Mahkeme kararıyla CHP'nin genel başkanlık koltuğuna atanan Kemal Kılıçdaroğlu, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde 'grup toplantısı' yapacağını duyurdu. Bu açıklama, CHP içinde grup toplantısı tartışmasını başlattı.
CHP Lideri Özgür Özel, Manisa Büyükşehir Belediye Başkanı Ferdi Zeyrek'in ölüm yıldönümü sebebiyle grup toplantısı olmayacağını açıklamıştı. Ancak Özel, Kılıçdaroğlu'nun çıkışı ardından planını değiştirdi. Bu gelişmeyle birlikte, salı günü Meclis'te grup toplantısı yapılıp yapılmayacağı ve kürsüde kimin konuşacağı sorusu gündeme geldi.
ANAYASA VE İÇ TÜZÜK: ESKİ ÜYELERİN TOPLANTIYA GİRME HAKKI YOK
Tartışmaların odağındaki "Kılıçdaroğlu, grup yönetiminin onayı olmadan toplantıda konuşabilir mi?" sorusunun yanıtı Anayasa, TBMM İç Tüzüğü, Siyasi Partiler Yasası ve CHP TBMM Grup İç Yönetmeliği'nde yer alıyor.
Nefes yazarı Deniz Zeyrek, CHP'deki grup toplantısı tartışmasını ilgili mevzuat üzerinden inceledi.
Zeyrek'in aktardığı bilgilere göre, Anayasa'da TBMM Grupları hakkında genel çerçeve çiziliyor. 2023 seçimlerinden sonra uygulandığı belirtilen TBMM İç Tüzüğü'nün 18. maddesi şu düzenlemeyi içeriyor:
"Siyasî parti grubunun ilk kuruluşunda grup iç yönetmeliği ile her yasama dönemi başında, o gruba mensup milletvekillerinin adı, soyadı ve seçim çevrelerini gösterir liste gruplarca Meclis Başkanlığına verilir. Sonradan meydana gelecek değişiklikler hakkında da en kısa zamanda aynı işlem yapılır."
Aynı İç Tüzüğün eski milletvekilleri hakkındaki kuralı kapsayan 167. maddesi ise şu şekilde:
"TBMM eski üyeleri, yasama, ödenek ve yolluk, Genel Kurul ve parti grup toplantılarına girme hakları dışında kalan ve Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerine tanınan bütün haklardan yararlanırlar."
Bu madde, eski bir TBMM üyesi olan Kemal Kılıçdaroğlu'nun parti grup toplantılarına doğrudan girme hakkı bulunmadığını gösteriyor.
SİYASİ PARTİLER KANUNUNDA YETKİ KİMDE?
Mevzuatın bir diğer ayağını oluşturan Siyasi Partiler Kanunu'nun ilgili maddeleri parti gruplarını şu şekilde tanımlıyor:
Madde 24: Bir siyasi partinin grup genel kurulu, o partinin milletvekillerinden oluşur.
Madde 25: Her siyasi parti grubunda; kuruluşu, görev ve yetkileri grup iç yönetmeliğinde belirtilen birer yönetim ve disiplin kurulu bulunur.
Madde 26: Partinin genel başkanı milletvekili ise parti grubunun da başkanıdır; değilse grup başkanı grup üyeleri arasından iç yönetmelikte gösterilen yöntemle seçilir.
CHP İÇ YÖNETMELİĞİ: ÇAĞRIYI KİMLER YAPABİLİR?
Siyasi Partiler Kanunu'nun 25. maddesinde işaret edilen Grup İç Yönetmeliği'ne göre ise toplantı usulleri şu maddelerle belirleniyor:
Madde 25: Olağan Toplantılar Grup Genel Kurulunun TBMM Çalışmaları sürerken iç yönetmelik veya karar gereği olarak ya da yetkililerin çağrısıyla yaptığı toplantılardır.
TBMM Çalışmaları sürerken Genel Kurul haftada en az bir gün toplanır.
Grup Gelen Kurulunu toplantıya çağırmaya yetkili olanlar, Grup Başkanı, Grup Yönetim Kurulu ve Grup üyelerinden en az beşte biridir.
Madde 26: Olağanüstü toplantılar, TBMM toplantıda değilken, 25. maddede gösterilen Grup Genel Kurulunu toplantıya yetkili olanların istemi üzerine yapılan toplantılardır.
KÜRSÜ İÇİN TEK ŞART: MEVCUT YÖNETİMİN ONAYI
Mevzuat detayları, TBMM'deki CHP Grubunun Genel Kurul toplantıları konusunda tek yetkilinin, CHP Grup Genel Kurulu'nun TBMM üyeleri tarafından seçilen yöneticileri, yani Özgür Özel ve grup başkanvekilleri olduğunu netleştiriyor.
Mevcut yasal çerçeveye göre, Kemal Kılıçdaroğlu'nun grup toplantısında konuşabilmesinin önünde yasal bir engel bulunmuyor; ancak bu durumun gerçekleşmesi bütünüyle CHP TBMM Grup Yönetimi'nin uygun görmesi şartına bağlı. Kılıçdaroğlu, milletvekillerinin beşte birine denk gelen 28 milletvekilinin çağrısıyla olağanüstü grup toplasa dahi, toplanacak grubun yönetimi ve konuşmacı belirleme hakkı yine mevcut grup yönetiminin elinde kalıyor.
