ABD Başkanı Donald Trump'ın, Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilere yüzde 20 geçiş ücreti uygulanması ve İran limanlarına yeniden deniz ablukası başlatılması yönündeki kararı, Beyaz Saray'da görüş ayrılıklarını gün yüzüne çıkardı.
ABD Başkanı Donald Trump’ın sivil kargo gemilerinden yüzde 20 geçiş ücreti alınacağını duyurması ve İran limanlarına yönelik deniz ablukasını yeniden devreye sokma kararı, enerji ve ticaret hatlarında yeni bir kriz başlattı.
"TRUMP’IN KABİNESİNİ SAYAN "İÇGÜDÜSEL" KARARI"
Beyaz Saray kaynaklarının teyit ettiği bilgilere göre, Başkan Donald Trump, Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari gemilerden yük değerlerinin %20’si oranında geçiş ücreti alınması planında son derece ciddi. Trump, sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, bu yüksek ödemeyi dünyanın bu son derece istikrarsız bölgesine emniyet ve güvenlik sağlamak için gerekli masrafların karşılığı olarak sundu. Ancak Trump'ın ani çıkışı, kendi kabinesi ve üst düzey yönetimiyle taban tabana zıt düşüyor.
Başkan Yardımcısı JD Vance daha önce uluslararası su yollarının geçiş ücretlerinden arındırılmış olması gerektiğine inandıklarını açıklamıştı. Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise Körfez İşbirliği Konseyi ile birlikte boğaz üzerinde kontrol kurmaya yönelik her türlü geçiş ücreti ve harcı reddeden ortak bir bildiriye imza atmıştı.
KARŞILIKLI BOMBARDIMAN: NÜKLEER SANTRAL BÖLGESİ VURULDU
Ateşkesin resmen sona ermesinin ardından iki ülke doğrudan askeri çatışmaya girdi. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), Salı günü Doğu Saati ile 16.00’da başlayacak İran limanları ablukası öncesinde, İran’ın ticari gemilere saldırma kapasitesini zayıflatmak amacıyla 5 saatlik yoğun bir bombardıman gerçekleştirdiğini açıkladı. İran devlet haber ajansı IRNA ise sivil nükleer santrale ev sahipliği yapan kıyı kenti Buşehr başta olmak üzere Bandar Abbas, Abadan ve Mahshahr'daki birçok noktanın ABD füzeleriyle vurulduğunu, saldırılarda sivil kayıpların olduğunu bildirdi.
Tahran yönetimi bu saldırılara anında misillemeyle karşılık verdi. İran ordusu, Bahreyn ve Ürdün’deki ABD askeri tesislerine yönelik saldırılar düzenlediğini duyurdu. Bölge ülkeleri saldırıların engellendiğini açıkladı. Eş zamanlı olarak İran Devrim Muhafızları, Umman sularını kullanmaya çalışan iki tankere ateş açtığını duyurdu ve öğleden sonra Hürmüz Boğazı’nı tamamen kapattığını yineledi.
Yaşanan güvenlik krizi nedeniyle Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiği adeta felç oldu. Savaş öncesinde günde 130’dan fazla geminin geçtiği boğazdan Pazartesi günü sadece 10 gemi geçebildi.
Savaşın yeniden başlaması ve ablukanın yürürlüğe girmesiyle küresel ekonomi ağır bir darbe aldı. Petrol fiyatlarında savaşın başlangıcından bu yana en keskin günlük artışlardan biri yaşandı. Petrol fiyatları için uluslararası referans olan Brent ham petrolünün varil fiyatı son 24 saatte %12’nin üzerinde bir sıçrayış kaydederek bir ay sonra ilk kez 86 doların üzerine çıktı.
Havacılık sektörünü de alarma geçiren gelişmeler üzerine Avrupa Birliği Havacılık Güvenliği Ajansı (EASA), sivil uçuşlar için yüksek risk uyarısı yayınlayarak havayolu şirketlerine bölgedeki birçok hava sahasından uzak durma çağrısında bulundu.
Askeri ve ekonomik çatışmaların yanı sıra, bölgede sinsi bir siber savaşın yürütüldüğü de ortaya çıktı. Elde edilen telekom verilerine göre, siber saldırganlar Orta Doğu’daki ABD askeri personelini ve yüklenicilerini takip etmek amacıyla mobil ağlar ile akıllı telefonların reklam teknolojilerini hedef aldı. Saldırıların sivil telekom ağlarındaki eski altyapı açıklarını hedef alan "SS7 ping" dalgalarıyla gerçekleştirildiği belirlendi.
Siber güvenlik uzmanları, İran bağlantılı aktörlerin bölgedeki otellerde konaklayan ABD personelinin konumunu belirlemek için yerel telefon operatörlerinin dolaşım anlaşmalarından ve ticari reklam veritabanlarından yararlandığından şüpheleniyor.
Cihazlara atanan reklam kimlikleri üzerinden anlık ve sürekli konum bilgisi elde edebilen bu yöntemle, Irak geneli ve ABD 5. Filosu’nun konuşlu olduğu Bahreyn’deki sivil personelin adım adım izlendiği iddia edildi. Nitekim ABD Merkez Komutanlığı da daha önce Kongre’ye, düşmanların savaş bölgesindeki personeli hedef almak için ticari konum verilerini istismar ettiğine dair çok sayıda tehdit raporu aldığını bildirmişti.
