Rusya-Ukrayna Savaşı 5. yılına yaklaşırken, Ankara'nın ev sahipliğinde gerçekleştirilen tarihi NATO Zirvesi'nde Ukrayna için önemli kararlar alındı. Zirve kapsamında Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ile görüşen ABD Başkanı Donald Trump, Ukrayna'ya Patriot hava savunma sistemlerinin lisansının verileceğini açıkladı.
Ukrayna'ya yönelik yaklaşık 70 milyar euroluk askeri destek paketinin yanı sıra Patriot kararı da savaşın geleceği açısından kritik bir gelişme olarak değerlendirildi.
Peki Patriot sistemlerinin Ukrayna'ya verilmesi Rusya-Ukrayna savaşında dengeleri değiştirebilir mi? Savaşın seyri yeni bir döneme mi giriyor?
Uluslararası İlişkiler Uzmanı Dr. Necmettin Mutlu, NATO Zirvesi'nde alınan kararları ve savaşın mevcut durumunu değerlendirdi.
"PATRİOT ÜRETİM LİSANSI DAHA ÖNCE TÜRKİYE'YE VERİLMEMİŞTİ"
Dr. Mutlu, Patriot sistemlerinin geçmişine dikkat çekerek Türkiye'nin yıllar önce yaşadığı süreci hatırlattı.
Mutlu, "2009 yılında Türkiye, hava savunma sistemine ihtiyacım var diyerek ABD'den Patriot talep etti. Ancak ısrarla ortak üretim ve lisans konusunda anlaşma sağlanmadı. Daha sonra Türkiye'nin Çin ile yaptığı hava savunma sistemi ihalesi sonrası ABD devreye girdi ve bu süreç iptal edildi. Ancak ortak üretim ve teknoloji transferi konusunda yine sonuç alınamadı. Sonrasında S-400 süreci yaşandı" ifadelerini kullandı.
Patriot sistemlerinin aslında verilebilen bir teknoloji olduğunu belirten Mutlu, bunun nedeninin mevcut stok sorunları olduğunu söyledi.
"PATRİOT STOKLARINDA CİDDİ SORUN VAR"
Dünyadaki Patriot rezervlerinin önemli bölümünün son dönemde kullanıldığını belirten Mutlu, özellikle İran saldırıları sonrası stokların azaldığını ifade etti.
Mutlu, "İran Savaşı sırasında Körfez ülkeleri sadece 16 günde yaklaşık 400 Patriot kullandı. Bir Patriot sisteminin üretim süreci oldukça uzun. NATO generalleri de Rusya'nın bir ayda ürettiğini bizim bir yılda üretemediğimizi söylüyor" dedi.
Avrupa ülkelerinin eski Patriot sistemlerini yeniden kullanıma kazandırmak için çalışmalar yaptığını belirten Mutlu, Trump'ın da "Patriot vereceğiz ancak hepsini veremeyiz, bizim de ihtiyacımız var" açıklamasına dikkat çekti.
"35 BİN DOLARLIK DRONE İÇİN 4 MİLYON DOLARLIK FÜZE KULLANILIYOR"
Savaşın değişen yapısına dikkat çeken Mutlu, insansız hava araçlarının (İHA) artık savaşların en önemli unsurlarından biri haline geldiğini söyledi.
Patriot sistemleri ile ucuz dronelar arasındaki maliyet farkına dikkat çeken Mutlu, "35 bin dolarlık bir drone'u vurmak için 4 milyon dolarlık Patriot kullanıyorsunuz. Ortada 1'e 114 oranında bir asimetri var. 15-20 bin dolarlık dronelar karşısında milyon dolarlık füzeler kullanılıyor. Üstelik Patriot üretim kapasitesi de sınırlı" diye konuştu.
RUSYA-UKRAYNA SAVAŞINDA CEPHE HATTI KİLİTLENDİ
Savaşın son döneminde büyük çaplı ilerlemelerin yaşanmadığını belirten Mutlu, çatışmaların "öğütme savaşı" haline geldiğini söyledi.
Mutlu, "Son 1,5 yılda büyük değişimler olmadı. Birkaç köy el değiştiriyor ancak cephe hattında ciddi bir kırılma yaşanmıyor. Örneğin Rusya Pokrovsk bölgesini ele geçirdiğini açıkladı ancak batıya doğru ilerleme sağlayamadı. Çünkü savaşın ekonomik ve insani maliyeti Rusya için de oldukça zorlayıcı hale geldi" ifadelerini kullandı.
"RUSYA'DA İNSAN KAYNAĞI SORUNU BÜYÜYOR"
Rusya'nın savaşta ciddi kayıplar verdiğini belirten Mutlu, Rusya Komünist Partisi lideri Gennadi Zyuganov'un açıklamalarına da değindi.
Mutlu, "Zyuganov, bu süreç böyle devam ederse 1917 Bolşevik Devrimi benzeri bir durum yaşanabileceğini söyledi. Cephedeki kayıpların çok yüksek olduğu belirtiliyor. Rusya, üniversitelerde askerlik kampanyaları düzenliyor ve gençleri yüksek ikramiyelerle savaşa çekmeye çalışıyor" dedi.
KİEV VE MOSKOVA KARŞILIKLI İHA SALDIRILARINI ARTIRIYOR
Savaşın artık sadece cephe hattında değil, derin bölgelerde de devam ettiğini belirten Mutlu, iki tarafın da İHA saldırılarına ağırlık verdiğini söyledi.
Rusya'nın NATO Zirvesi sırasında Kiev'e yönelik büyük bir saldırı gerçekleştirdiğini belirten Mutlu, "Rusya, Kiev'e 496 İHA ve füze ile saldırdı. Ukrayna da Rusya'nın derinliklerinde, Sibirya'da, Tataristan'da ve Kırım'da rafinerilere yönelik saldırılar düzenledi" dedi.
Ukrayna'nın özellikle drone teknolojisi konusunda önemli bir dönüşüm yaşadığını belirten Mutlu, Bayraktar TB2'lerin bu süreçte önemli bir rol oynadığını ifade etti.
"DRONE TEKNOLOJİSİ SAVAŞIN EN ÖNEMLİ UNSURU OLDU"
Ukrayna'nın geliştirdiği drone kapasitesinin savaş anlayışını değiştirdiğini belirten Mutlu, NATO ülkelerinin de bu alana yöneldiğini söyledi.
Mutlu, "Ukrayna, TB2'lerle başlayan süreçte drone teknolojisini bambaşka bir noktaya taşıdı. NATO ülkeleriyle drone anlaşmaları yapıldı. NATO'nun drone duvarı projesi de bunun göstergesi. Önümüzdeki 5 yıl içinde İHA operatörü sayısının artırılması planlanıyor. Bazı ülkeler temel askerlik eğitimlerine drone kullanımını dahil etmeye başladı" dedi.
"SAVAŞ DONMUŞ DURUMDA ANCAK HER AY BÜYÜK KAYIPLAR YAŞANIYOR"
Rusya-Ukrayna savaşının "donmuş savaş" aşamasına geldiğini belirten Mutlu, bunun çatışmaların sona erdiği anlamına gelmediğini vurguladı.
Mutlu, "Cephe hattı büyük ölçüde sabit kaldı ancak öğütme savaşı devam ediyor. Her ay on binlerce insanın hayatını kaybettiği korkunç bir süreçten bahsediyoruz. Batı kaynakları Rus kayıplarını 1,5 milyon seviyesinde gösterirken, Rus kaynaklarında bu rakam daha düşük veriliyor. Rakamlar değişse de savaşın insani maliyetinin çok yüksek olduğu ortada" ifadelerini kullandı.
"ARTIK YENİDEN DİPLOMASİ MASASINA İHTİYAÇ VAR"
Savaşın sürdürülebilir noktadan uzaklaştığını belirten Mutlu, diplomatik çözüm ihtiyacının arttığını söyledi.
Türkiye'nin bu süreçte önemli bir rol üstlenebileceğini belirten Mutlu, "Üç hafta önce Hakan Fidan'ın Rusya ziyaretinde kullandığı 'Rusya Avrupa Güvenlik Mimarisi'nin bir parçası olmalı' ifadesi dikkat çekiciydi. NATO Zirvesi'nde Trump, Putin ve Zelenski arasında bir görüşme yapılması ihtimali vardı. Türkiye'nin de desteğiyle böyle bir zirve hedefleniyor olabilir" dedi.
Mutlu, savaşın geldiği noktada hem Rusya hem de Ukrayna açısından insan kayıplarının ve ekonomik maliyetlerin arttığını belirterek, "Artık yeniden masanın kurulmasına ciddi şekilde ihtiyaç var" değerlendirmesinde bulundu.
