme kazandı. NASA test pilotu Jim “Clue” Less, 5 Haziran’da Edwards Hava Üssü’nden havalanarak gerçekleştirdiği 81 dakikalık uçuşta, 43.400 fit yükseklikte Mach 1,1 hıza ulaşmıştı. 12 Haziran'daysa deneysel uçak performans sınırlarını daha da zorlayarak daha yüksek bir irtifada Mach 1,4 hıza erişmeyi başardı.
SONİK PATLAMA YERİNE HAFİF BİR TIKIRTI SESİ YAYACAK
X-59, geleneksel süpersonik jetlerin aksine oluşturduğu hava basıncı dalgalarının birleşerek devasa bir şok dalgasına dönüşmesini engelleyen özel bir mimariye sahip. İğne benzeri, ultra uzun ve ince gövde yapısı sayesinde basınç dalgaları birbirinden ayrışıyor. Böylece yerdeki insanlar şiddetli bir patlama yerine sadece bir otomobil kapısının kapanma sesine benzer hafif bir tıkırtı duyuyor.
Mevcut aşamada pilotlar, uçağın fiziksel performans limitlerini belirlemek amacıyla farklı hız ve irtifalarda karmaşık manevralar içeren testleri sürdürüyor. Mühendisler, yerdeki mikrofon dizilimlerini kullanarak uçağın süpersonik akustik izini ölçüyor ve hedeflenen sessiz tıkırtı performansını doğrulamaya çalışıyor.
NASA, ilerleyen dönemde uçağı izole test alanlarının dışına çıkararak doğrudan çeşitli ABD şehirlerinin üzerinde uçurmayı ve halkın sese yönelik gerçek tepkilerini ölçmeyi planlıyor.
F-15 TAKİP UÇAĞIYLA GÖRÜNMEZ DALGALAR HARİTALANDIRILIYOR
Erken aşama test uçuşlarında X-59’un akustik imzasını doğrulamak amacıyla uçak, NASA'nın F-15 araştırma jeti tarafından yakından takip ediliyor. Önümüzdeki testlerde F-15’in burnuna yerleştirilecek özel bir şok algılama probu, araştırmacıların X-59’un arkasındaki hava akımına doğrudan girmesini sağlayacak.
Uygulanacak yöntemle uçağın oluşturduğu görünmez basınç dalgaları haritalandırılarak gerçek zamanlı veriler toplanacak.
Yerleşim yerleri üzerindeki uçuşlardan elde edilecek veriler, uluslararası düzenleme kurullarına sunulacak. NASA, onlarca yıllık hız sınırlarının yerini gürültü odaklı yeni standartların almasını amaçlıyor. Kamuoyunun X-59’u yeterince sessiz bulması durumunda, kıtalararası ticari uçuş sürelerinin de yarı yarıya kısalması bekleniyor.
