İsrail’de genel seçimlerin 27 Ekim’de yapılacağının açıklanması, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun siyasi geleceğine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı. Kamuoyu araştırmaları, Netanyahu liderliğindeki mevcut iktidar koalisyonunun yaklaşan seçimlerde ciddi bir sınavla karşılaşabileceğine işaret ediyor.
İki devletli çözümü destekleyen bağımsız düşünce kuruluşu Israel Policy Forum’un kıdemli politika uzmanı ve eski İsrail lideri Şimon Peres’in döneminde özel temsilci ve başdanışman olarak görev yapan Nimrod Novik, CNN TÜRK Muhabiri Doğa Başak Öztürk’e özel açıklamalarda bulundu.
Novik; İsrail’deki seçimlerden Gazze savaşına, Lübnan ve Suriye’deki gelişmelerden İsrail medyasının Gazze politikasına kadar birçok konuda dikkat çeken değerlendirmeler yaptı.
“Muhalefetin hükümeti kurması bekleniyor”
İsrail’deki mevcut siyasi tabloyu değerlendiren Novik, yaklaşık iki yıldır kamuoyu araştırmalarının muhalefeti önde gösterdiğini söyledi:
“Şunu söyleyebilirim ki son iki yılı aşkın süredir eğilim, mevcut muhalefetin bir sonraki seçimleri kazanma konusunda daha güçlü bir konumda olduğunu gösteriyor. Yani önde gelen muhalefet partilerinin bir sonraki hükümeti kurması bekleniyor. Aşınan demokrasinin yeniden tesis edileceğini düşünüyorum.”
“Netanyahu toplumun en aşırı unsurlarını koalisyona aldı”
İsrail demokrasisindeki aşınmanın Netanyahu yönetiminden kaynaklandığını belirten Novik, mevcut hükümetin yapısına dikkat çekti:
“Evet, Netanyahu koalisyonu; Netanyahu’nun kendisi, içinde bulunduğu hukuki süreç ve bu koalisyona İsrail toplumunun en aşırı unsurlarını dahil etmiş olması sebebiyle demokrasiyi aşındırdı. Netanyahu, daha önce yan yana görüntü vermeyi reddettiği türden insanları yalnızca kendisine ihtiyaç duyduğu desteği sağlayacakları için koalisyona aldı.”
Novik, İsrail’in son dönemde dahil olduğu diplomatik süreçlerin de kendi iradesiyle başlamadığını savundu:
“Gazze’deki ateşkes, Lübnan’daki ateşkes ve Lübnan hükümetiyle yürütülen müzakereler gibi tüm diplomatik süreçlerde Washington’un baskısıyla masaya oturuldu. Bunların hiçbiri İsrail’in kendi inisiyatifiyle başlatılmış süreçler değildi.”
“Muhalefet Gazze savaşını bitirmek istiyor”
Netanyahu ve aşırı sağcı koalisyonun iktidardan ayrılması durumunda İsrail’in bölgesel politikalarında önemli değişiklikler yaşanabileceğini belirten Novik, muhalefetin Gazze konusunda ortak bir yaklaşım benimsediğini söyledi:
“Eğer muhalefet kazanırsa uzlaşı noktası şu: Gazze savaşını sona erdirmek için Trump yönetimiyle birlikte çalışılması ve Trump planının ikinci aşamasına geçilmesi gerektiği konusunda hemfikirler. Bu yaklaşım, mevcut koalisyonun yaptığı şeyin tam tersidir. Çünkü mevcut koalisyon Trump planını sabote etmektedir.”
“Lübnan’dan tamamen çekilmek istiyorlar”
Muhalefetin İsrail’in Lübnan politikasını da değiştirmeyi hedeflediğini anlatan Novik, güvenlik koşullarının oluşması halinde Lübnan’ın egemenliğine saygı gösterilmesi gerektiğini belirtti:
“Lübnan’dan tamamen çekilmek ve güvenlik koşulları buna izin verdiğinde Lübnan’ın egemenliğine saygı göstermek gerektiğine inanıyorlar.”
Muhalefetin Lübnan’daki güvenlik bölgesine ilişkin yaklaşımını da açıklayan Novik, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Muhalefet, şu anda işgal altında tuttuğumuz güvenlik bölgesinin sağlam ve etkili güvenlik düzenlemeleri karşılığında bırakılması gerektiğini savunuyor. Farklı bir İsrail yaklaşımının Lübnan hükümetini güçlendireceğine inanılıyor. Ayrıca İsrail’in Lübnan hükümetiyle ve tüm ilgili taraflarla; Arap ülkeleriyle, Batılı aktörlerle ve elbette ABD ile birlikte çalışarak Lübnan hükümetini ve Lübnan Silahlı Kuvvetleri’ni güçlendirmeye yönelik ciddi bir plan hazırlaması gerektiği düşünülüyor.”
“Alternatif hükümet Gazze’de ilerlemenin önünü açar”
Gazze barış planında ilerleme sağlanabilmesi için İsrail hükümetinin politikasını değiştirmesi gerektiğini ifade eden Novik, Netanyahu’nun böyle bir değişiklik yapmasının mümkün görünmediğini söyledi. Novik, “Netanyahu politikasını değiştirirse ben de bunu memnuniyetle karşılarım” dedi.
Ancak mevcut koalisyonun politika değiştirmesinin düşük bir ihtimal olduğunu vurgulayan Novik, şu ifadeleri kullandı:
“Evet, haklısınız. Bu koalisyonun politika değiştirmesi pek olası değil. Bu nedenle alternatif bir hükümet, Gazze konusunda ilerleme sağlanmasının önünü gerçekten açacaktır.”
“Filistin Yönetimi vazgeçilmez bir ortak”
Filistin Yönetimi’nin hem Batı Şeria’daki istikrar hem de Gazze planının ikinci aşaması için önemli olduğunu belirten Novik, Netanyahu’nun iktidarda kalmasının bölge açısından ağır sonuçlar doğuracağını savundu:
“Kısa ve orta vadede Filistin Yönetimi, hem Batı Şeria’daki istikrar hem de Gazze’nin ikinci aşamasının hayata geçirilmesi açısından vazgeçilmez bir ortaktır. Netanyahu’nun iktidarda kalması İsrail için de bölge için de bir felaket olur. Son derece istikrarsızlaştırıcı bir sonuç doğurur.”
"Gazze, Lübnan ve Suriye’de çıkmaza girdik”
İsrail’in uzun süredir birçok cephede devam eden çatışmalar nedeniyle çıkmaza girdiğini söyleyen Novik, hükümetin İran konusunda verdiği sözlerin de gerçekleşmediğini ifade etti:
“Bu kadar çok cephede süren uzun savaş nedeniyle çıkmaza girdik. Gazze’de sıkışıp kaldık, Lübnan’da sıkışıp kaldık. Daha az dikkat çekiyor olsa da Suriye’de de sıkışıp kaldık. Ve elbette rejim değişikliği, nükleer tehdidin sona ermesi, balistik füze tehdidinin sona ermesi ve İran’ın vekil güçlerinden kaynaklanan tehdidin ortadan kalkması yönündeki tüm vaatlerin hiçbiri gerçekleşmedi. Oysa kamuoyu bunları göze almaya hazırdı.”
“İsrailliler Gazze’deki yıkımın yeterince farkında değil”
Gazze’de yaşanan insani kriz, açlık ve büyük yıkımın İsrail kamuoyuna yeterince yansıtılmadığını belirten Novik, İsrail medyasına yönelik sert eleştirilerde bulundu:
“Ne yazık ki İsrailliler Gazze’deki durumun ne kadar travmatik ve yıkıcı olduğunun yeterince farkında değil. Siz de haklı olarak İsrail medyasını işaret ettiniz.”
Novik, Gazze’den gelen görüntülerin uzun süre İsrail kamuoyundan gizlendiğini söyledi:
“İsrail medyası uzun bir süre, yakın aylara kadar, Gazze’de yaşananlara dair görüntüleri İsrail halkından sakladı. Dolayısıyla sizin ve tüm dünyanın iki buçuk yıl boyunca her gün gördüğü görüntüler İsrail kamuoyuna gösterilmedi. Benim gibiler bunların hepsini gördü ancak genel kamuoyu görmedi. Bu da Gazze’deki Filistinlilerin çektiği acılara karşı empati eksikliğini destekledi.”
Batı Şeria için kademeli ayrışma çağrısı
Gazze’deki ateşkes süreci ve barış planının başarılı olabilmesi için Batı Şeria’da da kapsamlı adımlar atılması gerektiğini belirten Novik, İsrailliler ile Filistinliler arasında güvenlik temelli ve kademeli bir ayrışma süreci başlatılması gerektiğini söyledi:
“Batı Şeria’da İsrailliler ile Filistinliler arasında güvenlik temelli, kademeli bir ayrışma süreci başlatılması gerek. İsrail yerleşim faaliyetlerini sınırlandırmak, Batı Şeria’daki İsrailli teröristlere karşı hukukun üstünlüğünü sert ve ciddi biçimde uygulamak, Filistin Yönetimi’ne hizmet sunabilmesi ve reform yapabilmesi için alan tanımak gerekiyor. Maliye Bakanımızın Filistin Yönetimi’ni mali olarak boğma politikasına son vermek, Filistin hükümeti ile bizim hükümetimiz arasında bakanlıktan bakanlığa iş birliğini yeniden başlatmak ve İsrail güvenlik güçleri ile Filistin güvenlik kurumları arasındaki iş birliğini güçlendirmek gerekiyor.”
“Paradigma değişikliği bekliyorum”
İki devletli çözümün kısa vadede uzak bir hedef olduğunu belirten Novik, buna rağmen İsrail siyasetinde ve Filistin politikasında köklü bir değişim yaşanabileceğini söyledi:
“Bu nedenle iki devletli çözüm hâlâ büyük ölçüde uzak bir hedef olarak kalsa da benim tanımımla köklü bir değişim, adeta bir paradigma değişikliği bekliyorum.”
