"Kalbin Mührü: Reisülküttap Hacı Mustafa Efendi Yazma Eserler Koleksiyonu ve Aile Mirası" sergisi, Türk ve İslam Eserleri Müzesi'nde açıldı.
Yüzyıllar boyu farklı koleksiyonlarda korunan bir yazma eserler koleksiyonu, kalp biçimindeki bir vakıf mührü çevresinde yeniden bir araya geldi.
Türk ve İslam Eserleri Müzesi, 8–31 Temmuz 2026 tarihleri arasında düzenlenen "Kalbin Mührü: Reisülküttap Hacı Mustafa Efendi Yazma Eserler Koleksiyonu ve Aile Mirası" sergisiyle, Osmanlı devlet adamı ve ilim hamisi Reisülküttap Hacı Mustafa Efendi ve ailesinin yazma eser koleksiyonunu ile aile mirasını ilk kez bütüncül bir anlatı çerçevesinde meraklılarıyla buluşturdu.
Üç yüz yılı aşan bir aile geleneği
Sergi, 18. yüzyılda oluşturulan ve zaman içinde fiziksel olarak farklı mekânlarda saklanmış koleksiyonla arşivi ortak bir hikâye ve vakıf mührü etrafında yeniden bir araya getiriyor. Osmanlı'dan Cumhuriyet'e uzanan ve üç yüz yılı aşan bir aile geleneği şeklinde günümüze dek devam eden bilgi aktarımı, vakıf bilinci, kültürel miras anlayışının sürekliliği ve aile koleksiyonları ile özel arşivlerin bu mirasın korunup kamuyla paylaşılmasındaki rolü ve hafızanın kamusallaşması konuları bütüncül bir perspektifle ele alınıyor.
Serginin açılışına İstanbul Vali Yardımcısı Mustafa Asım Alkan, Türk ve İslam Eserleri Müzesi Müdürü Muharrem Hayır, Cubis Art İstanbul'un kurucularından Zeynep Esen, Kastamonu İl Kültür ve Turizm Müdürü Mehmet Kerem Seven, Kastamonu Yazma Eser Kütüphanesi Müdürü Erdal Arslan katıldı.
Aile hafızası nasıl kamusal kültürel mirasa dönüşür
Serginin açılışı öncesinde Türk ve İslam Eserleri Müzesi Divanhane Salonu'nda "Aile Hafızasından Kamusal Kültürel Mirasa: Yazma Eserler, Vakıf Kültürü ve Koleksiyonların Sürekliliği" başlıklı bir panel düzenlendi.
Zeynep Esen'in moderatörlüğünü üstlendiği panelde Kastamonu Yazma Eser Kütüphanesi Müdürü Erdal Arslan "Yazma Eser Koleksiyonları, Vakıf Kütüphaneleri ve Kültürel Süreklilik", Türk ve İslam Eserleri Müzesi Müdürü Muharrem Hayır "Müzeler ve Kültürel Mirasın Kamusallaşması", çeviribilimci ve çokkültürlülük araştırmacısı Prof. Dr. Sakine Esen Eruz ise "Aile Koleksiyonlarından Kamusal Kültürel Mirasa: Reiszâdeler Örneği" başlıklı konuşmalarıyla yer aldı.
Amacımız Osmanlı'daki kültürel miras bilincini bugüne taşımak
Reisülküttap Hacı Mustafa Efendi ailesinin günümüz temsilcilerinden de olan Zeynep Esen, projenin çıkış noktasını şöyle anlattı:
"Bu sergi, sadece bir aile hikâyesi anlatmayı değil, bir kültürel mirası yeniden görünür kılmayı hedefliyor. Çalışma, bir ailenin hikâyesi olmaktan öte 338 yıl zarfında toplam 18 padişah 12 cumhurbaşkanı dönemini yaşamış bir sülalenin oluşturduğu aile koleksiyonunu kesintisiz bir süreklilik ve benzersiz bir arşiv ile kamusal hafızaya taşıması nedeniyle benzerlerinden ayrışıyor. Reiszâde Reisülküttap Hacı Mustafa Efendi'nin kalp biçimindeki vakıf mührü üzerinde yer alan, 'çocuklarımın ve benden sonra gelecek olanların bu kitaplardan istifade etmeleri' yönündeki ifadesi önemli bir motivasyon oldu. Amacımız niceliksel büyüklüğü dışında nitelikli kapsamı ile de önem taşıyan bu yazma eser koleksiyonunu kamuoyunun gündemine getirerek Osmanlı'nın bilgi üretme kültürünü, vakıf anlayışını ve kültürel miras bilincini günümüzle buluşturmak ve gelecek nesillere aktarma yolundaki çabalara katkı sunmak."
Anadolu'nun kültürel mirası serisinin ilk adımı
Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı'na bağlı Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi ve Kastamonu Yazma Eser Kütüphanesi'nde bulunan koleksiyonlarından derlenen sergi, Cubis Art İstanbul tarafından Anadolu'nun kültürel mirasını ele alan sergi serisinin ilk adımını oluşturuyor.
Osmanlı'da devlet yönetimi, ilim ve vakıf geleneğinin kesişim noktasında yer alan Reisülküttap Hacı Mustafa Efendi yazma eserler koleksiyonunu ve aile mirasını tek çatı altında buluşturan sergi, 31 Temmuz'a kadar ziyaret edilebilecek.
