SHGM eski Genel Müdür Yardımcısı Oktay Erdağı, kaleme aldığı değerlendirme yazısında, Türkiye'nin savunma sanayiinde yakaladığı başarı ivmesine karşın sivil havacılık sanayiinin aynı stratejik yaklaşımla desteklenmediğini belirterek, yerli sivil uçak üretimi ve havacılık ekosisteminin yeniden gündeme alınması gerektiğini savundu.
"Türkiye Uçuyor Ama Kendi Sivil Uçağıyla Değil"
Erdağı, son yıllarda insansız hava araçları, savaş uçakları, helikopterler ve hava savunma sistemleri gibi savunma projelerinde önemli ilerlemeler kaydedildiğini hatırlattı. Bu başarının arkasında güçlü siyasi irade, kamu desteği, uzun vadeli planlama ve kurumsal sahiplenmenin bulunduğunu ifade eden Erdağı, benzer yaklaşımın sivil havacılık alanında görülmediğini söyledi.
Türkiye'de havayolu filolarının büyüdüğünü, yolcu sayılarının arttığını ve yeni havalimanlarının hizmete girdiğini belirten Erdağı, buna rağmen sivil havacılıkta kullanılan uçaklar, motorlar ve kritik teknolojilerde dışa bağımlılığın sürdüğünü dile getirdi.
Bölgesel Uçak Projeleri Hatırlatıldı
Erdağı, geçmişte gündeme gelen TRJ328 ve TRJ628 bölgesel yolcu uçağı projelerinin büyük umutlarla başlatıldığını ancak zaman içerisinde sessizce gündemden düştüğünü belirtti.
Sivil uçak üretiminin yalnızca gövde imalatından ibaret olmadığını vurgulayan Erdağı, bu süreçte uluslararası sertifikasyon, finansman, bakım altyapısı, pazarlama, havayolu desteği ve uzun vadeli devlet politikalarının belirleyici olduğunu ifade etti.
"Sivil Havacılık Ekosistemi Oluşturulmalı"
Savunma sanayiinde edinilen mühendislik bilgi birikiminin sivil havacılığa yeterince aktarılamadığını savunan Erdağı, başarılı havacılık ülkelerinde savunma ve sivil havacılık projelerinin birbirini besleyen yapılar olarak geliştirildiğini söyledi.
Türkiye'nin sadece uçak satın alan değil, aynı zamanda teknoloji geliştiren ve üreten bir ülke olması gerektiğini belirten Erdağı, bölgesel uçak projelerinin yalnızca bir üretim hedefi değil, aynı zamanda mühendis yetiştirme, yan sanayi oluşturma, kompozit üretimi geliştirme, aviyonik sistemler, bakım-onarım kabiliyeti ve sertifikasyon kültürünün oluşturulması açısından da stratejik önem taşıdığını dile getirdi.
Offset ve Teknoloji Transferi Vurgusu
Türk havayollarının milyarlarca dolarlık uçak siparişleri verdiğini hatırlatan Erdağı, bu alımların yerli sanayiye daha fazla teknoloji transferi, mühendislik kabiliyeti ve bakım altyapısı kazandıracak şekilde planlanması gerektiğini savundu.
Uçak alım süreçlerinde offset mekanizmalarının, yerli tedarik oranlarının ve teknoloji paylaşımının daha güçlü şekilde değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
"Sivil Havacılıkta Stratejik Üst Akıl Eksik"
Erdağı, savunma sanayiinde güçlü bir koordinasyon ve merkezi planlama mekanizmasının bulunduğunu ancak sivil havacılıkta benzer bir stratejik yapının eksikliğinin hissedildiğini belirtti.
SHGM'nin düzenleyici, DHMİ'nin altyapı işletmecisi, havayollarının ticari işletme, üniversitelerin ise eğitim kurumu olarak faaliyet gösterdiğini kaydeden Erdağı, tüm bu yapıları ortak hedef doğrultusunda buluşturacak güçlü bir sivil havacılık stratejisinin oluşturulması gerektiğini söyledi.
"Bölgesel Uçak Projesi Yeniden Gündeme Gelmeli"
Türkiye'nin kapsamlı bir Sivil Havacılık Sanayi Stratejisi hazırlaması gerektiğini belirten Erdağı, bu plan içerisinde bölgesel yolcu uçakları, eğitim uçakları, küçük kargo uçakları, yangın söndürme uçakları, genel havacılık platformları, simülatör sistemleri, aviyonik teknolojileri, motor alt sistemleri ile bakım ve sertifikasyon altyapısının birlikte ele alınması gerektiğini ifade etti.
70 koltuklu bölgesel jet yerine daha küçük turboprop uçak projeleriyle başlanmasının daha gerçekçi olabileceğini belirten Erdağı, sivil uçak üretimi hedefinin tamamen gündemden çıkarılmaması gerektiğini vurguladı.
"Türkiye Havacılıkta Teknolojinin de Sahibi Olmalı"
Savunma sanayiinde elde edilen özgüvenin artık sivil havacılığa da taşınması gerektiğini belirten Erdağı, Türkiye'nin yalnızca uçak satın alan ve işleten değil, kendi sivil havacılık ekosistemini kurabilen ülkeler arasında yer alması gerektiğini söyledi.
Erdağı, güçlü bir ülkenin yalnızca savaş uçağı üreten değil, aynı zamanda yolcu uçağı, eğitim uçağı, bölgesel uçak, bakım teknolojileri ve sivil sertifikasyon kabiliyeti geliştirebilen bir ülke olması gerektiğini ifade ederek, Türkiye'nin bu alandaki uzun vadeli vizyonunu yeniden şekillendirmesi gerektiğini kaydetti.
