İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) araştırmacılarının 1950-2025 dönemini kapsayan çalışması, Türkiye’de aşırı sıcakların ulaştığı ürkütücü boyutu gözler önüne serdi. Son 75 yılın en güçlü sıcak hava dalgaları 2023 ve 2025 yazlarında yaşanırken, 2025’teki şiddet tarihsel ortalamanın tam 11 katına ulaştı.
75 YILIN EN ŞİDDETLİ SICAKLARI
İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Barış Önol ve Meteoroloji Mühendisi Tolga Karakaya tarafından yürütülen araştırma, Türkiye genelinde sıcak hava dalgalarının şiddetinde tarihi bir rejim değişimi yaşandığını ortaya koydu.
Günlük maksimum sıcaklık verilerine dayanan "Sıcak Hava Dalgası Büyüklük İndeksi (HWMId)" sonuçlarına göre:
- 2023 Yazı: Sıcak hava dalgalarının büyüklüğü referans döneme göre 7 kattan fazla arttı.
- 2025 Yazı: Sıcak hava dalgası şiddeti referans dönemin yaklaşık 11 katına çıkarak rekor kırdı.
- 2024 Yazı: Ortalama yaz sıcaklığı 26,1 derece ile tarihsel rekor kırdı.
Yaz mevsimi ortalama sıcaklıklarının 1970-1990 döneminde 22-23 derece bandında seyrettiğini belirtilirken, 2000'li yılların başından itibaren hızlı bir ısınma eğilimiyle bu değerlerin 24-25 derece seviyelerine çıktığı vurgulandı.
REKOR SICAKLIK HER ZAMAN EN ŞİDDETLİ DALGA ANLAMINA GELMİYOR
Araştırma, en yüksek ortalama sıcaklığın kaydedildiği 2024 yılı ile en şiddetli sıcak hava dalgalarının görüldüğü 2023 ve 2025 yıllarının farklılık gösterdiğini ortaya koydu. Bilim insanları, sıcak hava dalgalarının; atmosferik blokajlar, deniz yüzeyi sıcaklıkları, kuraklık ve toprak nemi gibi karmaşık süreçlerin bir araya gelmesiyle şekillendiğine dikkat çekti.
GELECEK SENARYOSU KORKUTUYOR
Araştırmada, elde edilen bulguların Türkiye ve Doğu Akdeniz havzasında temel bir iklim rejim değişimine işaret ettiği vurgulanarak acil uyum stratejilerinin geliştirilmesi gerektiği ifade edildi.
Birleşmiş Milletler Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli'nin (IPCC) kötümser senaryolarına dayanan gelecek projeksiyonları ise durumun ciddiyetini gözler önüne seriyor:
- 1976-2005 Dönemi: İstanbul, Ankara, Antalya, Konya ve İzmir'de yılda ortalama sadece 3-5 gün sıcak hava dalgası etkili oluyordu.
- 2021-2050 Dönemi: Aşırı sıcak gün sayısının İstanbul, Ankara ve Konya'da yaklaşık 16 güne, Antalya'da 18 güne, İzmir'de ise 23 güne çıkacağı öngörülüyor.
- 2051-2080 Dönemi (Yüzyılın İkinci Yarısı): Sıcak hava dalgalı gün sayısının İstanbul ve Ankara'da yaklaşık 38 güne, Antalya ve Konya'da 40 güne, İzmir'de ise tam 53 güne yükselmesi bekleniyor.
