Rusya’da enerji sektöründe yaşanan sıkıntılar ekonomiyi giderek daha fazla zorlarken, şimdi de bankacılık sistemine ilişkin ciddi uyarılar geliyor. Reuters’ın gördüğü bir Avrupa istihbarat raporuna göre Kremlin, Ukrayna savaşı nedeniyle artan bütçe baskısını hafifletmek için uzun süredir bankalar üzerinden ekonomiye büyük miktarda para pompalıyor. Ancak borçla büyütülen bu yapı artık çatırdamaya başlamış durumda. Tüketiciler yüksek enflasyonun altında ezilirken şirketler de ağırlaşan kredi yükü ve yüksek faizlerle mücadele ediyor.
MİLYONLARCA KİŞİ AYNI ANDA ÜÇTEN FAZLA KREDİ ALDI
Raporda, devlet destekli programlarla milyonlarca Rus vatandaşının aynı anda üç ya da daha fazla kredi kullanmaya teşvik edildiği belirtildi. İlk bakışta tüketimi ve ekonomik hareketliliği artıran bu uygulama, şimdi bankaların karşısına ciddi bir risk olarak çıkıyor. Haziran ayında hazırlanan rapora göre şirketlere verilen kredilerin yüzde 10’unun geri ödenememe ihtimali bulunuyor. Bu oran, 2024’e kıyasla keskin bir artış anlamına geliyor.
Bazı büyük bankalarda sorunlu hale gelen bireysel kredilerin oranının ise yüzde 15’e ulaşabileceği tahmin ediliyor.
Rusya’da geçen yıl iflas başvurusunda bulunanların sayısı da yaklaşık üçte bir artarak 500 binin üzerine çıktı. Buna rağmen devlet destekli krediler, borç yapılandırmaları ve kamu yardımları tablonun gerçekte ne kadar ağır olduğunu bir ölçüde gizliyor.
Raporda durum şu ifadelerle anlatıldı: “Ortaya çıkan tablo, dinamik bir ekonomi izlenimi yaratıyor. Oysa gerçekte, bankalara yönelik kapsamlı bir yaptırım paketi gibi ekonomik bir şokun tetikleyebileceği patlamaya hazır bir durum gizleniyor.”
SAVAŞ ALANINDAKİ SORUNLAR EKONOMİYE DE YANSIYOR
Rusya’nın finans sektöründeki bozulma, savaş sahasındaki gelişmelerle birlikte ilerliyor. Yeni Ukrayna taktikleri ve insansız hava aracı saldırıları Rus ordusunun ilerleyişini durdururken, kayıpların yeni askerlerle telafi edilemeyecek seviyeye çıktığı belirtiliyor. Ukrayna’nın Rus petrol altyapısına yönelik saldırıları da rafinerilerde ağır hasara yol açtı. Bunun sonucunda ülkenin farklı bölgelerinde yakıt sıkıntıları ortaya çıktı.
Düşen petrol fiyatları ve enerji ihracatına düzenlenen saldırılar, Kremlin’in en önemli gelir kaynaklarından birini de ciddi biçimde zayıflattı.
BÜTÇE AÇIĞI 6 TRİLYON RUBLEYE ÇIKTI
Rusya’nın federal bütçe açığı mayıs sonu itibarıyla 6 trilyon rubleye, yani yaklaşık 83 milyar dolara ulaştı. Bu rakam, 2025’teki seviyenin iki katından fazla.
Üstelik yılın tamamı için öngörülen bütçe açığı 3,8 trilyon rubleydi. Yani açık, daha yılın ilk aylarında hükümetin yıllık tahminini geride bıraktı.
Moskova yönetimi aradaki farkı kapatmak için ulusal varlık fonundaki rezervleri kullanıyor. Ancak rapora göre bu kaynağın da neredeyse tükenme noktasına geldiği belirtiliyor.
Ukrayna savaşının finansmanı için kullanılabilecek kaynakların azalması, Kremlin’in vatandaşların birikimlerine yönelme ihtimalini gündeme getirdi. Rusya Maliye Bakanlığı’nın, özel şirketler tarafından yönetilen emeklilik fonlarında tutulan 40 milyar dolarlık birikime erişim sağlayabilecek bir yasa üzerinde çalıştığı ifade edildi.
Benzer bir çıkış Rusya Komünist Partisi liderinden de geldi. Parti lideri, banka hesaplarında tutulan 130 trilyon rublenin ülkenin ekonomik ve bütçe sorunlarını çözmek amacıyla “harekete geçirilmesi” gerektiğini söyledi. Bu tür açıklamalar, zaten yüksek faizler ve Batı yaptırımlarıyla mücadele eden Rus iş dünyasında tedirginliği artırdı. Moskova’da görev yapan bir şirket yöneticisi Washington Post’a yaptığı açıklamada, “Hükümet parayı elde etmek için her yolu deneyebilir. Herkes parasını nasıl çıkaracağını ve ülkeden nasıl ayrılacağını düşünüyor” dedi.
Rus finans sistemine yönelik endişeler yeni değil. Geçen haziran ayında Rus bankaları, yüksek faizlerin borçluların kredi ödemelerini zorlaştırdığına dikkat çekerek olası bir borç krizi konusunda uyarıda bulunmuştu. Aynı dönemde Rus Sanayiciler ve Girişimciler Birliği Başkanı, birçok şirketin “temerrüt öncesi durumda” olduğunu açıklamıştı.
Devlet destekli Makroekonomik Analiz ve Kısa Vadeli Tahmin Merkezi ise aralık ayında yayımladığı değerlendirmede, kredi sorunlarının büyümesi ve mevduat sahiplerinin paralarını çekmeye başlaması halinde ülkenin ekim ayına kadar bir bankacılık kriziyle karşılaşabileceğini bildirdi.
Rus yetkililer de yılın başında Vladimir Putin’e, hızla yükselen enflasyon nedeniyle yaz aylarında bir finansal kriz yaşanabileceği uyarısını iletti. Rusya’nın resmi verilerine göre ödenmeyen ticari senetlerin toplamı ocak ayında 109 milyar dolara çıktı.
Mayıs ayında Rus gazetesi Izvestia’ya konuşan kaynaklar, tahvil piyasasının yaklaşık yüzde 25’inin temerrüt riskiyle karşı karşıya olduğunu belirtti. Daha düşük faizlerle borçlanan şirketler, şimdi vadeleri dolan borçlarını çok daha yüksek oranlarla yeniden finanse etmek zorunda. Bu durum şirketlerin nakit akışını daha da bozuyor. Rapora göre bu yıl yeniden çevrilmesi gereken borç miktarı, geçen yılın yaklaşık iki katına çıktı. Artan finansman ihtiyacı bankalar ve şirketler arasındaki likidite rekabetini de sertleştiriyor.
